Legertop Soedan verdeeld tussen seculiere en islamitische generaals

De afgezette luitenant-generaal Omar Zain al-Abdin (R) tijdens een eerdere persconferentie toen hij nog de woordvoerder was van de militaire overgangsraad. Beeld AFP/ ASHRAF SHAZLY

Het vertrek van drie generaals uit de overgangsregering van Soedan laat zien hoe seculiere en islamistische krachten strijden om de toekomst van het land.

De nu al vier maanden durende volksopstand in Soedan gaat niet alleen over het overdragen van de militaire macht aan een nieuw te vormen burgerregering, maar ook over het buitenspel zetten van de islamitische entourage van oud-dictator Omar al-Bashir. Die werd zelf twee weken geleden al afgezet door de generaals.

In de TMC, de militaire overgangsraad, zitten ook generaals die tot de oude garde van Bashir behoren, en die een zwaar islamitisch stempel dragen. Onder druk van de zich steeds verder uitbreidende protesten in Khartoem stapten drie belangrijke generaals van die islamitische vleugel donderdag op. De belangrijkste van hen is luitenant-generaal Omar Zain al-Abdin, die jarenlang de partij van dictator Bashir en de islamisten in het leger vertegenwoordigde. Hij was tot nu toe hoofdonderhandelaar namens de TMC, maar de vakbeweging achter de protesten, de Sudanese Professionals Association (SPA), weigerde verder te praten zolang Al-Abdin hun gesprekspartner is. Samen met hem verdween donderdag ook het plaatsvervangend hoofd van de beruchte veiligheidsdienst NISS, net als de generaal die aan het hoofd van de politie stond. 

Geen militairen en islamisten

De TMC staat onder leiding van interim-president Abdel Fattah al-Burhan, een generaal die als redelijk seculier geldt. Al eerder verwijderde de overgangsraad sleutelfiguren uit het Bashir-tijdperk met sterk islamitische drijfveren uit hun gelederen. Maar de beweging van Vrijheid en Verandering, zoals de volksopstand met de SPA en oppositiepartijen is gaan heten, wil een seculiere burgerregering, waar helemaal geen militairen en geen islamisten in zitten. Dit ligt bij de oude machthebbers nogal gevoelig, omdat Bashir dertig jaar geleden van Soedan een islamitisch land maakte door shariawetgeving in te voeren. De generaals lijken uiterst omzichtig te opereren om zich aan de greep van de oude islamitische elite te ontworstelen. 

De SPA eist een onmiddellijke overdracht van de macht. Een massale demonstratie zette die eis donderdag kracht bij. De straten van Khartoem vulden zich met naar schatting een miljoen demonstranten. Een grote demonstrerende mensenmassa verzamelde zich ook voor de Egyptische ambassade in Khartoem. Het protest richtte zich tegen de inmenging van dit buurland, dat de TMC steunt. Een groot deel van de oppositiebeweging wil niet langer tot de Arabisch-islamitische wereld behoren. Soedan wil bij Afrika horen.

Reden tot hoop

Maar in de Arabische wereld ligt de eis voor een seculiere burgerregering gevoelig. Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten snelden de TMC te hulp met 3 miljard dollar om de economische pijn te verlichten. Als gevolg daarvan steeg het Soedanese pond flink in waarde. Maar omdat het merendeel van de bevolking arm is en er weinig dollars zijn, bleef het effect hiervan uit. Zo konden theehandelaren de import van volksdrank nummer 1 niet meer betalen en dreigt een theetekort in het land. Saoedi-Arabië, de VAE, maar ook Turkije en Qatar wenden hun invloed aan om Soedan islamitisch te houden. Door het verwijderen van de drie islamitische generaals uit de TMC zijn de vastgelopen gesprekken met de SPA en de beweging voor Vrijheid en Verandering voor een interim-regering weer moeizaam op gang gekomen.

Een onderhandelaar namens de Soedanese oppositie kwam zaterdag optimistisch terug van besprekingen met de militaire overgangsraad TMC, die nu regeert. Hij denkt een deal te kunnen sluiten over de vorming van een nieuw bestuur dat het land door de transitieperiode loodst. ,,We hebben vandaag positieve stappen gezet en we verwachten een akkoord te bereiken dat bevredigend is voor alle partijen’', zei Ayman Nimir, een van de leiders van de overkoepelende burgergroepering Verklaring van Vrijheid en Verandering. ,,We gaan ervan uit dat we op korte termijn uitsluitsel krijgen van de militaire raad’'. TMC-woordvoerder Shams al-Din Kabbashi vond ook dat de gesprekken goed verliepen en alle reden geven tot hoop.

Lees ook:

Betogers in Soedan vastbesloten te blijven protesteren: ‘Onderdrukking heeft ons niet dom gemaakt’.

Sinds begin deze maand bivakkeren Soedanezen op een plein in Khartoem. Ze demonstreren tegen het militaire bewind. ‘Ik wil kunnen zeggen dat ik meehielp het regime te beëindigen.’

Het leger van Soedan wil zeker niet alle macht uit handen geven.

De Militaire Raad in Soedan zoekt nog naar een positie, zigzaggend tussen toegeven aan de oppositie en machtsbehoud.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden