Fertiliteit

Leidse sperma-arts verwekt 21 kinderen met eigen zaad

null Beeld VPRO
Beeld VPRO

De Leidse fertiliteitsarts Jos Beek heeft zelf 21 kinderen verwekt, aldus het Alrijne Ziekenhuis. Het is nu de derde keer dat blijkt dat een fertiliteitsarts in het verleden zijn eigen zaad gebruikte.

Rianne Oosterom

De Leidse arts Jos Beek heeft in de jaren zeventig en tachtig 21 kinderen verwekt met zijn eigen zaad. Dat meldt het Leidse Alrijne Ziekenhuis op haar website. De in 2019 overleden gynaecoloog werkte in het voormalige Elisabeth Ziekenhuis, dat is opgegaan in Alrijne. Daar gebruikte hij bij fertiliteitsbehandelingen van wensmoeders zijn eigen materiaal.

De vrouwen die aanklopten omdat ze zwanger wilden worden, rekenden op anoniem gedoneerd zaad van mannen. Dit mag nu niet meer, maar was indertijd heel gebruikelijk: het werd als een vorm van liefdadigheid gezien. Ook waren er indertijd weinig regels als het ging om fertiliteitsbehandelingen: het was een soort nieuw niemandsland.

Zo kon ook de eerste fertiliteitsarts van Nederland, Jan Karbaat die zijn eigen kliniek oprichtte in Barendrecht, jarenlang zijn gang gaan. Hij verwekte waarschijnlijk 81 donorkinderen. Jan Wildschut deed hetzelfde bij het Sophia Ziekenhuis in Zwolle, tegenwoordig het Isala Ziekenhuis, hij verwekte 41 kinderen.

In het onderzoek naar zijn werkwijze, verricht door hoogleraar voortplantingsgeneeskunde Didi Braat, staat dat er, ondanks het juridische niemandsland, tot de jaren negentig wél algemene gedragsregels voor artsen golden. ‘Het lijdt geen twijfel’ dat het gebruik van eigen zaad daarmee strijdig was, schrijft zij.

Onacceptabel

De Leidse zaak begon te rollen toen het Fiom, het centrum voor afstammingsvragen dat ook een dna-databank voor donorkinderen beheert, een match vond tussen 21 kinderen. Na verder onderzoek bleek dat de moeders van al deze kinderen door Jos Beek behandeld waren. Toen hun DNA matchte met dat van Beek’s kinderen was het wel duidelijk.

In de zomer van 2021 werd het Alrije Ziekenhuis ingelicht. Volgens bestuurder Peter Jue schrok het ziekenhuis enorm. “De manier waarop deze arts destijds heeft gehandeld is onacceptabel”, zegt hij. Daarom laat het ziekenhuis nu een onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar deze praktijken uit haar verleden.

Helaas zijn alle dossiers vernietigd. Het onderzoek richt zich daarom vooral op wat de fertiliteitskliniek vrouwen vertelde over het zaad waarmee ze behandeld werden, aldus het ziekenhuis. Volgens bestuurder Jue proberen ze zoveel mogelijk boven water te krijgen.

Moeders die in het verleden geholpen werden op de fertiliteitsafdeling van het Elisabeth Ziekenhuis, kunnen naar het Algarijne Ziekenhuis bellen als zij vragen hebben. Want mogelijk zijn er nog meer donorkinderen verwekt door Jos Beek, denkt het ziekenhuis.

Lees ook:

Zaaddonor Lex (65) stapt uit de anonimiteit: ‘Donoren belanden onterecht in het verdomhoekje’

Hoe normaal was het in de jaren zeventig en tachtig om als man zaad te doneren? Lex van Wietingen blikt terug. Hij stapte uit de anonimiteit en kreeg er een donordochter bij. ‘Je bent toch nieuwsgierig? Het is wél je kind!’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden