Leerling onder leerlingen

Bij Idols zou hij niet komen opdraven, liever werkt Michael Franti in jeugdcentra, gevangenissen of bij projecten als 'Roots & Routes'. Woensdag gaf de rapper-zanger-muzikant een masterclass aan Amsterdams talent dat vanavond met hem op de Uitmarkt staat. ,,Franti is een dope gast.''

Soepel rappend over een golvend gitaarloopje stelt Michael Franti zich voor in het openingsnummer van zijn cd 'Everyone Deserves Music'. Als hij de zon was, zou hij stralen en lachen zoals Afrika. Was hij de regen, dan bracht hij verkoeling als ijscowagens op dagen vol zon. En was hij de taal, dan zou het wereldwijde gebabbel en geklets altijd rijmen, zo droomt hij in 'What I Be'.

Zijn blote voeten staan stevig op de grond, een ruime muts houdt lange rastavlechten bijeen. Michael Franti (37) is groot en hoog en bukt als hij zijn gespreksgenoten kust. Niet alles wat hij zegt rijmt, maar wel spreekt hij ritmisch en relaxed. Hij noemt zich een man van het gesproken woord: op school ging lezen hem moeilijk af, als muzikant onthoudt hij songteksten pas als de muziek ze van het papier optilt. ,,Ik heb geleerd door te luisteren en wat ik wil overbrengen reik ik het liefst vocaal aan.''

Kort voor de Roots & Routs-masterclass in de Meervaart in Amsterdam hangen jongeren aan zijn lippen. Sommigen willen een foto of een hand, anderen zijn student en interviewen hem over zijn blote voeten. Al drie jaar loopt hij -zomer of winter, gras of sneeuw- zonder schoenen. Alleen in restaurants trekt hij soms slippers aan, flip-flaps. Verlegen wordt hij niet van vijf starende vrouwen en twee camera's. ,,Ik voel me vereerd dat ze naar me luisteren.''

Er volgen vijf optredens van zestig jongeren. Percussie, rap, zang, turntablism (creatief met draaitafels) en urban dance passeren de revue en Franti is onder de indruk van het niveau. Hij observeert, prijst, geeft aanwijzingen en legt uit dat het vanavond geen competition maar een mission is. ,,Je moet je eigen talent ontwikkelen. Concentreer je op je doel en luister naar je hart.'' Iedereen knikt.

,,Dit is geen Idols of Starmaker'', gaat hij verder. ,,Dan zou ik hier ook niet zijn, want geen van mijn helden had het gered bij Idols. Als Jimi Hendrix zijn gitaar zou laten razen of in de fik stak, zou de jury zeggen: Wegwezen.''

'Keep your head up' zingt vervolgens de groep die begeleid is door Hind, bekend van Idols, en collegazangeres Karima. Franti: ,,Vooral in de pop gaat veel commerciële muziek nergens over. Sommigen geven hun hele leven aan iets dat betekenisloos is, en op het eind zijn ze niet rijk geworden, niet beroemd en hebben ze niets om te koesteren. Het is goed dat jullie nadenken over een boodschap.''

Ook Llewy Is Sel, voorman van de Haarlemse hiphopband Relax, begeleidde twee dagen lang één van de groepen. Na afloop zegt hij: ,,Als sommigen vinden dat Franti zweeft, sprekend over zijn hart als bron van de muziek, over vrede en innerlijke kracht, dan is dat jammer voor die mensen. Franti is Mr.Peace, Mr.At Ease. Hij is chill, heeft charisma, een enorme vibe en een dope boodschap.''

Die boodschap heeft veel met politiek te maken, maar gaat uiteindelijk vooral over menselijkheid. 'Stay Human' heette zijn vorige album, dat de doodstraf als thema had. 'Bomb the World' verscheen als single van zijn nieuwe cd, met het refrein: 'We can bomb the world to pieces, but we can't bomb it into peace'. Hij schreef het uit irritatie over de oorlogsberichtgeving in Amerika, waarin de politieke en economische consequenties van de strijd tegen Irak domineerden. ,,Niemand noemde de humanitaire kosten, afgezien van de militaire term collateral damage. Uit menselijkheid zou iedereen tegen oorlog moeten zijn.'' Sommige muzikanten maken een nieuwe cd en praten opeens over politiek. ,,Zoals iedereen het recht heeft om kunst te maken, zo mag ik mijn mening uiten. Bovendien heb ik het niet over politiek maar over de gevolgen ervan.'' En hij spreekt zich niet alleen uit in interviews maar ook door bijvoorbeeld op 6 september in zijn thuisstad San Francisco het 'Power to the Peaceful'-festival te organiseren.

Ook komend weekend op Lowlands treedt Franti op voor festivalgangers die bij voorbaat instemmen met zijn roep om vrede. ,,Preken voor reeds bekeerden is niet verkeerd als je boodschap elders weinig te horen is. En wat dan nog, we maken gewoon aanstekelijke muziek. Sommige festivalgangers ervaren ingrijpende dingen: ze ontmoeten hun toekomstige vrouw, verwekken een kind of gaan dood. Onze soundtrack zorgt in zo'n weekend voor een gevoel van vrijheid.''

Franti werd door zijn blanke moeder afgestaan omdat de familie haar zwarte partner niet zou accepteren. Zijn stiefvader, die twee maanden geleden is overleden, was alcoholist en dat maakte zijn jeugd moeilijk. Altijd heeft hij zelf sympathie gevoeld voor de underdog en dat blijft zo nu het hem goed gaat en publiek hem bewondert.

,,Respect voor je publiek is belangrijk. Dat is waardoor Bruce Springsteen al dertig jaar aan zijn carrière werkt en niet afhankelijk is van top tien-hits. Hij is toegewijd aan zijn buurt, de bewoners spreken heel positief over hem. Hij is geen icoon zoals Michael Jackson of Madonna, die zich verwijderd hebben van hun achtergrond.''

Het nummer 'Don't Fear' schreef Franti voor een fan uit Wales die hem al volgde toen hij nog rapte bij Disposable Heroes of Hiphoprisy. En Franti trouwbleef toen die verderging als het gezicht van Spearhead. ,,Hij liftte naar elk optreden in Groot-Brittannië. Ik kende hem niet zo goed en vroeg me af waarom hij altijd alleen was. Soms sprak ik hem aan: 'Hey Scotty, hoe gaat het. Je hoeft niet in de rij te staan, je bent welkom'. En soms reed hij mee in de bus naar het volgende concert. Vorige zomer belde zijn moeder en zei dat hij langs de weg verongelukt was.''

Wees niet bang jezelf te zijn, om langzaam een lange weg af te leggen en om zo speels te zijn als een kind, zingt Franti in 'Don't Fear'. Het is een thema dat in zijn werk opdook toen hij vader werd. ,,Zoals bij iedereen veranderde dat mijn leven. De jongste is vier jaar, ik neem hem op mijn schouders bij vredesdemonstraties. De ander werd geboren in 1987, voordat ik ging toeren, en groeide op terwijl ik zelf nog opgroeide. Hij is nu zestien en werd dit jaar twee keer gearresteerd bij demonstraties. Ik ben trots op mijn zoon, omdat hij zijn hart volgt. Hij wil artiest worden: hij speelt basgitaar in twee hiphopbands, maakt video's en ontwikkelt zijn eigen graffitistijl. Veel jongeren die ik hier vandaag zie doen me aan hem denken.''

Graffiti hangt tegenwoordig in musea, hiphop is in grote concertzalen te horen en de Amsterdamse wethouder van cultuur Hannah Belliot vindt de vloeiende raps in de Meervaart te gek. Vreemd hoe straatcultuur na verloop van tijd geaccepteerd wordt. ,,Wie kon twintig jaar geleden voorspellen dat de populairste muziek gemaakt zou worden door een straatpoëet en een man met een platenspeler. Nu wil elk bedrijf in reclames met hiphop geassocieerd worden.'' Als dat punt bereikt is, wordt het tijd voor iets nieuws, zou je denken. Zoals punk definitief ten einde was toen C & A kleding met veiligheidsspelden in de rekken hing. ,,Voorlopig houd je mainstream en underground-hiphop. Hiphop, graffiti, straatdansen en turntablism, het zijn sterke voertuigen van de verbeelding en dat blijft. Wel is het slecht dat jongeren alleen te zien krijgen dat het om de grootste auto en de goudste kettingen gaat. Want er is zoveel meer aan hiphop. De radiostations zeggen, we draaien wat jongeren willen horen. Onzin. Het gaat om smeergeld.''

Franti is beïnvloed door rootsmuziek, pop van de jaren tachtig (Grace Jones, Tom Tom Club, Culture Club) en de funky reggae van drummer Sly Dunbar en bassist Robbie Shakespeare. Voor zijn laatste album werkte hij samen met het legendarische duo uit Jamaica. ,,Ik werd vandaag aangekondigd als master. Maar Sly en Robbie, dat zijn pas masters, meesters van het ritme. In de studio leerden ze ons eenvoudige dingen: de snaren zacht bespelen en dan je versterker harder zetten als het luid moet klinken. We beseften dat we onderwijs kregen van grootheden. Als je ze echter vraagt naar hun meesterschap zullen ze verschrikt ontkennen: 'Wij blijven altijd leerlingen'. Een paar dagen geleden was ik bij Sting en die zei ook: 'Ik ben student'. Hij oefent nu Bach op gitaar. Zo was ik vandaag leerling onder de leerlingen. En dat is belangrijk, studie houdt immers de creativiteit levend.''

Zaterdag 6 september zendt de NPS om 16.00 uur op Ned.3 de documentaire 'Roots & Routes-Uitmarkt Remixed' uit. Vanavond en morgen zijn er op de Uitmarkt optredens van de masterclass-talenten en -masters. Programma-informatie op 'www.rootsenroutes.nl'. Vanavond om 22.35 uur speelt Franti met Spearhead op het Brand-podium. Zondag staat hij op het Lowlandsfestival in Biddinghuizen, 24/11 in Nighttown Rotterdam, 25/11 Tivoli Utrecht en 26/11 013 in Tilburg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden