Leegstand plaagt veel winkelcentra

Schalkwijk in Haarlem zoekt nieuw elan

Brede, hoog overdekte winkelpaden. Drie uur parkeren voor anderhalve euro. Vestigingen van grote ketens, zoals Hema, C&A, Kruidvat en WE. Winkelcentrum Haarlem Schalkwijk heeft genoeg ingrediënten om goede zaken te doen. Toch gaat het niet zo best.

Leegstand grijpt om zich heen in het complex uit de jaren zeventig. Trouw telde in Haarlem Schalkwijk deze week elf lege winkelruimtes in het overdekte deel van het centrum. Grote raamposters met het interieur van een schoenenwinkel of een kapperszaak moeten het aangezicht iets aangenamer maken. Liefst drie belwinkels (Hi, Telfort, PhoneHouse) zijn verdwenen.

Niet alleen Haarlem Schalkwijk wordt geplaagd door leegstand, ook in andere stadsdeelcentra, zoals Den Haag Leyweg en Eindhoven Woensel, komen steeds meer winkels leeg te staan, constateert onderzoeksbureau Locatus. Gemiddeld liep de leegstand op van 7,9 procent naar 9,4 procent, bijna 1 op tien dus.

Ellie Twigt komt voor haar dagelijkse boodschappen regelmatig in het winkelcentrum. Ze vond het jammer om te zien hoe Miss Etam en een boekhandel eruit verdwenen. "De leegstand haalt de warmte weg."

Twigt is niet de enige klant die niet houdt van leegstand. Ondernemer Charanjit Singh van Groove Fashion heeft het er vaak over met haar klanten. "Het is minder gezellig." Singh runt haar kledingwinkel zes jaar. De ruimte zit in een klein hoekje schuin tegenover Albert Heijn, maar ondanks die lastige plek ging het de eerste drie jaar goed. "Daarna werd het moeilijker. Steeds meer winkels kwamen leeg te staan. De oudere vrouwen die overdag in het centrum rondliepen voor de gezelligheid en een kopje thee zie je een stuk minder."

Singh zag haar inkomsten inzakken. "Ik kon de huur van 3000 euro per maand niet meer betalen." Ze wilde haar zaak sluiten, maar de eigenaar besloot de huur tijdelijk te verlagen naar 2100 euro. Door de kleren af te prijzen probeert Singh meer klanten te trekken, maar ze weet niet of ze het nog lang kan volhouden. "Afprijzen helpt maar een klein beetje."

Een groot plan om het winkelcentrum nieuw elan te geven, strandde in 2009 toen vastgoedfinancier ING zich terugtrok. Sindsdien trekt de gemeente op met de vastgoedeigenaren van het winkelcentrum om een bescheidener plan te realiseren. "Aanvankelijk was het de bedoeling dat er 25.000 vierkante meter vloeroppervlak bij zou komen. Dat wordt nu 11.000 vierkante meter", zegt wethouder Jeroen van Spijk.

De crisis heeft ervoor gezorgd dat er voorzichtig en langzaam wordt geopereerd. Zo worden er alleen twee supermarktpanden gebouwd, omdat Ahold en Aldi hebben toegezegd deze panden te zullen huren. Het plan voor een bioscoop kreeg pas vorm toen NH Bioscopen aankondigde die te willen exploiteren. "We willen niet bouwen voor leegstand", zegt Van Spijk. Gevolg is wel dat de plannen veel vertraging hebben opgelopen. Van Spijk verwacht dat de bouwwerkzaamheden in 2017 van start gaan.

Een belangrijke aanpassing is de looproute in het winkelcentrum. Nu moet je heen en terug langs dezelfde winkels lopen om aan de andere kant te komen. Of je moet buitenom. Na de modernisering ontstaat een looproute in de vorm van een acht. Verder komen er 150 woningen, extra winkels en ruimte voor horeca. Ook wordt er een gebouw neergezet voor een vestiging van Action. Albert Heijn laat na de verhuizing naar het nieuwe pand wel een grote ruimte achter.

Lost het plan de leegstand op? "We hopen dat het een impuls geeft, waardoor winkels weer naar het centrum toe trekken", zegt Van Spijk.

Ondernemer Edwin van der Linden van de Trendshop gelooft niet zo in bijbouwen of moderniseren. "Het winkelcentrum is prima zoals het is. Bijbouwen zorgt voor meer leegstand."

Die leegstand is volgens Van der Linden het enige probleem en de oplossing is simpel: de huren moeten omlaag. "De prijsniveaus zijn niet meer van deze tijd. Mensen winkelen anders, met minder aandacht." De leegstaande winkels moeten worden gevuld met marktkraampjes. "Zo'n tijdelijke zwarte markt trekt klanten." Van der Linden hoopt dat er meer variëteit aan winkels komt. "Niet alleen de grote jongens, maar ook een islamitische slager."

Wat de huren betreft, gaat het volgens Van Spijk de goede kant op. "Vastgoedeigenaren zien in dat het geen zin heeft om een hoge prijs te blijven vragen. De huren van winkels dalen, ook in Schalkwijk."

Volgens Mandy de Vries, leidinggevende bij lunchroom Mr. Cocker, praten klanten vaak over de leegstand. "Het leidt ertoe dat mensen eerder naar Hoofddorp gaan om te winkelen." Ook zij denkt dat de leegstand vooral te wijten is aan de hoge huren. Mr. Cocker loopt overigens goed. "We hebben veel vaste klanten. En verder komt er genoeg binnen waaien."

De Vries vreest wel het vertrek van V&D. "Wat moet daar voor in de plaats komen?" vraagt ze zich af. "Een Primark zou leuk zijn", zegt haar collega. "Ja, een Primark. Dat zou pas klanten trekken." De ogen van De Vries beginnen toch weer te glinsteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden