Leefbaar Rotterdam houdt stand, maar de Raad is versplinterd

Burgmeester Ahmed Aboutaleb en Leefbaar-leider Joost Eerdmans tijdens de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen in het stadhuis van Rotterdam Beeld ANP

De vrees dat Rotterdam een ‘electoraal slagveld’ zou worden, is uitgekomen. De scherven liggen volgens burgemeester Aboutaleb uitgespreid over de grond. Nog niemand weet hoe ze aan elkaar gelijmd moeten worden.

De opluchting spat van het gezicht van Ronald Buijt. De eerste exit-poll van Rotterdam is net bekend gemaakt, en Leefbaar Rotterdam staat op elf zetels. Een verlies van drie, maar Leefbaar blijft veruit de grootste partij van Rotterdam, ziet de campagnestrateeg in een door Leefbaar afgehuurde discotheek naast het stadhuis. Dan verschijnt het aantal zetels voor de PVV op het scherm. Twee. Buijt: “Wilders kwam met heel veel bombarie naar Rotterdam, hij zou Leefbaar wel even decimeren. Nou, hij heeft zich op ons verkeken. Wilders is afgeserveerd.”

Kijk zelf welke coalities mogelijk zijn in Rotterdam. De tekst loopt hieronder verder.

Buijt, campagnestrateeg van Leefbaar Rotterdam, windt er geen doekjes om. De Leefbaren hebben flink in spanning gezeten. In een eerste peiling stond Leefbaar op zeven zetels. Dat werd later negen, nu zijn dat er 11.

Hij pakt zijn telefoon erbij. Vanochtend deed hij een voorspelling. Op een enkele zetel na heeft hij de uitslag helemaal goed voorspeld. Gelijk gaan zijn gedachten naar een mogelijk nieuw stadsbestuur. “Het horrorscenario was dat PvdA, Groenlinks, D66, CDA en VVD het samen konden doen en ons er buiten zouden houden.” Hij telt het aantal zetels op. Het zijn er zo’n twintig, waar er 23 nodig zijn. “Dat gaat niet gebeuren.”

Helse klus

En dus is opnieuw Leefbaar Rotterdam aan zet, als de fractieleiders donderdagochtend een kopje koffie met elkaar gaan drinken. Maar de uitslag is zonder meer het ‘electorale slagveld’ dat van tevoren werd voorspeld. De tijd dat Rotterdam twee machtsblokken heeft in Leefbaar en de PvdA is voorgoed verleden tijd. Achter Leefbaar is het politieke landschap volstrekt versplinterd. PvdA, VVD, GroenLinks en D66 komen op vijf zetels. Denk komt de raad in met drie zetels, Nida houdt er twee. De SP verliest fors en gaat van vijf naar twee.

Een college vormen wordt waarschijnlijk een helse klus. Buijt weet ook niet direct hoe het moet. De VVD komt in aanmerking, net als het CDA. Maar een college over rechts, zoals de afgelopen vier jaar tussen Leefbaar, D66 en CDA, lijkt uitgesloten. Er moet een partij op links bij, waarschijnlijk de PvdA of Groenlinks. Wat niet helpt is dat D66 tijdens de campagne Leefbaar Rotterdam uitsloot, vanwege de samenwerking met Forum voor Democratie.

De PvdA voegt zich tijdens de uitslagenavond bij D66. Lijsttrekker Barbara Kathmann: “Zolang Leefbaar samenwerkt met Thierry Baudet, die de rassenleer herintroduceert, is het uitgesloten dat wij met de partij samenwerken.”

Ondanks een verlies van opnieuw drie zetels, is er vooral opluchting bij de PvdA. “Wij zijn de grootste partij op links”. En dus hoopt Kathmann vooraan te staan als er straks een linkse partij moet aantreden in een college. Maar ja, dan moet Leefbaarleider Joost Eerdmans dus breken met Baudet.

Triomf

Als er in versplinterd Rotterdam een winnaar moet worden aangewezen in, dan is het Denk. Om elf uur maakt een triomfantelijke Tunahan Kuzu met de stralende lijsttrekker Stephan van Baarle zijn intrede in het Rotterdamse stadhuis. Dan lijkt het er nog op dat Denk in de thuisstad vier zetels haalt, later blijken het er drie te zijn. Het door de islam geïnspireerde Nida haalt dezelfde uitslag als vier jaar geleden: twee zetels.

Daarmee halen partijen die – in de woorden van Kuzu – opkomen voor een ‘inclusieve samenleving’ vijf van de 45 zetels. Kuzu: “Vergeet ook niet dat Leefbaar één van de grootste verliezers is. De bevolking geeft een teken af dat Rotterdam over een andere boeg moet.” Rotterdam moet breken, vindt de Denkleider, met de harde integratietaal van onder meer Leefbaar Rotterdam.

Links heeft steken laten vallen om de migrantenstem binnenboord te houden, zegt Kathmann. Net zo schuldbewust klinkt het bij SP-lijsttrekker Leo de Kleijn. De teleurstelling druipt van het gezicht bij de onverwacht grote verliezer van de avond. De Kleijn: “Wij wilden een campagne voeren over de woningmarkt, armoede. Maar het ging over de onderwerpen waar we het niet over wilden hebben: islam en integratie.” Hij wijst naar de uitslagen: partijen die het over identiteit hadden, scoren goed.

Potje lijm

De keiharde campagne, concludeert burgemeester Aboutaleb halverwege de avond, heeft ervoor gezorgd dat het politieke speelveld als scherfsplinters op de grond ligt. De burgemeester stelt voor om aan te treden met ‘een potje lijm’. Hij ziet de komende jaren grote uitdagingen voor de stad, die niet per se besproken werden in de campagne. “Veranderingen in de haven, op het gebied van duurzaamheid, woningbouw, bereikbaarheid, onderwijs en de zorg.” De burgemeester wil er niets van weten dat een nieuw college van vijf partijen deze uitdagingen minder goed het hoofd zou kunnen bieden dan een college van drie partijen. “Een stadsbestuur gaat niet alleen over getallen, maar ook over mensen en power. Slagkracht hangt niet alleen af van een meerderheid in de raad.”

Dan moet Leefbaarleider Joost Eerdmans nog binnenkomen. Die is, nadat hij rond half 12 zijn intrede heeft gemaakt, uiteraard blij met het tegenvallende resultaat voor de PVV. Hij heeft nog geen felicitaties ontvangen van Geert Wilders. “Ik heb Geert nog gewaarschuwd: Weet wat je doet. Wij hebben een trouwe achterban, en we hebben de markt op rechts redelijk afgegraven.” Leedvermaak past hem niet, zegt Eerdmans. Toch: “Ik wil niet triomfantelijk doen, maar dit voelt wel heel lekker.”

Ook Eerdmans ziet de versplintering. Hij wil niemand uitsluiten bij de collegevorming, zegt hij. Maar de PvdA maakt het zichzelf niet makkelijk door van Leefbaar te eisen afstand te nemen van Baudet. Dat gaat dus niet gebeuren, zegt hij. “Die eis is flauwekul en ze komt er bovendien mee op een heel slecht moment. Ga eerst eens een nachtje slapen.” 

Lees ook: De PVV krijgt in Rotterdam nauwelijks voet aan de grond

Benieuwd naar de uitslag van de raadsverkiezingen en het referendum in uw gemeente? Bekijk hier onze interactieve kaart van Nederland. Meer stukken over de gemeenteraadsverkiezingen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden