Leerlingen geven hun leraar een cijfer

Leerlingen kunnen hun docenten beoordelen. Sterker nog: hun mening kan bij functioneringsgesprekken worden gebruikt.

ETTEN-LEUR - Rector A. Rombouts van de Katholieke Scholengemeenschap Etten-Leur (2300 leerlingen) besefte zes jaar geleden goed dat zijn docenten ongerust zouden worden als hij aan de leerlingen vragenlijsten over hun leraren zou voorleggen. Stap voor stap creëerde hij een klimaat waarin zijn docenten tóch met een 'Led'-enquête (leerlingen evalueren docenten) kunnen leven.

,,Ik legde hen eerst een vragenlijst voor over mijzelf'', vertelt de directeur van deze brede scholengemeenschap (vmbo-t, havo, vwo, gymnasium). ,,Al mijn personeelsleden konden alles over mijn sterke en zwakke punten zeggen. Het beeld dat daaruit kwam verraste mij niet, maar er waren ook opmerkingen waar ik wat aan had.''

Vervolgens benaderde hij zijn 'vakgroepleiders', de hoofden van de secties Engels, wiskunde, enzovoorts. Hij vroeg hen in één klas een vragenlijst uit te delen. ,,De meesten reageerden positief. Ze konden ook zelf een klas uitkiezen. Meestal suggereer ik nu een 'gemiddelde' klas te nemen; een fijnste of slechtste klas vertekent mogelijk het beeld.''

De scholengemeenschap Etten-Leur gebruikt een enquête die door het Ivlos (Instituut voor lerarenopleiding onderwijsontwikkeling en studievaardigheden) van de Universiteit Utrecht is ontwikkeld. Als de vragenlijsten zijn ingevuld, gaan ze van Etten-Leur weer naar Utrecht, waar ze met behulp van de computer worden verwerkt.

De vragenlijst bevat stellingen (bijvoorbeeld: 'hij/zij is driftig') waarbij de leerling kan aangeven in welke mate dit naar zijn mening het geval is. Zelf kan de docent eenzelfde vragenlijst beantwoorden: hoe denkt hij dat hij met de leerlingen uit een bepaalde klas omgaat? Ook kan hij invullen hoe hij het liefst met zijn leerlingen omgaat. Aldus ontstaan een 'leerlingenbeeld', een 'zelfbeeld' en een 'ideaalbeeld', die gemakkelijk met elkaar vergeleken kunnen worden.

,,Sommige docenten behandelen de uitslagen zelfs in de klas'', vertelt Rombouts. ,,De leerlingen stellen dit op prijs. Ze vinden het ook leuk om de vragenlijsten in te vullen. Negentig procent doet dit serieus; bij enquêtes onder volwassenen is er ook geen 100 procent score.''

Op de school van Rombouts worden de resultaten bij functioneringsgesprekken gebruikt. Docenten zijn nu verplicht elke twee jaar hun leerlingen te enquêteren. Komen er zwakke punten uit, dan krijgt de betreffende docent 'gerichte adviezen' om zich te verbeteren, eventueel aangevuld met (bij)scholing of een coach. Volgens dr. Mieke Brekelmans van het Ivlos komen de enquêtes tegemoet aan de wens van scholen om hun personeelsbeleid te professionaliseren.

,,Er is veel meer oog voor de persoonlijke ontwikkeling van docenten'', zegt Brekelmans. ,,De kwaliteit van docenten -beginnend of niet- krijgt veel meer aandacht.''

In de jaren tachtig was een dergelijke beoordeling van docenten nog ondenkbaar. Op een wetenschappelijk artikel over de Ivlos-vragenlijst kwamen in 1989 slechts enkele aarzelende reacties. En sinds eind jaren negentig neemt het gebruik van de vragenlijst snel toe: in 1990 vulden slechts 292 klassen de enquête in, in 1997 856, in 2001 1143 en in 2003 1310. En dit zijn dan slechts de scholen die de Ivlos-methodiek hanteren, relativeert Brekelmans. Andere universiteiten en commerciële bureaus hebben vergelijkbare vragenlijsten ontwikkeld. Het principe dat leerlingen hun docenten evalueren is dus nog veel breder, al weet niemand precies hoeveel scholen dit doen.

Op Rombouts school zijn de enquêtes nu zo ingeburgerd dat nagenoeg alle weerstand is verdwenen. Toch zijn er altijd wel een paar die proberen de uitslagen te ontkennen, vertelt Rombouts. ,,Die zeggen dat de lijst nét op het verkeerde moment is uitgedeeld, of aan de verkeerde klas. Daar moet je dan weer over praten...''.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden