Reportage

Leefstijlbegeleiding is het nieuwe afvallen

Bep Koppe (middenvoor) in de Amersfoortse fitnessruimte bezig met Keivitaal. rechts, in roze shirt, Evelien Voskuilen.Beeld Bram Petraeus

Vanaf 2019 wordt leefstijlbegeleiding vergoed vanuit het basispakket. In Amersfoort doen ze het al jaren met het programma Keivitaal. 'Wij zijn keien, maar niet vitaal.'

Zes vrouwen zwiepen zwetend hun lichaam van links naar rechts, zich vastklampend aan zwartoranje touwen. Als fysiotherapeut Caspar Tittse roept: "Spierballen aanspannen", reageert een van de dames: "Ah, onze kipfiletjes bedoel je." Iedereen schatert. Tijdens deze work-out worden óók de lachspieren getraind, is het adagium van de groep.

Dit is niet zomaar een sportsessie, dit is onderdeel van Keivitaal, een programma dat mensen via bewegen en coachen helpt gezond te leven. Dat coachen zit vanaf volgend jaar in het basispakket. Het kabinet hoopt daarmee kosten te besparen. Want: wie kampt met overgewicht, wordt vaker ziek. De behandeling wordt niet vergoed voor fitgirls die nog fitter willen worden, maar alleen voor een risicogroep van enkele duizenden mensen in Nederland.

De dames van Keivitaal lopen terug naar hun loopbanden en roei- en fietstoestellen. Al bewegend: "Wij zijn keien, maar niet vitaal." Iedereen in de groep heeft 'zijn eigen vlekje', zegt Bep Koppe (76). Met roze nagellak en Crocs is ze een van de vele kleurrijke figuren in de ruimte.

Te veel kilo's

De gemene deler is dat iedereen worstelt met kilo's. Dat zijn er te veel geworden, omdat door ziekte of ouderdom bewegen moeilijk gaat. Of ze waren al te zwaar en riskeren daardoor ziektes als diabetes. "Deze mensen hebben vaak al een heleboel diëten geprobeerd die niet werken", zegt Tittse.

Genoeg bewegen en gezond eten is het doorsnee advies aan mensen met overgewicht. Maar dat vindt Tittse een te simplistische voorstelling van zaken. "Om te bewegen en te blijven bewegen en gezond te leven, is een gedragsverandering nodig, er komen allerlei sociale aspecten bij kijken, waardoor een-op-een coaching belangrijk is."

Omdat het Tittse stoorde hoe eenzijdig overgewicht wordt bekeken, heeft hij in samenwerking met de huisartsen en diëtisten in Amersfoort zijn programma opgezet. Ze begonnen in één wijk en zijn inmiddels actief in elf wijken. Het programma is gebaseerd op de GLI, wat staat voor gecombineerde leefstijlinterventie.

Er zitten mensen in zoals Evelien Voskuilen (52). "Ik kreeg van mijn huisarts te horen: 'Als je zo doorleeft, ga je het niet redden', heel drastisch gezegd. Mijn man zei: 'Je hoeft van mij niet te veranderen.' Maar toch ben ik iets aan mijn gewicht gaan doen. Ik hoop op deze manier tachtig te worden."

Een stabiel gewicht houden is nog steeds een worsteling, vertelt ze. "Want het thuisfront werkt niet echt mee, er staan gewoon bonbons op tafel." Hoe je daarmee omgaat, bespreekt Voskuilen met Tittse, het is een van de sociale aspecten van afvallen. Inmiddels laat Voskuilen de chips op verjaardagen staan. "Ik stort mij nu op de olijven."

Steuntje in de rug

Al in 2009 was het een uitgemaakte zaak dat de GLI-behandeling werkt, weet Madelon Johannesma, innovator bij zorgverzekeraar CZ. In het basispakket kwam de methode niet terecht: te duur. Daarbij vond toenmalig minister Edith Schippers gezondheid de eigen verantwoordelijkheid van burgers.

Johannesma: "Dat is logisch: we worden steeds dikker en dat heeft consequenties voor de zorgkosten. Schippers zei er wel bij dat sommige mensen een steuntje in de rug nodig hebben. Daarom hebben wij bij CZ een programma ontwikkeld, gebaseerd op de GLI én betaalbaar."

Deze 'GLI in een ander jasje' wordt nu vergoed in het basispakket. De coaching kan worden gedeclareerd, het bewegen zelf niet. Dus moeten aanbieders als Keivitaal hun programma's aanpassen aan de GLI nieuwe stijl, zegt Johannesma.

Daar gaat Caspar Tittse mee aan de slag. De coaching wordt vergoed zonder dat hij mensen eigen risico kost. "Daar hebben wij heel hard voor gepleit", zegt Johannesma. "Zo is er geen drempel voor mensen uit de lagere sociale klasse, die vaker met overgewicht kampen."

Waarom werkt leefstijlbegeleiding beter dan een dieet of sportschoolabonnement? Johannesma: "Na twee jaar horen deelnemers nog steeds de stem van de leefstijlcoach in hun achterhoofd. De focus op gedragsverandering heeft een blijvend effect, weten we uit onderzoek."

De Amersfoortse dames strijken op blauwe matjes neer voor een afsluitende 'vloersessie'. Zij beginnen te luchtfietsen. Daarna moeten ze gedraaid liggen. "Als een wokkel", zegt Tittse. Bep Koppe zit op haar Crocs aan de kant. Soms is het moeilijk dat ze niet met alles mee kan doen vanwege haar hoge leeftijd.

Maar, vertelt ze glunderend, dit heeft ervoor gezorgd dat ze nog niet in het verpleeghuis zit. "Toen ik dat hoorde, heb ik er nog een schepje bovenop gedaan met bewegen. De ene dag kan ik meer dan de andere, maar het gaat erom dat je in beweging blijft. Het bewegen is net als salami, je neemt iedere dag een plakje, het hoort erbij."

Lees ook: Verzekeraars gaan hulp bij overgewicht vergoeden

Nederlanders met obesitas kunnen binnenkort een beroep doen op de zorgverzekeraars als zij iets aan hun gewicht willen doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden