Leerden Pvda en VVD dan niks van de crisis?

Nu de economie aantrekt, vervallen VVD en PvdA direct in een oude fout: niets doen, betogen de D66'ers Wouter Koolmees en Steven van Weyenberg.

WOUTER KOOLMEES EN STEVEN VAN WEYENBERG en TWEEDE KAMERLEDEN VOOR D66

De afgelopen jaren heeft het kabinet achterstallig onderhoud weggewerkt. Van de arbeidsmarkt en de woningmarkt tot de pensioenen en de zorg. Velen vonden dat het te snel ging. 'Niet nu', riepen de Keynesianen die vonden dat de overheid juist moet stimuleren in tijden van crisis en moet hervormen als het goed gaat. Maar doordat eerdere kabinetten noodzakelijke hervormingen uitstelden, moest midden in de zwaarste economische crisis na de Tweede Wereldoorlog worden ingegrepen. We moesten het dak repareren in de stromende regen.

De geschiedenis dreigt zich te herhalen. De 'feestbegroting' van minister Dijsselbloem wordt door de Raad van State en de Algemene Rekenkamer betiteld als een 'gemiste kans'. Een hard oordeel. Terwijl het kabinet in de Miljoenennota benadrukt dat onze economie nog steeds extreem kwetsbaar is, blijft elke oplossing daarvoor uit. Stilstand als strategie.

Het kabinet neemt een hypotheek op de toekomst. De kiezer wordt naar de mond gepraat. In plaats van vol in te zetten op meer lastenverlichting op werk voor een sterkere, toekomstgerichte economie en meer banen, blijft het economisch herstel onbenut. Een volgende recessie zal onze kwetsbaarheden weer pijnlijk blootleggen. D66 wil leren van de fouten uit het verleden. Niet uitpuffen en uitstellen, maar doorpakken met een echte belastingherziening en ambitieuze hervormingen.

We moeten ons geen zand in de ogen laten strooien door mooie groeiramingen. Onze economie staat er nog helemaal niet goed voor. Niet voor niets waarschuwde de BIS, de centrale bank der centrale banken, twee weken geleden dat Nederland na China wereldwijd de grootste risico's loopt bij een rentestijging. Dat komt door de gigantische schuldenlast van Nederlandse huishoudens: inmiddels 750 miljard euro, grotendeels door onze hypotheken. In internationaal en historisch perspectief erg hoog.

undefined

Kwetsbaarheid

Die kwetsbaarheid is een direct gevolg van beleid. Met de linkerhand sparen we voor ons pensioen, terwijl de rechterhand maximaal leent voor het kopen van een huis. Bijna al ons vermogen zit vast in pensioenfondsen en huizen. Dat kan niet worden gebruikt om tegenslagen op te vangen. En het grootste deel van de schuldenlast wordt gedragen door jongeren en jonge gezinnen. Mede door de hoge pensioenpremies kunnen zij nauwelijks sparen voor een eigen huis. Zij hebben torenhoge hypotheken. Niet voor niets stond in 2013 zestig procent van de koophuizen van dertigers 'onder water'. Bij werkloosheid of echtscheiding komen zij direct in de problemen.

Financiële kwetsbaarheid is niet het enige gevolg van dit bijzondere systeem. Een ander gevolg is een scheve verdeling van wat mensen te besteden hebben gedurende verschillende levensfasen. Dertigers en veertigers houden nauwelijks geld over, nadat zij hun pensioenpremies, hoge woonlasten en dure kinderopvang hebben betaald. Wat een verschil met het moment dat de kinderen zijn opgegroeid en de hypotheek is afbetaald! Zou je het zo doen, als je kon kiezen?

Het huidige belastingstelsel versterkt dit. Zowel op het sparen in pensioenfondsen als op het lenen voor een eigen huis zit een grote fiscale subsidie. Tegelijkertijd sparen en lenen wordt gestimuleerd. Maar wel met grote schotten er tussen. Zo kun je er niet voor kiezen om minder pensioenpremie te betalen en extra af te lossen op je hypotheek.

Als het kabinet nu achterover leunt, zitten we over een paar jaar weer diep in de problemen. Het kabinet heeft nog anderhalf jaar te gaan om te laten zien dat de belangrijkste les van de crisis is geleerd: repareer het dak als de zon schijnt!

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden