Leerzaam uitje met een luchtje

Bij de Afvalenergiecentrale in Alkmaar maken ze energie uit huishoudelijk afval. Daar zijn ze zo trots op dat ze graag bezoekers rondleiden voor een leerzaam uitje met een luchtje.

De vier ovens van de Afvalenergiecentrale in Alkmaar verbranden jaarlijks 675.000 ton huishoudelijk afval, afkomstig uit dik 400.000 huishoudens in voornamelijk Noord-Holland en Flevoland. Dat levert voldoende energie op om duizenden woningen van stroom te voorzien. Met de restwarmte die bij de energieproductie vrijkomt worden bovendien 2500 woningen en bedrijven verwarmd.

"Alleen géén afval produceren is duurzamer", zegt Joop, die twintig jaar in de fabriek werkte en zich als gepensioneerd rondleider een waar ambassadeur voor zijn oud-werkgever betoont. Met flair strooit hij een eindeloze stroom feiten, cijfers en wetenswaardigheden over zijn gehoor uit.

De presentator schuwt daarbij de volkse humor niet: "Spaarlampen, zegt u? Dat woord wil ik niet meer horen! Als je een spaarlamp op je toilet hebt, gaat-ie pas aan als je klaar bent met poepen. Nee, u moet ledlampen hebben. Díe zijn pas zuinig!" De zaal ligt aan zijn voeten.

Joops gehoor bestaat uit een stuk of zestig bezoekers die zich hebben verzameld in de ontvangstruimte van de centrale voor een gratis rondleiding, inclusief kopje koffie. Het zijn vooral - maar niet alleen - oudere medeburgers die zich zeer geïnteresseerd tonen in het proces van afvalinzameling tot energieproductie. Ze stellen kritische vragen en denken graag mee. "Weet u dat ze in Duitsland niet van afval spreken, maar van grondstoffen. Dat zouden we hier ook moeten doen", suggereert een meneer. Een goede suggestie, vindt Joop. "Want zó zien wij het ook."

Nadat we een filmpje hebben bekeken waarin presentator Dolf Jansen - bekend van radio en tv - ons bij wijze van schnabbel op jolige wijze inwijdt in de geheimen van de afvalinzameling, is het tijd voor het echte werk: we gaan de fabriek in. We worden verdeeld in groepjes, krijgen een haarnetje, een helm en 'oortjes' ("trekt u het haarnetje over de oren, dan worden de oortjes niet vies") en ontvangen enkele summiere veiligheidsinstructies.

Ons groepje staat onder leiding van Caroline, een slanke, strenge dame van middelbare leeftijd die al veertien jaar rondleidingen in de centrale verzorgt. Trefzeker voert ze ons door een doolhof van trappen, gangen, deuren, ketelruimtes en machinekamers, waarin we zonder onze gids in luttele minuten hopeloos zouden verdwalen.

Het wordt een toer waarbij bijna al onze zintuigen worden geprikkeld. We hóren kranen piepen, machines bulderen en turbines krijsen; we rúiken de weeë dampen van rottend huisvuil en de pittige lucht van brandend afval; door een luikje zíen we het oranjegele hellevuur in de verbrandingsoven; we vóelen de droge hitte van de ovens en de vochtige, sauna-achtige warmte van de stoomturbines en de stadsverwarmingseenheden.

We kijken in de diepte van 'de bunker', de immense, groenig verlichte ruimte waar al het afval terechtkomt voor het de verbrandingsovens in gaat. Vanuit een soort astronautenstoel bedient een goedlachse machinist een metershoge grijper in de ruimte achter het glas. De bunker is gevuld met ondefinieerbaar afval, dat er ongelofelijk goor uitziet. De lange slierten die overal hangen zijn de aan elkaar klittende etiketten met streepjescodes, vertelt Caroline. We huiveren bij de gedachte aan de onmenselijke stank die beneden moet hangen, maar waarvan hier hoog boven de afvalbrij - goddank - geen molecuul onze neusholte bereikt.

We zien de controlekamer, waar operators op beeldschermen geconcentreerd het verbrandingsproces monitoren. In de turbineruimte bewonderen we een kleurrijk neonkunstwerk van Titia Ex, dat op deze plek wonderwel past. Ten slotte belanden we in de ruimte waar de laatste restjes vervuiling - vliegas, stikstofoxiden en dioxines - uit de afvaldampen worden gefilterd.

Twee uur na aankomst staan we, enigszins verdoofd door de intense zintuiglijke ervaringen, weer buiten. Boven ons braken de vier, tachtig meter hoge schoorstenen witte rookwolken uit, die fraai contrasteren met de grijze regenlucht. Niks om ons zorgen over te maken, weten we nu. Het is onschuldige waterdamp, het enige wat overblijft van de tonnen afval waarvan deze energiecentrale stroom en warmte maakt voor duizenden mensen. En van die gedachte worden we opeens heel blij.

Gratis toer

De Afvalenergiecentrale Alkmaar - een onderdeel van de HVC-groep - organiseert regelmatig gratis rondleidingen voor groepen en individuele bezoekers. Per rondleiding is plaats voor ongeveer zestig personen. De toer duurt ongeveer twee uur, inclusief presentatie, filmpje en kopje koffie. Aanmelden moet vooraf via de website van HVC: hvcgroep.nl/particulier (even doorscrollen naar beneden). U kunt daar een voorkeur aangeven wanneer u de centrale wilt bezoeken, maar het aanbod aan rondleidingen is afhankelijk van de vraag. Overigens kunt u ook een rondleiding volgen bij een andere HVC-centrale, in Dordrecht.

De rondleiding in Alkmaar is vanwege de vele trappen in de centrale minder geschikt voor bezoekers die slecht ter been zijn.

De Afvalenergiecentrale ligt aan de Jadeweg 1 in Alkmaar en is per openbaar vervoer bereikbaar vanaf NS-station Alkmaar met buslijn 4 (uitstappen bij halte Koelmalaan).

Op het terrein van de centrale is voldoende parkeergelegenheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden