’Legertop gaf groen licht voor arrestatie generaals’

Vele Turken kunnen niet geloven dat hun premier Erdogan het zomaar aandurft om twee topgeneraals te arresteren. ’Daar moet het leger achter zitten’, is de gedachte.

’De heilige koeien worden naar het slachthuis gebracht’, schreef een Turkse journalist over de arrestaties van de generaals afgelopen week. Twee militairen, die de op een na hoogste rang in het Turkse leger hebben bekleed, zitten gevangen. Zij behoorden tot de groep van meer dan twintig nationalisten die donderdag werden opgepakt omdat zij een staatsgreep zouden hebben beraamd.

Of de heilige koeien geslacht worden of niet, de weg naar het slachthuis kennen ze in ieder geval. Volgens berichten niet alleen omdat ze de regering wilden afzetten, maar ook het leger zelf een andere koers wilden laten varen.

Het gastenboek van Turkse gevangenissen kent een breed arsenaal aan hoge piefen. Premiers, presidenten, burgemeesters, bekende schrijvers, grote filmmakers, acteurs. Je kunt geen beroep bedenken waarvan de vertegenwoordigers niet naar de muren van de bajes hebben getuurd. De grote uitzondering waren de hoogste generaals. Daarom gaat nu de gevangenis Metris in Istanbul de geschiedenis in als de eerste gevangenis die generaals van zulk kaliber heeft mogen huisvesten.

De man op straat vraagt zich af hoe dit heeft kunnen gebeuren. Taxichauffeur Kamil Ulu schreeuwt van opwinding, terwijl hij op deze hete middag tevergeefs op klanten wacht: „Ik geloof niet dat premier Tayyip Erdogan zo moedig is dat hij zelfs generaals kan laten arresteren. Er moet meer aan de hand zijn. Zonder goedkeuring van de legertop had dit nooit kunnen gebeuren.”

Hoewel er nog steeds geen officiële aanklacht is geschreven, weet men dat de gearresteerden in 2003 en 2004 hebben geprobeerd om een militaire coup te plegen. Bij die in 2003 wilden ze een directe staatsgreep plegen. Bij die van 2004 was het plan eerst het volk via de media warm te maken voor een coup om daarna het bestuur over te nemen. Beide keren werden ze tegengewerkt door de toenmalige chef van staven.

Maar de taxichauffeur heeft een punt wanneer hij zegt dat er meer aan de hand moet zijn. Immers, de Turkse geschiedenis puilt uit van voorbeelden van generaals die coups beraamden en generaals die daadwerkelijk het bestuur hebben overgenomen. Waarom wordt nu opeens wel opgetreden?

Volgens berichten gaat het niet alleen om een revanche van de regerende AK-partij vanwege het serieuze proces dat tegen die partij loopt en dat werd gesteund door de gearresteerden. Het zou ook gaan om een afrekening binnen het leger. Een week voor de aanhoudingen had premier Erdogan een ontmoeting met de tweede hoogste generaal - die volgende maand de baas wordt van de strijdkrachten. Waarschijnlijk heeft Erdogan in dat gesprek groen licht gekregen voor de arrestaties.

Het dagboek van een van de generaals werd vorig jaar al in een tijdschrift gepubliceerd en geeft een onthullend beeld van de verhoudingen tussen de haviken en de nieuwe baas. Volgens hen is deze Ilker Basbug onbetrouwbaar, heeft hij geen principes en zet hij alle idealen opzij om stafchef te worden.

Een tweede kwestie is de openlijke vijandigheid van de coupplanners jegens de EU en de VS. Ze wilden breken met de VS en een bondgenootschap aangaan met Iran, Rusland en China. Nu het Turkse leger een sterke Navo-traditie heeft, alle wapens uit de VS komen en ook de belangrijkste generaals geenszins van plan zijn het land in een avontuur te storten, zou de legertop akkoord zijn gegaan met ’deze schoonmaakactie’, luiden de commentaren.

Alle commentatoren zijn aan het koffiedik kijken. Maar taxichauffeur Kamil weet het zeker: „Ofwel de legerleiding heeft haar goedkeuring gegeven voor deze arrestaties, ofwel de hel breekt binnenkort los in dit land.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden