Update

Lekenrechter proces-Breivik weg na opmerking doodstraf

Lekenrechter Thomas Indrebø. Beeld REUTERS
Lekenrechter Thomas Indrebø.Beeld REUTERS

Een van de lekenrechters in het proces van Anders Behring Breivik is vervangen. Advocaten van de verdachte hadden hierom gevraagd. De man, Thomas Indrebø, bleek vorig jaar, één dag na het bloedbad, op zijn Facebook-account geschreven hebben dat 'doodstraf de enige rechtvaardige oplossing' zou zijn in deze zaak. Indrebø wordt vervangen door Elisabeth Wisløff.

De aanklagers en de advocaten van de slachtoffers waren het er ook over eens dat Indrebø moest wijken, en steunden het verzoek van Breiviks advocaten. Indrebø gaf toe dat hij de dag na de aanslagen, die aan 77 mensen het leven hebben gekost, in een commentaar op zijn Facebook-account had gerept van de doodstraf voor Breivik. De zitting werd een half uur stilgelegd zodat het panel van vijf rechters over de kwestie kon beraadslagen.

Het rechterspanel bestaat uit twee professionele rechters en drie lekenrechters. Het systeem van de lekenrechters is ontworpen zodat burgers nauw betrokken kunnen worden bij de rechtspraak in hun land. Noorwegen kent overigens geen doodstraf.

Verklaring
Breivik is inmiddels begonnen met het voorlezen van zijn verklaring.
Het proces van de Noorse moordverdachte gaat vandaag de tweede dag in. Breivik mag zelf het woord voeren en krijgt zo'n vijf dagen de tijd om tekst en uitleg te geven over het hoe en waarom van de aanslagen die vorig jaar juli aan 77 mensen het leven kostten. Bij binnenkomst in de rechtszaal maakte Breivik, net als gisteren, een gebaar dat wordt toegeschreven aan extreemrechts.

In tegenstelling tot gisteren wordt de verklaring van Breivik niet rechtstreeks uitgezonden. Overlevenden van het bloedbad vrezen namelijk dat de rechtsextremist zijn proces aangrijpt als podium om zijn ideeën uit te dragen. Gisteren zei hij uit 'noodweer' te hebben gehandeld tegen de linkse elite, die de deuren wagenwijd open zou hebben gezet voor islamitische immigratie.

Verantwoordelijk
Breivik zei de rechtbank niet te erkennen, omdat die zijn mandaat krijgt van dezelfde politieke partijen die hij verantwoordelijk houdt voor de multiculturalistische samenleving. Hij erkende dat hij de bomaanslag in Oslo had gepleegd die aan acht personen het leven kostte, en verantwoordelijk is voor het bloedbad op het eilandje Utøya, waar een politiek zomerkamp voor de jongerenorganisatie van de regerende Arbeiderspartij werd gehouden. Desondanks ontkende hij schuldig te zijn in juridische zin.

De belangrijkste taak van de rechters is te bepalen of Breivik toerekeningsvatbaar is of niet. Dit besluit is van invloed op de strafmaat en of Breivik de gevangenis in moet of een verplichte psychiatrische behandeling (tbs) krijgt opgelegd.

Breivik vandaag in de rechtbank in Oslo. Beeld afp
Breivik vandaag in de rechtbank in Oslo.Beeld afp

Volgens zijn advocaten heeft Breivik dertien pagina's bij zich, die hij vandaag wil voorlezen. Dat zal circa een half uur in beslag nemen. De overige tijd moet Breivik het uit het hoofd doen, dit om te voorkomen dat hij een voordracht van zijn uitleg kan maken.

Voor de rechters zijn de komende dagen cruciaal om een oordeel te kunnen vellen over de fel betwiste geestestoestand van Breivik. Breivik zelf wil 'gezond' verklaard worden zodat hij naar de gevangenis gaat, waar hij hoopt een 'martelaar' te worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden