Lef

'Het verhaal dat Janmaat de verkiezingen gaat kosten... reeds op de dag van publicatie een collectors item'. Glazen bol en koffiedik behoren, blijkens de tekst van de advertentie in de VPRO-gids voor volgende week, tot het kantoormeubilair van de reclamestaf van het weekblad De Groene Amsterdammer. Voor De Groene dook leerling-verslaggever Kees Kooiman ruim een half jaar onder in Janmaats CD. Hij schopte het tot gekozen raadslid in Purmerend. Zo ver kwam Peter Rensen, die voor Nieuwe Revu in dezelfde partij infiltreerde, niet. Maar hij kwam al op 2 februari af met zijn verhaal; journalistiek is ook een beetje de eerste zijn.

RUUD VERDONCK

En, collectors item of niet, zijn bevindingen verschillen niet wezenlijk van die welke Kooiman deze week presenteert: fascisten, criminelen en tuig. In februari kostte het Janmaat de verkiezingen niet, waarom zou De Groene met een oplage die slechts een fractie van die van Nieuwe Revu is dan nu ineens wel slagen in het onderuit halen van Janmaat?

'Undercover in de CD' staat er boven het verhaal in De Groene, 'twee maanden undercover op het partijkantoor van de Centrumdemocraten' riep Nieuwe Revu vanaf de voorkant. Dat klinkt heel erg naar Gunter Wallraff, maar dat blijkt in beide gevallen eigenlijk heel erg mee te zijn gevallen. Gezien de eenvoud waarmee je bij de Centrumdemocraten omhoog kunt vallen, moet er minstens een dozijn BVD'ers in die rangen rondlopen. Want beide verslaggevers hadden niet, zoals Wallraff doorgaans, een volstrekt nieuwe identiteit en een voortreffelijke vermomming nodig om zich aannemelijk te maken als verslaggever bij Bild of als de Turk Ali.

Zowel uit Nieuwe Revu als uit De Groene blijkt, dat je alleen je werkelijke motieven hoeft te verbergen om binnen de kortste keren in de top van de CD mee te kunnen spelen. Bij Wallraff kom je voortdurend uitweidingen tegen over de psychische belasting van de nieuwe identiteit, hoe je tijdelijk je hele sociale omgeving kwijt bent, de angst voor ontdekking. Bij Rensen en Kooiman speelt dat respectievelijk vrijwel geen enkele en geen enkele rol in het verhaal. Een probleem zat 'm hooguit in de confrontaties met de voortdurende herhalingen van het abjecte gedachtengoed van Janmaat en zijn gajes.

Daarom kan ik ook geen kwestie maken van de vraag of je op deze wijze als journalist mag optreden? Toen vijf jaar geleden Henk Ruigrok en Pieter Storms voor Nieuwe Revu undercover in de zakenwereld doken, deden ze dat met een nep-bedrijf, nieuwe identiteit, verzonnen transacties, uitlokking. Dan is het de vraag of de gebruikte middelen opwegen tegen wat je wilt aantonen. Daar is nu allemaal geen sprake van. Bij de CD moet je gewoon het lef hebben om er binnen te stappen. Dat hadden Kooiman en Rensen. Lef is journalistiek basismateriaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden