Klein Verslag

Leer de taal, volg onderwijs, Hans Simons werd niet moe dat te roepen tot de culturele minderheden in zijn stad

Hans Simons (foto) organiseerde een reis die nu niet meer zou worden gepruimd, schrijft Willem Pekelder. Beeld ANP

Slechts een kort bericht in de krant en in het achtuurjournaal zelfs dat niet: Hans Simons overleden. De reden van die zuinigheid was wellicht dat zijn hervormingsproject voor de zorg, het Plan Simons, roemloos stierf. Ook was hij al dertig jaar weg als staatssecretaris van volksgezondheid.

Maar er was ook een andere Hans Simons: de Rotterdamse PvdA-wethouder van onderwijs en culturele minderheden. Als jonge journalist volgde ik hem in de tweede helft van de jaren tachtig voor het Rotterdams Nieuwsblad. In mijn archief stuit ik op een reis van de gemeenteraad in de zomer van 1987 naar Centraal Anatolië, het gebied waar het gros van de Rotterdamse Turken vandaan kwam.

Raadsleden wilden, vergezeld van ambtenaren en journalisten, onderzoeken hoe Turken in het land van herkomst leefden om vervolgens aan de Coolsingel een beter minderheden-beleid te kunnen uitstippelen. We spraken Turken die vanuit Nederland met een remigratie-uitkering waren teruggegaan naar hun geboorteland en zich gevangen voelden tussen twee culturen. De raadsleden luisterden allen vol begrip, van PSP tot VVD.

Je kunt je zo’n tocht nu niet meer voorstellen. Goed, het waren andere tijden, met minder migranten en nog geen IS-terreur, maar los daarvan: iedereen zou zo’n expeditie nu uiterst soft noemen. Toch was Hans Simons niet soft. Ik geloof dat de reis voor hem een eye-opener was. “De emigratie van honderdduizenden Turken naar West-Europa heeft onaanvaardbare sociale en culturele conflicten tot gevolg gehad”, mijmerde hij op een terras waar we voor veertig cent cola dronken.

We hadden nu met eigen ogen gezien waar de Rotterdamse Turken vandaan kwamen: dorpen zonder verharde wegen, telefoon of riolering; kinderen die poepen in het zand. In de steden Karaman en Konya troffen we bedelaars en lieden die met kleine baantjes aan de kost probeerden te komen: schoenpoetsers, theeverkopers. En vijf keer per dag klonk de oproep tot gebed.

Die Turken, zonder veel opleiding of perspectief, zaten dus in Rotterdam. Het leek alsof dat besef toen pas ten volle tot ons doordrong. Leer de taal, volg onderwijs, Hans Simons werd niet moe dat te roepen tot de culturele minderheden in zijn stad. Daarbij wist hij dat de mogelijkheden van de Coolsingel beperkt waren. De migranten en hun organisaties moesten ook zelf de handen uit de mouwen steken. “We mogen van migrantenkinderen niet minder verlangen omdat ze de taal niet goed onder de knie hebben.” Dat denken was in de PvdA toen geen gemeengoed. Hij was een realistische sociaal-democraat. In de zomer van 1988 verzuchtte hij in de krant: “De integratie is mislukt.”

Dik een jaar later mocht ik hem in werkkamer 117 van het stadhuis voor de laatste keer spreken: Simons werd staatssecretaris onder Lubbers. “Ik ben tegen een rücksichtslose vercommercialisering van de gezondheidszorg”, zei hij in dat afscheidsinterview. Ik denk: ook daarin had hij een vooruitziende geest. Nu de marktwerking compleet is, roept half Den Haag hetzelfde.

In januari 2016 een onverwachts weerzien. In het vliegtuig naar Spanje trof ik Hans Simons en zijn vrouw Mariëtte. Er volgde direct een uitnodiging voor de zondagslunch in hun buitenhuis in Andalusië. Zo was Hans Simons ook: een hartelijke, innemende man.

Eerdere afleveringen van het Klein verslag leest u op trouw.nl/kleinverslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden