Leefvormen

Alleen wanneer u deskundig bent op het gebied van de Nederlandse regelgeving, zal de volgende mededeling uit een pas verschenen brief van de minister van justitie u niet even de adem benemen: Hoeveel bepalingen zijn er in de "bestaande wetgeving die op enigerlei wijze rechtsgevolgen verbinden aan het bestaan van een bepaalde leefvorm" ? (Het huwelijk is een leefvorm. Samenwonen en alleen wonen zijn leefvormen.) Antwoord: "Het bleek daarbij om enige duizenden bepalingen te gaan."

THEO JOEKES

Het hele stuk heet 'Leefvormen'. Dat woord zal zeker ook voorkomen in de titel van het overeenkomstige wetsvoorstel, dat de regering binnen een jaar hoopt in te dienen. De brief heeft merkwaardig weinig deining veroorzaakt. Niet dat de inhoud werkelijk revolutionair is, maar het gaat toch over dingen die in het persoonlijk leven heel diep kunnen insnijden.

Ik denk, dat de aandrang tot vernieuwing op dit gebied van tenminste drie verschillende kanten is gekomen.

Homoseksuelen ijveren al jaren voor de instelling van een officiele leefvorm die identiek is, althans juridisch en maatschappelijk gelijkwaardig, aan het huwelijk. Met daaraan gekoppeld het recht kinderen te adopteren.

In de tweede plaats gaat de brief dieper in op het gezag over kinderen door anderen dan de twee natuurlijke ouders. De regering stelt voor, de ouderlijke macht mee te laten uitoefenen door een tweede echtgeno(o)t(e) of vaste vriend of vriendin. Behoudens, uiteraard, de instemming van de natuurlijke ouders.

En dan was er de sociale sector, die zich kennelijk afvroeg of de formalisering van samenlevingsvormen (in dit verband 'lichte registratie' genoemd) de autoriteiten wat meer greep zou geven op het misbruik van sociale voorzieningen. Het antwoord daarop bleek nee te zijn. Hier krijgt de argeloze toeschouwer weer een glimp van de rijke en bloeiende sociale jungle die wij om ons heen hebben geplant. Een bekend wetenschappelijk instituut (IOO) heeft onderzocht welke financiele invloed de registratie van niet-huwelijkse leefvormen zou hebben op de werking van de volgende loketten: 1. de Ziekenfondswet. 2. Studiefinanciering. 3. AOW. 4. Nabestaandenwet. 5. Bijstand. 6. RWW. 7. IOAZ. 8. IOAW. 9. Toeslagenwet. 10. Huursubidie. 11. Inkomstenbelasting. De conclusies van dat onderzoek luiden: voor het ene soort uitkering ben je voordeliger uit als je met z'n tweeen bent, voor het andere soort als je alleen bent. Beurtelings in- en uitregistreren zou niet goed te voorkomen zijn. Fraudebestrijding wordt op die manier niet gemakkelijker. Laten wij aan die lichte registratie dus maar niet beginnen, aldus de regering.

Ik denk dat de minister deze elementen er vooral bij heeft gehaald om de aandacht een beetje van het homoseksuelen-offensief af te leiden. Hij stelt wel voor, de mogelijkheid van een 'zware registratie' van homoseksuele paren in te voeren, dat wil zeggen registratie bij de burgerlijke stand. Hier en daar is dat in Nederland al mogelijk, maar zonder rechtsgevolgen. De term huwelijk wordt in dat verband door de minister zorgvuldig niet gebruikt. De

n van waar het betrokkenen om gaat, lijkt mij goed getypeerd: "een vorm van publieke erkenning van duurzame lotsverbondenheid."

Een verfrissend nuchtere kijk op de maatschappelijke werkelijkheid doortrekt dit stuk. Vandaar waarschijnlijk dat een echte rel in de pers tot dusverre is uitgebleven. Die komt dan nog wel, als de wet over een paar jaar behandeld moet worden.

Een groot nummer van vijf jaar geleden - moet adoptie door homo-paren mogelijk worden gemaakt - wordt hier kort maar krachtig afgedaan, want met nee beantwoord. Adoptie, zegt de regering, is een vorm van afstammingsrecht. In dat licht "is adoptie door twee mannen of twee vrouwen niet mogelijk. Een kind kan immers maar een vader of een moeder hebben."

Toen ik woorden van die strekking vijf jaar geleden in een andere krant schreef, maakten twee activisten mij onmiddellijk in diezelfde krant voor nazi uit. We zullen maar zeggen dat ook die liefde blind maakt. Ik hoop dat mij nu een snufje leedvermaak is toegestaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden