Leger vreest overleg met guerrillabeweging

VERVOLG VAN PAGINA 1

PAUL HAZEBROEK

Kort voor Serrano's auto-coup stonden meerdere groepen van vluchtelingen in Mexico op het punt om terug te keren naar hun land naar het voorbeeld van een eerste grote groep van 2 500 vluchtelingen in januari. Maar door de huidige crisis zal van die terugkeer voorlopig niets terechtkomen, zo bleek tijdens een bezoek afgelopen zondag aan twee vluchtelingenkampen in Mexico. De vluchtelingen zijn als gevolg van de destijds door het leger bedreven gruwelpraktijken nog steeds bang dat het zelfde weer kan gebeuren.

De toekomst van Guatemala is vooralsnog uiterst onzeker. Interimpresident Espina zal, zo werd dinsdag gezegd, maar vijf dagen aanblijven en dan plaatsmaken voor een door het Congres aangewezen opvolger, die de tijd moet volmaken die Serrano als president nog te gaan had. Dat is het Congres dat Serrano vorige week naar huis stuurde, met de beschuldiging van coprruptie en drughandel. De 116 Congresleden moeten nu zelf de eigen gelederen zuiveren, zei Samayoa.

Tegenstanders van de contra-golpe zetten al vraagtekens bij deze grote schoonmaak. "Er komt niets van terecht. Na acht dagen leek het diepste punt van de crisis bereikt, en het land hoopte op wezenlijke verbeteringen. Maar de oude corrupte situatie is gewoon hersteld" , aldus een demonstrant.

Krijgt hij gelijk, dan zal de onrust in het land verder toenemen en de kans op een nieuw ingrijpen door het leger vergroten. Ook voor vandaag zijn er weer meerdere manifestaties aangekondigd. Het gevaar is aanwezig dat de acht jaar oude en nog steeds prille Guatemalteekse democratie voor langere tijd in de eigen kast zal verdwijnen, al zou dit het land internationaal in een volledig isolement drijven. De secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse samenwerking (OAS), Joao Baena Soares, dreigde Guatemala uit de OAS te zetten, als de grondwettelijke situatie niet snel wordt hersteld.

President Serrano zelf voorspelde vorige week dat meerdere Zuidamerikaanse landen binnenkort gedwongen zullen zijn het Guatemalteekse voorbeeld te volgen "om het hoofd te kunnen blijven bieden aan de wijd verbreide corruptie en de overmachtige drughandel op het continent" . Maar omdat drughandel en corruptie niets nieuws zijn, rijst de vraag waarom het leger achter de schermen de crisis juist nu heeft uitgelokt. Om de vredesonderhandelingen met de guerrillabewegingen te dwarsbomen en ook om de massale terugkeer van vluchtelingen af te remmen, menen meerdere waarnemers.

De regering ziet de vluchtelingen liever in kleine groepjes terugkeren, omdat die beter te controleren zijn. En met de guerrilla wil het leger eigenlijk helemaal niet praten, omdat die naar het voorbeeld van de gepacificeerde guerrillabeweging in het buurland El Salvador onder meer eist dat de strijdkrachten worden gehalveerd. Ook wil de geurrilla dat er, zoals in El Salvador, een onderzoek komt naar de schending van mensenrechten door het leger.

Opvallend is dat de procureur van de regering voor de mensenrechten, Ramiro de Leon Carpio, die om zijn onafhankelijke houding ook in het buitenland veel gezag geniet, de contra-coup niet afkeurt. Als jurist acht Carpio de nu gevonden oplossing voor de crisis "wettelijk en correct" .

En als het zuiveringsproces in het Congres en het hooggerechtshof niet op gang komt, dan beschikt de bevolking volgens Carpio over voldoende grondwettelijke 'vreedzame' wapens om die zuivering toch af te dwingen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden