Leger blijft aan zet in Zimbabwe

Ex-generaal Constantine Chiwenga bij de inauguratie van president Mnangagwa. Beeld REUTERS

De benoeming van Chiwenga tot tweede man van de regeringspartij maakt duidelijk: wisseling van de macht was een coup.

Ex-generaal Constantine Chiwenga, het brein achter de afzetting van de Zimbabwaanse ex-president Robert Mugabe in november, is de nieuwe tweede man binnen regeringspartij Zanu-PF. President Emmerson Mnangagwa wist dat hij Chiwenga's benoeming zoveel mogelijk buiten het nieuws moest houden. Daarom maakte hij zijn keuze niet bekend op het partijcongres eerder deze maand, zoals gebruikelijk zou zijn geweest, maar pas afgelopen zaterdag: een dag waarna door Kerst drie krantenloze en medialuwe dagen volgden.

Vervolgstap

De logische vervolgstap is dat Chiwenga, die na de door hem geleide coup zijn militaire functies neerlegde om een politieke carrière mogelijk te maken, nu snel ook vicepresident van Zimbabwe wordt. Zijn benoeming neemt de laatste twijfel weg: de machtswisseling in Zimbabwe mocht weliswaar geen staatsgreep heten, maar was toch echt niks anders dan een legercoup.

Afgezien van Chiwenga claimden ook generaal Sibusiso Moyo (minister van buitenlandse zaken) en luchtmachtcommandant Perence Shiri (minister van landbouw) al cruciale politieke posities binnen de regering van Mnangagwa. De tweede vicepresident van Zanu-PF - de functie wordt gedeeld - is Kembo Mohadi. Hij was lang minister van binnenlandse zaken onder Mugabe. Mnangagwa koos hem in november al als zijn nieuwe minister van defensie.

Dat coupleider Chiwenga het leger inruilt voor de politiek verbaast niet. In 2011 lekten e-mails uit waarin legerofficieren hem omschreven als een 'politieke generaal'. Chiwenga maakte vanaf begin jaren tachtig carrière binnen het leger. In 2004 werd hij de topgeneraal van het land. Chiwenga prijkt op de lijst van Zimbabwanen tegen wie de Europese Unie in 2002 sancties afkondigde wegens betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen. In 2008 sloeg het leger onder zijn leiding de protesten tegen verkiezingsfraude van Mugabe met harde hand neer.

Paaien

Ook Chiwenga's privéleven is omstreden. Toen hij in 2014 scheidde van zijn vrouw Jocelyn, beschuldigde zij hem van mishandeling. En tijdens die scheiding bleek uit de verdeling van de inboedel dat Chiwenga zichzelf als generaal enorm had verrijkt.

Inmiddels is Chiwenga (61) hertrouwd met een 27 jaar jonger ex-fotomodel. In 2015 promoveerde hij aan de Zuid-Afrikaanse Universiteit van KwaZulu-Natal in de filosofie. Er bestaan ernstige twijfels of hij zijn dissertatie zelf heeft geschreven.

Mnangagwa probeert, sinds hij eind november president werd, het Westen te paaien met beloftes over democratie en economische hervorming. Zo hoopt hij meer investeringen en ontwikkelingsgeld los te krijgen. Vrijdag kreeg in dat kader nog een witte Zimbabwaanse boer zijn onteigende land terug. Toch belooft de zichtbaar groeiende politieke invloed van het leger binnen Mnangagwa's regering weinig goeds voor de vrijheid van de verkiezingen in Zimbabwe volgend jaar.

Lees ook: Nu voelen de Zimbabwanen zich verlost van Mugabe

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden