lengbanenboeken26zaterdag

Dikke werknemers zijn vaker ziek. Voor werkgevers eens schadepost. Maar hoe breng je ter sprake dat iemand begint uit te dijen?

Met een doffe plof viel hij midden in de scheepswerf van baggerschipbouwer IHC Merwede op de grond. Hartstilstand. De potige plaatwerker, een beer van een vent, had het geluk dat hij neerviel op een plek waar net een defibrillator was geïnstalleerd, een apparaat dat met een elektrische schok het hart weer op gang kan brengen. En dat er een collega met EHBO-diploma in de buurt was die net de cursus over het gebruik van zo’n apparaat had afgerond.

“Met zo’n incident staat het probleem van overwicht en een gezonde leefstijl op de werkvloer in een klap op de kaart”, zegt Bert van der Sluis, directeur personeel en organisatie bij baggerschipbouwer IHC Merwede. “In de baggerbranche werken veel mensen van het type ‘van dik staal zaagt men planken’. Een groep die vindt dat een kroketje er wel bij hoort zeg maar. Als een collega dan een hartstilstand krijgt, maakt dat wel indruk. Al was het frappante dat dit ongeluk meer impact had op de omgeving van het slachtoffer dan op de man zelf. Zijn leefstijl veranderde nauwelijks.”

Overgewicht op de werkvloer is een probleem. Bijna de heft van de Nederlanders is te dik. Het ministerie van Economische Zaken becijferde dat ziekteverzuim als gevolg van overgewicht het bedrijfsleven jaarlijks 2 miljard euro aan arbeidsproductiviteit kost. Daar komt nog 1,2 miljard bij aan kosten voor medische zorg. Bovendien verwacht het ministerie als de crisis voorbij is krapte op de arbeidsmarkt als gevolg van de vergrijzing. Alle reden om te voorkomen dat werknemers uitvallen door hun gewicht of ongezonde levensstijl. Maar hoe begin je op de werkvloer over het overgewicht van werknemers?

Bij IHC Merwede wordt daar onder meer aandacht aan besteed bij preventief medisch onderzoek onder werknemers. Voor wie te dik is, is er de mogelijkheid om te trainen en wedstrijden te roeien in de bedrijfssloep ‘Het Dikkerdje’. “Je moet mensen een spiegel kunnen voorhouden”, zegt directeur P & O Van der Sluis. “Met een kwinkslag als de naam van die sloep kun je het probleem bespreekbaar maken.”

Bij de baggerbootbouwer ontstond de extra aandacht voor overgewicht deels omdat een van de managers zelf flink was afgevallen, vertelt Van der Sluis. “Vervolgens gaat die om zich heen kijken en zegt tegen zijn personeel: wat zijn jullie eigenlijk dik. Je moet oppassen dat je daar niet in doorslaat. Er zijn bij ons ook wel mensen geweest die zeiden: als je dik bent word je gediscrimineerd bij dit bedrijf. Dat meenden ze oprecht.”

Want hoewel overgewicht een belangrijk probleem is, zitten werknemers lang niet altijd te wachten op een baas die zich met hun dieet bemoeit. Ook omdat dikke mensen makkelijk zijn aan te wijzen, maar niet per definitie ongezonder leven dan bijvoorbeeld een alcoholist, bij wie je aan de buitenkant niets ziet.

Klaas Zwart, kaderlid van FNV Bondgenoten bij staalbedrijf Corus, wijst op het gevaar van een ‘heksenjacht op dikke mensen’. “Bij Corus werden mensen die bij medisch onderzoek een BMI boven de 30 bleken te hebben er door hun leidinggevenden op aangesproken. Zo van: waarom doe jij niet mee aan ons vitaliteitsprogramma? Insinuerend dat als ze dat niet deden, ze niet te handhaven zouden zijn bij Corus. Het gaat om de toon die iemand aanslaat. Als een leidinggevende oprecht bezorgd is om de gezondheid van zijn personeel is dat prima. Maar als het alleen om productiviteit gaat en mensen onder druk worden gezet om hun leefstijl te veranderen, ga je als werkgever te ver.”

Van der Sluis erkent dat. “Je stuit op de grens van privacywetgeving. Via de bedrijfsarts kun je iemand waarschuwen voor zijn ongezonde leefstijl. En je kunt iemand wijzen op de mogelijkheden om daar binnen het bedrijf iets aan te doen. Maar als de werknemer dan alleen maar zegt bedankt, tot ziens en gewoon op dezelfde voet verder gaat, dan houdt het voor ons ook op.”

De 120 werknemers van Dr. Oetker – bekend van bakproducten en pizza’s – moesten ook wel even wennen toen hun baas plots over overgewicht begon. “We hebben een gezonde leefstijl centraal gesteld en daar veel aandacht aan besteed”, zegt hoofd personeelszaken Hans Berveling. “Ook in spelvorm. Werknemers moesten bijvoorbeeld elkaars buikomvang meten. Die mannen kwamen natuurlijk een beetje smalend binnen bij die bijeenkomsten. Het programma deed veel stof opwaaien binnen het bedrijf. Maar het heeft wel het gewenste effect gehad. Er wordt nu veel makkelijker een opmerking gemaakt als: Hé, zit je nou weer een Snickers te eten! Nu kan ik in een gesprek aan de lopende band over iets ander best even laten vallen van ‘Hé Jaap, zie ik het verkeerd, of ben je weer aan het groeien?’En een groot deel van het personeel is gestopt met roken.”

Bij fietsenfabrikant Gazelle werd zelfs een hele filosofie ontrold, geïnspireerd op de positieve psychologie: hoe meer positieve emoties iemand heeft, hoe beter iemand in zijn vel steekt. “Uit een anonieme vragenlijst die we iedereen op het werk hebben laten invullen, bleek dat de sfeer op het werk niet al te best was”, vertelt HR-manager Adriaan Heuzinkveld. “We zijn toen begonnen met het programma Gazelle Vitaal. Met een sportdag voor het hele gezin van de werknemers, een gezondheidsweek en de oprichting van een fietsclub. In de positieve psychologie is een gezond lichaam een belangrijk aspect. Zonder expliciet over het gewicht van werknemers te beginnen, kun je ook iets aan overgewicht doen door een programma op te stellen dat medewerkers meer plezier in hun werk geeft.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden