Column

Leg de nadruk op Bildung, niet op geld

Studenten van de Rotterdam School of Management (RSM) in optocht door de binnenstad van Rotterdam. RSM behoort tot de meest toonaangevende business schools van Europa. Beeld Anp
Studenten van de Rotterdam School of Management (RSM) in optocht door de binnenstad van Rotterdam. RSM behoort tot de meest toonaangevende business schools van Europa.Beeld Anp

'Internationale student is goed voor de schatkist', wist het ANP deze week te melden. Kranten namen het bericht op hun websites meteen enthousiast over, ook Trouw. Iets té enthousiast misschien, want de kop belooft meer dan de inhoud van het bericht waarmaakt.

In werkelijkheid heeft dat douceurtje voor de schatkist alleen betrekking op buitenlandse studenten die na afronding van hun opleiding in Nederland blijven wonen en werken. Dat zal, zo schat het EP-Nuffic, gespecialiseerd in de internationalisering van het Nederlands onderwijs, ongeveer een kwart van het totaal zijn. Driekwart van de buitenlandse studenten levert de Nederlandse schatkist dus helemaal niets op, zo leert een eenvoudige rekensom. Waarschijnlijk kosten ze alleen maar geld. Maar daarover zwijgt het bericht wijselijk.

Vanwaar die eenzijdigheid? Omdat het EP-Nuffic zelf zich inzet voor de internationalisering, waarvan het de financiële voordelen belicht. Vraag je bij de bekendmaking van onderzoeksresultaten altijd af wie de research verricht heeft, en in opdracht van wie: dat is de stelregel die ik mij bij het krantenlezen jaren geleden al heb opgelegd. Nooit vind je dan uitkomsten die niet op een of andere manier in het voordeel zijn van de instantie die de opdracht gaf.

Zo is dat ook hier. Natúúrlijk jubelt het EP-Nuffic over de financiële voordelen van zoveel mogelijk buitenlandse studenten. Er wordt immers nogal eens gemopperd over het geld dat de belastingbetaler moet opbrengen ter wille van de vorming van mensen van elders. Dan klinkt zo'n rekensom als een knock-out argument waarmee zelfs de grootste krentenweger tot zwijgen wordt gebracht.

Studenten in Leiden bij de introductieweek. Beeld Anp
Studenten in Leiden bij de introductieweek.Beeld Anp

Keerzijde

Althans, zolang het trucje niet teveel in het oog loopt. Het krantenbericht zwijgt niet alleen over de driekwart buitenlandse studenten die níet in Nederland blijven. Maar ook over de keerzijde van internationale uitwisseling. Van alle Nederlandse studenten die naar het buitenland gaan zal immers óók een flink deel niet terugkomen. En naar hún inkomsten zal de Nederlandse schatkist dus net zo hard kunnen fluiten als de buitenlanden naar die van hun blijvertjes hier.

Ik mopper daar niet over omdat ik studenten van een buitenlands verblijf zou willen weerhouden. Integendeel, was ik een onderwijsminister, dan zou ik het voor minstens een deel van de studie verplicht stellen. De blik wordt erdoor verruimd, het gemoed verlost van culturele benepenheid, menige student houdt er vrienden (en soms een partner) voor het hele leven aan over - en het komt ook nog eens de wetenschappelijke ontwikkeling ten goede. Alles te samen noemen we dat 'Bildung': de vorming omwille waarvan hooggeplaatste jongelieden in vroeger eeuwen hun 'grand tour' maakten.

Vandaag de dag is zo'n 'tour' voor alle studenten realiseerbaar, al maken ze er in Nederland nog te weinig gebruik van. Dat is niet zonder risico, want soms komt zo'n veelbelovend talent inderdaad niet meer terug. Dan is het leven 'daar' leuker en kansrijker gebleken dan hier - niet in de laatste plaats op het vlak van de liefde.

Dat is niet erg. Integendeel zelfs. Ook al lijkt Nederland zijn heil momenteel het liefst bij zichzelf te zoeken, de toekomst van een welvarende, vreedzame en ontwikkelde wereld ligt niet bij binnenvetterij. Uitzicht biedt alleen een cultuur die grenzen wel onderkent maar ze tegelijk nieuwsgierig overschrijdt.

De Europese landen hebben daar jaren geleden hun Erasmus-programma voor ontworpen. Miljoenen studenten hebben hun leven erdoor veranderd zien worden, niet in de laatste plaats omdat daaruit volgens het Portugese Diário de Notícias inmiddels meer dan een miljoen Erasmus-baby's geboren is. 'Europa' mag vandaag de dag dan als een scheldwoord klinken, die ervaring neem je al die studenten, met of zonder baby, niet meer af.

Dat is eindeloos belangrijker dan de winst- en verliesrekening die alles omzet in klinkende munt. Laat het EP-Nuffic niet schermen met de dode mus van 1,57 miljard voor de schatkist. Daarmee voegt het zich gevaarlijk naar de laaglandse scepsis achter de dijken - en zal daartegenover vroeg of laat het loodje leggen. Wie breedheid en Bildung ter harte gaan, moet hun de trots geven die hun toekomt. In plaats daarvan jubelen over twijfelachtige inkomsten voor de staat maakt de wereld armelijker dan ze is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden