Leegstand is verspilling van geld en natuur

Hoe duurzaam ben je bezig als je nieuwe bedrijventerreinen blijft ontwikkelen en oude laat verpauperen? Niet dus, je verspilt publiek geld, groene ruimte en energie aan groeiende leegstand, waarschuwt Cees-Jan Pen, lector Brainport op Fontys Hogescholen. "Prik alle luchtballonnen door", luidt zijn aanbeveling.

Met z'n allen creëren we volgens de vastgoedexpert een enorm overaanbod. Nu al is duidelijk dat een vijfde van alle vierkante meters bestemd voor bedrijven onbenut blijft. Uit de bundeling van zes jaar onderzoek en beleid door kennisinstituut Platform31, waaraan ook Pen meewerkte, blijkt bovendien dat een derde van de bedrijventerreinen is verloederd. Het gaat om ruim duizend locaties met vooral lokale bedrijven.

Roze brillen voeren de boventoon, zeker nu de economie aantrekt, constateren de onderzoekers. Vrijwel iedere gemeente heeft geïnvesteerd in grond om nieuwe bedrijvigheid aan te trekken, maar met uitzondering van topplekken zullen ze daarop moeten afboeken. Het mes zetten in het enorme aanbod is onvermijdelijk, net als op sommige plekken slopen of teruggeven aan de natuur, denkt Pen.

Hij pleit voor stevige regionale afstemming van alle plannen die er nog liggen. De provincies zouden daarin het voortouw moeten nemen. Maar na bestudering van de bestuursakkoorden constateert hij dat de meeste nieuwe provinciebesturen 'de hete aardappel voor zich uitschuiven'. Bij het merendeel is het binnenhalen van (internationale) bedrijven het speerpunt.

In het rapport van Platform31 zijn de aanbevelingen klip en klaar: Stop nieuwe plannen voor bedrijventerreinen. Stop als overheid met het ontwikkelen ervan. Pen pleit niet voor een bouwstop maar voor 'zakelijkheid'. Al die miljoenen opknapsubsidies hebben volgens hem te weinig opgeleverd. "Neem je het doel van de overheid, meer werkgelegenheid, in ogenschouw, dan valt de opbrengst tegen."

Zou het in plaats van topsectoren en campussen niet meer moeten gaan om het vasthouden van gewone bedrijven: de ruggengraat van de economie? De vastgoedexpert ziet vooral toekomst in publiek- private samenwerking via regionale ontwikkelingsmaatschappijen zoals de BOM in Noord-Brabant en gemengde fondsen om bestaande bedrijventerreinen op te knappen. "Dan gaan bedrijven zich ook meer eigenaar voelen."

Vanuit een ander perspectief heeft ook landschapsarchitect Peter de Ruyter de gevolgen gezien van 'de groeimodus' en perverse prikkels: grondprijzen waren leidend, niet de kwaliteit en duurzaamheid. Hij gaf leiding aan het Atelier Fryslân dat vijf jaar geleden bedrijventerreinen in de noordelijke provincie onderzocht. Sindsdien is er weinig veranderd, zegt hij.

Steden moeten elkaar volgens hem niet beconcurreren maar aanvullen, en op zoek gaan naar een eigen gezicht. "Er heerst onverschilligheid. Bedrijventerreinen maken geen deel uit van het weefsel van stad, dorp en landschap, ze zijn anoniem, inwisselbaar en ontworteld." En niet alleen in Friesland. Hoog in zijn rijtje van minst aansprekende bedrijventerreinen staan naast IBF bij Heerenveen, Veenendaal, Zevenaar en Leiderdorp.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden