LEI: Mestoverschot stijgt tot acht procent

Er is weer een overschot aan mest. Er mag minder worden uitgereden en dus hoopt de mest zich op bij de boeren. Veehouders zijn bang voor faillissementen.

Een warme, zure lucht ammoniaklucht drijft bij het openen van de staldeur naar buiten. De acht zeugen die de stal bevolken eten ongestoord hun krachtvoer. En ook de zachtroze biggetjes hebben geen last van de lucht. „Gewoon de geur van varkensmest”, weet varkenshouder Jan Overeem.

Die varkensmest gaat de komende jaren voor problemen zorgen, blijkt uit een rapport van het Landbouw-Economisch Instituut (LEI). „Door verscherpte regelgeving van de overheid mogen boeren steeds minder mest uitrijden over de akkers. Terwijl er evenveel mest wordt geproduceerd”, legt LEI-onderzoeker Harry Luesink uit. Dat verstoort het ’wankele’ evenwicht op de Nederlandse mestmarkt. En leidt volgens het LEI tot een mestoverschot van 8 procent in 2015.

Overeem is bezorgd. Met meer dan driehonderd zeugen, vier keer zoveel biggen en tweeduizend vleesvarkens op zijn bedrijf heeft hij een behoorlijke mestproductie. Per jaar zo'n 3500 kuub mest: vijf kuub per zeug, één kuub per vleesvarken.

In mest zitten fosfaten en andere mineralen. Die zijn de oorzaak van het probleem. Ze dienen als bouwstof voor het vee en worden toegediend via een uitgebalanceerd dieet. Met de mest komen die mineralen weer naar buiten en zijn een bruikbare bouwstof voor gewassen in de landbouw. Maar gewassen nemen slechts een bepaalde hoeveelheid op. De rest van de mineralen zakt door de akkers en vervuilt het grondwater.

De Nederlandse overheid streeft daarom naar een fosfaatevenwicht. Per hectare land kan zestig kilogram worden opgenomen, en dat is de hoeveelheid die in de toekomst mag worden uitgereden over het land. Momenteel is dat nog vijfentachtig kilogram per hectare. Langzaam aan verscherpt de overheid het beleid. En in 2015 moet de zestig kilogram grens gehaald zijn.

Veehouders betalen de landbouwsector om hun mest over te nemen. Doordat het aanbod van mest nu al groot is en het aantal afnemers beperkt, stijgt de prijs die veehouders betalen voor de ’vervuiling’ die hun bedrijf veroorzaakt. „Om een kuub mest te leveren aan een landbouwer betaal je al gauw tweeëntwintig euro”, zegt Overeem. „Met meer dan tweeduizend varkens loopt dat aardig op.”

Door een oplopend overschot zal die prijs nog verder stijgen. Hetzelfde gebeurde in 2006. „De maatregelen werden toen eveneens verscherpt, waardoor de mestprijzen stegen van ongeveer dertien naar tweeëntwintig euro per kuub”, verklaart Luesink. Dat maakt het voor de veehouder duurder en moeilijker om de mest kwijt te raken. „Zowel voor grote als kleine boerenbedrijven kan dat een faillissement betekenen.”

Vooral varkenshouders krijgen last van het mestoverschot. „Mest uit de pluimveesector is vast en wordt verbrand in biocentrales”, legt Overeem uit. Ook koeienmest is vrij vast. Maar varkensmest bestaat voor meer dan 90 procent uit water. Daardoor is de verwerking duur.”

Het Nederlandse mestoverschot is vrij uniek in Europa. De veestapel is groot terwijl de ruimte om de mest kwijt te kunnen beperkt is. Het overschot aan mest dat daardoor ontstaat is een beperking voor de veehouders: de regering heeft een ’varkensplafond’ ingesteld. Dat houdt in dat er in Nederland geen varken meer bijkomt. „De enige uitbreidingsmogelijkheid voor een varkensboer is dus een overname”, zegt varkenshouder Overeem. Daarom proberen de varkenshouders zelf een oplossing te vinden voor het mestprobleem. Eén van die oplossingen is een biogascentrale waar mest wordt verwerkt tot droge, kunstmestkorrels. Maar tot nu toe zijn veel plannen mislukt en is de verwerking te duur. Een Biogascentrale kost tegen de zeven miljoen euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden