'Leger dwingt Atjeeërs naar de stembus'

Indonesië houdt vandaag parlementsverkiezingen. Ook in Atjeh, waar al bijna een jaar de noodtoestand heerst. Militairen staan er met een geweer in de aanslag naast de stembus.

SIGLI - In angst wacht de Atjese advocaat Rufriadi de verkiezingen af. Door een fout van de Centrale Kiescommissie (KPU) in Jakarta heeft hij zijn stembiljet niet ontvangen. In een normale democratie zou je als burger je daar niet druk om maken, maar wel in Atjeh waar sinds vorig jaar mei de militaire noodtoestand bestaat. Jakarta stuurde meer dan 20000 manschappen naar de opstandige provincie om af te rekenen met de Beweging voor een Vrij Atjeh (Gam), die er al 27 jaar voor onafhankelijkheid strijdt. De rebellen zijn tegen de verkiezingen en dreigen die te saboteren. Alleen de Atjeeërs die zich registreerden kregen een stembiljet. Wie geen stembiljet heeft wordt automatisch voor rebel uitgemaakt. Rufriadi vreest door de geheime politie voor verhoor te worden opgeroepen.

,,Het leger wil van de verkiezingen een succes maken en dwingt de Atjeeërs naar de stembus te gaan'', zegt een mensenrechtenactivist die anoniem wil blijven. Militairen stuurden duizenden vluchtelingen terug naar huis om zich tijdig te laten registreren. De geheime dienst werd zelfs ingeschakeld om in de dorpjes uit te zoeken wie zich nog niet voor de verkiezingen had aangemeld. ,,We moeten stemmen'', roept in koor een groepje inwoners van het dorpje Jeunib op een terrasje. ,,Harus! (het moet)''. Als een voorbijganger ze in codetaal waarschuwt dat de geheime dienst er aan komt, stuiven de mensen uiteen.

Het leger heeft hard aan het 'festival der democratie' gewerkt, zoals het de verkiezingen bij het volk propageert. Met een hoge opkomst willen de militaire autoriteiten in Atjeh bewijzen dat de bevolking zich erbij heeft neergelegd dat de regio bij de Republiek Indonesië hoort. Overal langs de hoofdweg tussen Banda Aceh en Medan hangen spandoeken met daarop de belofte dat de verkiezingen voor vrede zullen zorgen.

,,Ik geloof er niets van'', zegt een geëmotioneerde marktkoopman in het dorpje Krueng Manen. ,,Dat beloofde de regering ons ook voor iedere militaire operatie. We zijn inmiddels vijftien jaar verder. Meer dan 10000 onschuldige burgers stierven.''

De verkiezingen veroorzaken veel stress onder de bevolking. ,,Mensen in mijn dorp maken zich nu al zorgen of ze maandag wel op tijd komen om te stemmen'', zegt een journaliste uit Langsa die haar naam niet in de krant wil. De verkiezingen hebben volgens haar niets meer met democratie te maken. ,,Er bestaat geen persvrijheid of vrijheid van meningsuiting meer in Atjeh. De militaire controle is verscherpt. Militairen staan op verkiezingsdag met een geweer naast de stembus. We leven in een politiestaat.''

In 25 districten in Oost-Atjeh waar de aanhang van de rebellen nog groot is, kunnen mensen niet in hun dorpje stemmen. Het leger zegt hier de veiligheid van de dorpelingen niet te kunnen garanderen. Daarom staan buiten de stad Bireun in een groot stadion, dat tot voor kort dienst deed als vluchtelingenkamp, tien tenten opgesteld. De bevolking uit tien van deze 'gevaarlijke' dorpjes moet daar stemmen. Het leger zet extra vervoer in om de dorpelingen op te halen. De Atjeeërs spreken al cynisch over een grootschalige mobilisatie.

Op de hoofdweg tussen Banda Aceh en Medan is de militaire controle duidelijk verscherpt. Tientallen bussen en auto's worden aangehouden. Alle passagiers moeten buiten in het gras hun identiteitskaart laten zien. Wie er geen heeft, wordt door de militairen meegenomen. ,,Vanochtend doorzochten militairen de huizen in de dorpjes hier achter mij'', zegt een man in het dorpje Lueng Putu op een bankje voor de toegangsweg naar het bewuste gebied.

Wat zich in deze dorpjes ver van de hoofdweg afspeelt, onttrekt zich aan het oog van de buitenwereld. De buitenlandse correspondenten en de vier internationale waarnemers die met veel moeite toestemming kregen de verkiezingen in Atjeh te volgen, mogen die dorpjes niet in. Ze moesten een verklaring ondertekenen waarin ze beloofden alleen de aangewezen grote plaatsen te bezoeken.

De geheime dienst volgt de 'vreemdelingen' op de voet. In iedere plaats moeten buitenlanders zich bij de lokale politie melden. ,,Het is voor je eigen bestwil'', zegt de politiewoordvoerder in Banda Aceh. ,,Als er iets met je gebeurt, weten wij waar je het laatst bent gesignaleerd.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden