Leer de ambtenaar schrijven en het wordt nog wat

Ambtenaren: lui, links en met lak aan de burger. Een boek over vooroordelen maakt korte metten met het cliché van saaie regelneven.

Ambtenaren zijn saai, lui, vergaderen de hele dag en smijten geld over de balk. De journalisten Dick van Harten en Martijn van der Kooij verzamelden de 42 vooroordelen over ambtenaren in hun boekje ’Lui, links en lak aan de burger’.

Met de hulp van deskundigen worden de clichés onderzocht. Zo behandelt schrijfster en voormalig prostituee Xaviera Hollander het gebrek aan seksappeal van de bureaucraten. Ondanks dat ze niet erg opgewonden raakt van ambtenaren, is er volgens haar wel hoop. „Als ze eenmaal loskomen – wanneer je ze een tweede kopje koffie geeft, met lekker veel slagroom – kunnen ze zeker ’naughty’ zijn”.

Toch zullen er niet veel mensen wakker liggen van het lage seksappeal van die meneer achter de gemeentebalie. De burger ergert zich – zegt Gerard van Westerloo, die de inleiding schreef – vooral aan de neiging van ambtenaren om rücksichtslos voorschriften en regels toe te passen.

U kent het wel: U wilt een dakkapel bouwen, maar de behandelend ambtenaar opent eerst een blik aan verordeningen waaraan u zich moet houden. En dan nog kan het hele plan zomaar worden afgekeurd omdat u een formulier niet hebt meegestuurd.

Maar volgens Jacques Wallage, burgemeester van Groningen, kan een ambtenaar soms niet anders en is er zeker op het gebied van ruimtelijke ordening geen ruimte om af te wijken. En zo worden de meeste vooroordelen door de deskundigen enigszins afgezwakt.

Eén cliché blijft absoluut overeind in het boek: ambtenaren kunnen niet schrijven. „Alles uit de pen van de ambtenaar blinkt uit in nietszeggendheid en staat bol van onbegrijpelijk jargon en taalfouten”, constateert hoogleraar tekstkwaliteit Jan Renkema.

Ook Gert Riphagen, taaladviseur bij het ministerie van Vrom, gruwelt van ambtelijke formuleringen en woorden als ’deradicaliseringsprojecten’ en ’negatieve polarisatiespiraal’. Samen met andere taalexperts maakte hij het boekje ’Zullen we zwaluwstaarten’, dat vorige week aan de Tweede Kamer werd overhandigd. De taaldoctors verzamelden duizenden ambtelijke uitdrukkingen en geven tips voor ambtenaren die beter willen leren schrijven.

In het boek staan ook leuke taalspelletjes voor ambtenaren, zoals ’bullshitbingo’. In een schema met vijftig onzinnige ambtelijke woorden kunnen bureaucraten tijdens een vergadering kruisjes zetten als ze één van de woorden horen.

Bij vijf op een rij, moet de ambtenaar opstaan en luid ’bullshit!’ roepen. Een speler: „De voorzitter was helemaal ontdaan toen we voor de derde keer in twee uur ’bullshit’ riepen”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden