Leerzame en vermakelijke kijk op de Amerikaanse homofamilie

THE CELLULOID CLOSET Regie: Rob Epstein en Jeffrey Friedman. Met Lily Tomlin, Tony Curtis, Whoopi Goldberg, Quentin Crisp, Gore Vidal, Shirley MacLaine, Tom Hanks en Susan Sarandon. Te zien in Amsterdam-Rialto, Utrecht - 't Hoogt, Rotterdam - Lantaren/ Venster, Nijmegen - Cinemariënburg, Den Haag - Filmhuis.

Op basis van zijn pionierswerk maakten Rob Epstein, die in 1985 met 'The times of Harvey Milk' de Oscar voor de beste documentaire won, en de editor/acteur Jeffrey Friedman de compilatie-film 'The celluloid closet'. Hun documentaire is opgebouwd uit tientallen filmfragmenten die toegelicht worden door allerlei grote en kleine Hollywood-beroemdheden. Het verbindende commentaar wordt gesproken door Lily Tomlin.

Epsteins en Friedmans 'The celluloid closet' werd een typisch Amerikaanse produktie. Allereerst doordat zij zich beperkten tot de Engelstalige (en dan nog bijna alleen de Amerikaanse) cinema. Dat er ook een niet-Engelstalige cinema bestaat en dat er ook niet-Engels sprekende homoseksuelen op de wereld rondlopen, wordt door het duo genegeerd.

Ook door zijn oppervlakkige en optimistische toon is 'The celluloid closet' een 'All American movie'. Epstein en Friedman graven nooit diep en putten zich nooit uit in gedegen achtergrondanalyses. Zij willen vooral amuseren. Hun film laat zich dan ook omschrijven als de homo-variant van de vrolijke musical-compilaties 'That's entertainment!'.

Typisch Amerikaans is tenslotte ook het 'happy-end' dat Epstein en Friedman aan hun documentaire weten te breien. Met films als 'Philadelphia' zou er eindelijk een eind gekomen zijn aan eeuw onderdrukking, stereotypering en ridiculisering. Onvermeld blijft echter dat nog veel vrijmoediger films als 'The adventures of Priscilla' en 'Queen of the desert' (waarvan wel fragmenten te zien zijn) door onafhankelijke en niet-Amerikaanse maatschappijen werden geproduceerd.

Binnen deze beperkingen biedt 'The celluloid closet' wel precies wat de filmmakers beoogd moeten hebben. Alleen al het zien van de vele filmfragmenten waarin homoseksualiteit ontkend, omzeild, verhuld, onderdrukt of belachelijk gemaakt wordt, is vermakelijk en vaak ook leerzaam. Na 'The celluloid closet' kijk je met andere ogen naar bijvoorbeeld 'Rebel without a cause', 'Ben Hur' en de komedies met Doris Day en Rock Hudson.

Het meest verfrissende is dat 'The celluloid closet' het zicht opent op een totaal democratische filmperceptie. “De kijker ziet wat hij wil zien en daarom ziet niemand dezelfde film”, zegt Arthur Laurent, de scenario-schrijver die meewerkte aan Hitchcock's latent homo-erotische thriller 'Rope'.

Laurent illustreert deze uitspraakt ondermeer met een lesbische interpretatie van de scène uit Hitchcock's 'Rebecca' waarin een huishoudster de kleren van haar net omgekomen werkgeefster liefdevol streelt en koestert. Om de haverklap blijkt in 'The celluloid closet' dat één en dezelfde film, afhankelijk van de aard van de kijker, op vele manieren geduid kan worden.

Vooral dat maakt deze film tot een uitdaging voor iedereen die zijn eigen visies ter discussie durft te stellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden