'Leger zet rechters onder druk in politiek proces tegen AKP'

Aanklagers en rechters zijn een geducht wapen van seculieren in de strijd tegen de moslimdemocratie in Turkije. Dat blijkt uit de poging om de AK-Partij te verbieden.

Justitie heeft de mouwen opgestroopt in Turkije. De openbare aanklager wil de regerende AK-Partij, die vorig jaar bij de algemene verkiezingen met 47 procent van de stemmen veruit de grootste partij van het land werd, verbieden. In de strijd tegen de moslimdemocraten leunden de seculiere nationalisten in het verleden zwaar op het leger. Nu zetten zij de rechters in aan het front.

Openbare aanklager bij het Hof van Beroep, Abdurrahman Yalcinkaya, eist van de rechters van het Constitutionele Hof dat deze partij wordt verboden, en beslag wordt gelegd op haar bezittingen. Ook moeten 71 vooraanstaande politici, onder wie premier Tayyip Erdogan en president Abdullah Gül voor vijf jaar uit de politiek verbannen worden.

Turkije schudt op zijn grondvesten, omdat de kans groot is dat de openbare aanklager zijn zin krijgt. Want onder de rechters zijn zij die door de vorige president Ahmet Necdet Sezer zijn benoemd, oververtegenwoordigd. Sezer is een militante republikein, die weinig op heeft met de Europese Unie en de hervormingspolitiek van de AKP.

„We zijn in de finale van deze strijd aangeland”, zegt Seyfettin Gurel, econoom en bekend opinieleider. Volgens hem zet de republikeinse elite alles op alles om als winnaar uit deze strijd te komen. „De beschuldigingen van de openbare aanklager zijn je reinste onzin. Hij wil een partij verbieden op grond van politieke uitspraken. De AKP heeft niet opgeroepen tot geweld en heeft geen racistische activiteiten ondernomen. Ik denk dat de republikeinen bij elkaar zijn gekomen en hebben gezegd ’wat wij gaan doen kan misschien leiden tot een economische crisis, maar dat moeten we voor lief nemen. We moeten het land redden van de EU-invloed’. Dit is een poging om Turkije terug te brengen naar het militarisme van vroeger.”

De Turkse rechters mengen zich de laatste tijd openlijk in de politiek. Zo heeft het Constitutionele Hof vorig jaar geprobeerd om de verkiezing van Abdullah Gül tot president tegen te houden. Dat baart de gepensioneerde openbare aanklager bij het Hof van Beroep Ahmet Gundel grote zorgen.

„Dit proces is zowel politiek als komisch”, vindt hij. „Er werd om ingrijpen van het leger geroepen om de AKP tegen te houden. Ik denk dat het leger niet direct durft in te grijpen, maar wel de rechters onder druk zet om zich in de politiek te mengen. De mensen willen koste wat het kost democratisering en de invoering van de nieuwe grondwet saboteren.”

Aanklager Yalcinkaya vindt met zijn aanklacht tegen de AKP veel bijval in kringen van de Republikeinse Partij CHP en bij de nationalistische media. Vural Savas, ex-openbaar aanklager die in 1998 een verbod op de toenmalige regeringspartij Refah eiste en daarin slaagde, is zeer verheugd met het nieuwe proces.

Savas in de krant Hurriyet: „Yalcinkaya is een geweldig proces gestart. Hij heeft doorzien wat de AKP in haar schild voert. De moslimfanaten van de AKP gaan eerst een nieuwe grondwet invoeren, daarna gaan ze het Constitutionele Hof veroveren en vervolgens willen ze volgend jaar de sharia-wetgeving invoeren.”

De AKP heeft zelf al een antwoord op de dreiging. De partij onderzoekt of de grondwet kan worden gewijzigd om het verbieden van partijen moeilijker te maken. Een manier zou zijn om goedkeuring van het parlement verplicht te stellen. De AKP heeft daar een meerderheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden