Naschrift

Leo Peelen (1968-2017)was pleitbezorger voor onbelast sporten

Leo Peelen (midden, met nummer 06) tijdens de Tour du ALS. Beeld RV

Succes op de wielerbaan maakte hem niet gelukkig, als prediker van onbelast sporten voor kinderen werd hij dat wel. 

Is de weg naar succes dezelfde als die naar geluk? Voor Leo Peelen bleken het verschillende routes die niet eens synchroon liepen. Integendeel, hoe langer de afstand werd tot zijn prijzen en hoe dieper hij in zichzelf wroette, hoe verder ze uiteenliepen. Tot hij zich afvroeg waarom hij ooit succes had nagejaagd.

In eerste instantie zag Peelen niets in wielrennen. Tot hij zijn vader 's avonds samen met zijn oudere broer Rik op de fiets zag stappen. Ook hij wilde in de nabijheid van zijn vader zijn. Dus ging hij aanvankelijk op zijn gewone fiets met terugtraprem.

Al snel bleek hij over te lopen van talent. Daarmee won hij als onbevangen baanwielrenner van twintig op de Olympische Spelen van 1988 op de puntenkoers - hij had zich daarvoor niet eens gekwalificeerd - verrassend zilver. Het jaar daarop won hij al minder onbevangen, zich zelfs niet voluit gevend, brons op de WK. Het eerbetoon was vluchtig, een profaanbieding bleef uit, het gevoel van miskenning groeide en op zijn 25ste stopte hij. Topsport bracht hem niet waarvan hij als jongetje had gedroomd.

Zijn weg in de maatschappij werd een worsteling, hetgeen voor zijn omgeving wonderlijk was. Zoals hij de puntenkoers las, zo kon hij als manager op de werkvloer met mensen overweg. Pas aan het begin van dit decennium, na verschillende opgegeven banen en twee mislukte huwelijken, kon hij de vinger op de pijnlijke plek leggen. En vond hij een bestemming die hij werkelijk wenste.

In zijn jeugd thuis in Elden pronkten in de woonkamer prijzen van vader Gijs. Deze bescheiden, hardwerkende man vertelde zijn zonen over zijn wielertijd, toen renners van heinde en verre op de fiets bijeenkwamen en soms al uitgeput aan de wedstrijd begonnen. Daar werden ze sterk van.

Rik zat op zijn negende op een racefiets, Leo volgde enkele jaren later op zijn tiende. Tegen de tijd dat hun vader boven de piano over de breedte van de woonkamer een prijzenkast had getimmerd, met wielershirts op de achterwand, was een bescheiden deel genoeg voor de trofeeën van Rik en Gijs. Van jongs af maakte Leo furore, met zijn naar 1.95 meter lengte uitgroeiende sterke lijf en die bolle kattenrug als symbool voor zijn explosiviteit.

Beeld RV

Eeneiige tweeling

Samen met boezemvriend Harrie Cremers vormde hij een bijna eeneiige tweeling. In alles waren ze hetzelfde, met hun zwarte helm en blauwe fiets. Was er zo'n zeldzaam moment dat Harrie in een criterium vooruit was dan vergiste de speaker zich, uit macht der gewoonte.

Thuis werd hem niets opgedrongen. De vrienden voetbalden, deden voor valtechnieken aan judo, zwommen en speelden waterpolo. Dat laatste was bij gebrek aan wedstrijden geen succes. Ongemotiveerd sloegen ze trainingen over om de stad in te gaan. Ze spoelden hun zwembroek in de Rijn om hun ouders te misleiden. Ook op de fiets was er niet altijd volle overgave. Op luie middagen legden ze voor koffie aan bij de vader van de latere prof Kenny van Hummel, Leo's neef.

Het weekend daarop werden ze toch wel één en twee, dus thuis berichtten ze over een goede training. Dat makkelijke was een karaktertrek. Leo deed geen trap te veel, terend op talent, koersinzicht en slimheid.

Ondanks zijn vriendelijke inborst kon hij irritant zijn. Hij wist het altijd beter. Thuis werd veel over wielrennen gepraat, maar de sport beheerste niet alles. De meest uiteenlopende vraagstukken kwamen ter tafel, waarbij de gelijke karakters van Leo en moeder Diny konden botsen. Beiden hielden voet bij stuk, tot de encyclopedie besliste. Een bekende uitspraak van Leo was: "Ik heb altijd gelijk. Zo niet, dan treedt automatisch het eerste in werking."

De jongens fietsten bij Reto in Arnhem. Altijd bleef Leo met warme gevoelens terugkijken op de familiesfeer die daar hing, met meelevende vaders en moeders. Er zaten ook gekke ouders tussen. Volwassenen die hun kinderen met de rem op de velg lieten trainen, of ze na een tegenvallende wedstrijd als straftraining naar huis lieten fietsen.

Zo was het in het gezin Peelen niet. Gijs hield zijn zonen wel voor dat hij alles voor hen deed, dat ze daarom wel hun best moesten doen. Op dat punt was Leo kwetsbaar. Zodra hij het gevoel had dat zijn vader teleurgesteld in hem was, kwam dat keihard binnen.

In het tv-programma 'Clubgenoten' raakte hij drie jaar geleden geëmotioneerd door de vraag waaraan hij als eerste dacht na zijn zilveren race in Seoul. "Pap", kwam er zacht snikkend over zijn lippen. Toen was Leo er al jaren achter waarom hij was vastgelopen: hij was gaan fietsen om aandacht van zijn vader te krijgen, niet omdat hij het zelf leuk vond.

Dat inzicht werd hem geopenbaard bij het lezen van het door zijn vriendin aangereikte boek 'De herontdekking van het ware zelf' van psycholoog Ingeborg Bosch. Het volgen van de door Bosch ontwikkelde therapie Past Reality Integration (PRI) was voor Leo een openbaring, hij kwam los van de door zijn ouders onbewust geconditioneerde jeugd.

Hij ontdekte dat hij nooit had gedaan wat hij zelf wilde, maar wat hij dacht dat anderen van hem verwachtten. Dat hij door angst om te falen dingen niet met volle overgave deed. Dat manifesteerde zich in afgebroken studies en loopbanen, en in de wijze waarop hij zich als keiharde manager op anderen kon afreageren.

Metamorfose

Voor zijn omgeving voltrok zich een metamorfose. De bikkelharde manager en saneerder van weleer verdween, er kwam een warme man met een groot hart tevoorschijn die tussen zijn personeel stond in plaats van erboven. Totdat hij niet meer aan de eisen van zijn baas kon voldoen, omdat hij vond dat zijn collega's tekort werd gedaan.

Het belangrijkste was de inlossing van zijn wens om een betere vader voor zijn kinderen te kunnen zijn. Hij kon van ze genieten en kritiek accepteren, bijvoorbeeld als ze zeiden dat hij 'niet te zweverig moest zijn'.

Leo was zichzelf geworden en vroeg zich af hoe anderen hun sport beleefden, in de overtuiging dat topsport vele (verborgen) slachtoffers maakt. Moest de jeugd daarvoor niet worden behoed? Hij schoolde zich om tot PRI-therapeut en deelde zijn ervaringen met lezingen voor ouders en tijdens cursussen voor trainers en begeleiders.

Zoals hijzelf aanvankelijk cynisch was toen zijn vriendin hem vertelde over PRI, waren anderen dat over zijn 'zweverige' preventieproject. Maar waar hij het als wielrenner moest hebben van een korte spanningsboog, bleek hij hier de man van de lange adem, volhardend tot de grootte van het probleem werd onderkend. Nu vraagt men zich bij de Wielerunie af wie zijn pionierswerk zal voortzetten.

Zijn sterke, lange lijf en bolle katterug stonden symbool voor zijn explosiviteit als wielrenner. Beeld RV

Hij waarschuwde ouders dat ze hun ambities niet op hun kinderen moeten projecteren. Kinderen mogen ambities hebben om voor succes te gaan, maar laat ze zich in vrijheid ontwikkelen. Met plezier, zonder druk of verwachtingen. Schenk ze geen fiets van 7000 euro, ze zouden niet meer durven bekennen dat ze eigenlijk liever basketballen.

Zo werd Leo prediker van het onbelast sporten voor kinderen. De man die op de tribune niet juichte als zijn kinderen scoorden, omdat hij met alles wat zij deden gelukkig was. De man die zijn vriendin Froukje ten huwelijk had gevraagd en op 1 april in Nijmegen als therapeut in zijn eigen praktijkruimte zou gaan werken.

Cadeau

Sport kon zo mooi zijn, al trainde Leo sporadisch voordat hij de Alpe D'Huez of de Mont Ventoux voor een goed doel besteeg. Dan wilde hij met ALS-patiënt Jan van Hemert achterop de tandem en vijf zakken piepers overgewicht wél als eerste boven zijn. Hij had het idee dat hij zijn passagier een cadeau gaf, tot hij zich realiseerde dat hijzelf een cadeau kreeg: dankbaarheid dat hij dat met een gezond lijf allemaal kon doen.

Zo kwam hij breed lachend Omnisport in Apeldoorn binnen om een wielerclinic bij te wonen. Hij genoot met volle teugen van zijn laatste korte krachtsinspanning op het metier dat hij zo goed had beheerst. Lang na zijn afscheid, kort na de ontdekking van zichzelf, stierf hij alsnog in het harnas.

Leopoldus Eduardus Theoduris Peelen werd op 16 juli 1968 geboren in Arnhem en overleed op 24 maart 2017 in Apeldoorn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden