Leek mag nooit de rol van de arts overnemen bij euthanasieverzoek

De rechtszaak tegen Gerard Schellekens, de voorzitter van de stichting Vrijwillig leven die een tachtigjarige vrouw heeft geholpen bij zelfdoding, draaide in feite om de vraag wie bij een euthanasiewens het laatste woord heeft: de patiënt of de arts.

In dit geval stelde de behandelende arts vast dat er bij zijn patiënte geen sprake was van ondraaglijk lijden. Hij weigerde daarom mee te werken aan voortijdige beëindiging van haar leven. Schellekens trad daarop, na een verzoek om hulp van de vrouw en haar kinderen, op als ware hij arts. Hij zorgde voor het benodigde middel, bleef tot het laatst aan het sterfbed aanwezig en meldde tot slot aan de schouwarts dat er sprake was van euthanasie.

De rechtbank in Almelo veroordeelde hem vrijdag tot een gevangenisstraf van tien maanden, waarvan acht voorwaardelijk. Over de strafbaarheid van Schellekens lijkt geen discussie mogelijk. Hij overtrad willens en wetens de wet, die niet toestaat dat een leek hulp bij zelfdoding verleent. Als de rechters in de strafmaat tot uiting hebben willen brengen dat deze norm geen wassen neus is, is dat toe te juichen. Het gaat hier om beslissingen over leven en dood, waarbij geen lichtvaardigheid past, laat staan de eigenmachtigheid waarmee Schellekens te werk is gegaan.

Dat laat onverlet dat hij een reële kwestie raakt met zijn constatering dat een zwaar zieke patiënt met een uitdrukkelijke stervenswens tamelijk machteloos is als de arts vaststelt dat er van ondraaglijk lijden geen sprake is. Ook de voorzitter van de toetsingscommissies euthanasie, Jan Suyver, erkende vorige week in een vraaggesprek met deze krant dat het oordeel hierover lastig toetsbaar is. Op basis van de gevallen die de commissies onder ogen kregen, constateerde hij dat de ondraaglijkheid van lijden voor de één kennelijk groter is dan voor de ander. Hij vindt het daarom wenselijk dat de artsen hun oordeel preciezer en duidelijker omschrijven.

Suyver gaat dus lang niet zover als Schellekens, die de rol van de arts niet wil uitschakelen maar meent dat de patiënt het laatste woord moet hebben. In wezen pleit hij ervoor het zelfbeschikkingsrecht absoluut te maken. Dan maakt het volgens hem ook niet meer uit wie het dodelijke drankje verschaft. Dat gaat een paar grote stappen te ver. De arts, die anders dan de leek de eed van Hippocrates heeft afgelegd, komt bij euthanasie een wezenlijke rol toe, die hem tegelijk verplicht tot verantwoording, zodat publieke controle verzekerd blijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden