Leider Republikeinen DeLay stapt op

(Novum/AP) - Tom DeLay geeft zijn functie als leider van de Republikeinse meerderheid in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden op. Dat heeft hij zaterdag bekendgemaakt. Vermoedelijk zullen in de laatste week van januari, wanneer het Huis na het kerstreces weer gaat vergaderen, verkiezingen voor een nieuwe leider worden gehouden. DeLay liet weten zich in zijn thuisstaat Texas voor herverkiezing als lid van het Huis kandidaat te zullen stellen en in die tussentijd - de verkiezingen worden in november gehouden - aan zijn rehabilitatie te zullen werken.

De Republikeinse fractie wees eind september Roy Blunt aan als vervanger van DeLay, die zijn functie toen voorlopig moest neerleggen omdat hij wordt verdacht van fraude met campagnegelden. De fractie zei destijds ervan uit te gaan dat zijn aftreden van tijdelijke aard zou zijn. Sindsdien is DeLay onder toenemende druk komen te staan om definitief af te treden. Prominente Republikeinen zagen hun eigen politieke toekomst in gevaar komen als de fractie onder leiding zou blijven van een in opspraak geraakte politicus.

De 58-jarige DeLay, die tot dusverre werd beschouwd als de machtigste politicus na president George Bush, ontkent iets ontoelaatbaars te hebben gedaan en beschuldigt de Texaanse officier van justitie die hem heeft aangeklaagd van politieke motieven. De officier van justitie, Ronnie Earle, is een Democraat die in het verleden zowel Democratische als Republikeinse politici heeft aangepakt en zelfs zichzelf eens in staat van beschuldiging heeft gesteld, omdat hij een dag te laat was met het aangeven van een campagnedonatie.

DeLay wordt ervan verdacht drie jaar geleden donaties van bedrijven naar Republikeinse kandidaten in Texas te hebben geloodst. Dat is in Texas, waar DeLay vandaan komt, verboden en hij zou het daarom via een omweg hebben gedaan.

Een rechter in Texas verwierp begin december een deel van de aanklacht tegen de politicus, maar zei dat er voldoende verdenking was om de beschuldigingen van witwassen en samenzwering tot witwassen nader te onderzoeken. DeLay zou geprobeerd hebben de herkomst van campagnebijdragen in Texas te verdoezelen. Bedrijven zouden 190.000 dollar hebben betaald om Republikeinse kandidaten in de verkiezingen van 2002 te ondersteunen.

Het is volgens historici zeker honderd jaar niet voorgekomen dat een fractieleider uit het Huis van Afgevaardigden strafrechtelijk wordt vervolgd. DeLay, wiens politieke stijl hem de bijnaam de Hamer heeft opgeleverd, zit sinds 1984 in het Huis van Afgevaardigden en werd drie jaar geleden fractievoorzitter.

Het is voor een groot deel aan DeLay, een vertegenwoordiger van de rechtervleugel van de Republikeinen, te danken dat Bush' wetsvoorstellen het vrijwel allemaal halen in het Huis van Afgevaardigden. Niet lang geleden probeerde hij een afgevaardigde ertoe te bewegen voor een voorstel over medicijnvergoedingen voor ouderen te stemmen, door hem zijn steun voor diens zoons kandidatuur voor het Congres toe te zeggen. De betrokken afgevaardigde ging niet op het voorstel in en DeLay werd berispt door de ethische commissie.

In 1998 nam hij het voortouw in de campagne om een impeachmentprocedure tegen toenmalig president Bill Clinton in gang gezet te krijgen. In datzelfde jaar had hij de afgetreden voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Newt Gingrich, kunnen opvolgen, ware het niet dat hij zelf inzag dat hij te explosief was voor die functie.

Vorig jaar zette DeLay het Congres ertoe aan in te grijpen om te voorkomen dat het leven van de hersendode Terri Schiavo zou worden beëindigd, zoals een rechtbank in Florida had gelast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden