Leden klagen: de top luistert niet

Het CDA moet weer betrokkenheid uitstralen, zeggen oud-voorzitter Tineke Lodders, samen met drie lokale CDA-bestuurders in Groningen, Brabant en Limburg.

De campagnestrategie van het CDA was de afgelopen tijd vooral 'koersvast' te zijn, 'rustig' te blijven en geen fouten te maken. Het idee was dat de waardering van kiezers voor het kabinetsbeleid komend jaar vanzelf groeit, nu het weer beter gaat met de economie. En zo moet Balkenende volgend jaar de premierbonus kunnen opstrijken.

Maar de Haagse strategie van 'rust' werd afgelopen zaterdag tijdens een ledenvergadering in Arnhem volstrekt anders uitgelegd. De leden klaagden over een partijtop die niet luistert en kamerleden die niet meer reageren op hun verontruste telefoontjes. De aanwezige fractievoorzitter Maxime Verhagen kreeg het allemaal over zich heen. De boodschap was eenduidig: het CDA kan niet rustig afwachten met 'wonderboy' PvdA'er Bos ter linkerzijde en straks wellicht met VVD's 'ijzeren lady' Verdonk ter rechterzijde. De partijprominenten moeten snel aan de bak, het typische CDA-geluid laten horen en 'naast de mensen' gaan staan. In Brabant, Groningen en Limburg klonk eenzelfde boodschap. En zo wordt de goedbedoelde 'rust' in het land al snel uitgelegd als angst, gespannenheid en in zichzelf gekeerdheid.

Oud-CDA-voorzitter Tineke Lodders ziet duidelijk overeenkomsten met de periode voorafgaand aan de verkiezingsnederlaag van 1994. Lodders: ,,Ook toen was er een behoorlijk groot verschil in beleving van het CDA-imago tussen Den Haag en de leden in het land. Ze missen empathie voor groepen die het minder hebben. En velen hebben het gevoel dat het CDA wel erg aan de leiband van het VVD-smaldeel in het kabinet loopt.“

,,Typisch en herkenbaar“, noemt Lodders ook de nogal boze reactie van landelijke CDA'ers als oudgedienden kritiek geven. Ook zij ervoer dat vorige week toen ze met oud-politici een manifest presenteerde tegen de verharding van het vreemdelingenbeleid. ,,Dat was een heel zorgvuldig stuk, waarin een scherpe aanval op het kabinet juist werd vermeden. Toch weigerde onze eigen jongerenorganisatie dat manifest in ontvangst te nemen. Ik geloof niet dat ik enige waarderende woorden van mijn eigen partij heb gehoord. Het werd blijkbaar gevoeld als een aanval. Terwijl ze het ook naar zich toe hadden kunnen halen en zeggen: we gaan iets doen met deze wijze, opbouwende kritiek van oud-politici.“

Ook wethouder Martine Visser uit Groningen vindt de Haagse collega's gewoon 'te braaf' en 'bang voor hun eigen succes'. ,,Ze moeten assertief worden. Gaan uitdragen dat wij met onze thema's, het gezin, opvoeding en kinderopvang, een verhaal hebben waar de samenleving om springt. En dat het wezenlijk anders is dan de VVD. De lijn-Verdonk is bijvoorbeeld: regel is regel. Voor het CDA is dat streng en rechtvaardig. We willen óók humaan zijn, mensen netjes behandelen. Laat zien dat je echt betrokken bent en dat je begrijpt dat er mensen in de knel zitten, dan behoud je draagvlak.“

Volgens haar Tilburgse collega wethouder Els Aarts moet het CDA ,,veel nadrukkelijker“ het gevoel van mensen volgen. ,,Laat zien dat je hun dagelijkse zorgen deelt. Liever nog: voorzie als eerste wat er gaat leven en reageer daar snel op. Het is allemaal techniek en wetten waar ze nu steeds over praten. Dat krijg je vanzelf in de virtuele wereld van het Binnenhof. Maar het moet en kan anders. Waarom kan Karla Peijs (minister van verkeer) dat gevoel wel overbrengen?“

Balkenende heeft lof verdiend, vindt Visser, omdat hij de stroperigheid in de politiek aanpakt en knopen in de WAO en het asielbeleid heeft doorgehakt. ,,Kijk hoe goed we de recessie zijn doorgekomen. Maar ze willen soms te stoer zijn. Zeggen dat niemand er door het zorgstelsel op achteruit gaat. Dan krijg je dus problemen. Ze hadden ook kunnen zeggen: het wordt lastig en er zijn vast kinderziektes, maar uiteindelijk krijgen we een beter ziektekostenstelsel.“

De Limburgse burgemeester Bruls van Venlo - tot vorig jaar zelf CDA-kamerlid - vindt dat de partij nog steeds 'goud' in handen heeft met de nadruk op gemeenschapszin en buurten. Het ongekend hoge tempo van de hervormingen is volgens hem ,,over de hoofden van mensen“ heengegaan. Dat veroorzaakt veel onbegrip. Bruls: ,,Vooral omdat deze coalitie in 2003 helemaal niet het mandaat kreeg op de sociaal-economische thema's. De verkiezingsstrijd ging over integratie, veiligheid en wachtlijsten. Door de economie is het motto razendsnel veranderd. Nu krijg je daarvoor de rekening gepresenteerd.“

In het katholieke Limburg merkt Bruls heel sterk dat vooral de toon en uitstraling van Haagse partijgenoten niet aanspreken. ,,Wij willen een CDA dat blijdschap, hoop en perspectief op een beter leven uitstraalt. Maar uit Den Haag horen we alleen problemen. Het is die calvinistische uitstraling, dat we allemaal zondaars zijn en hard moeten werken. En elke keer weer dezelfde woorden: 'slecht', 'harde maatregelen' en 'verantwoordelijkheid'. Waar is de goede boodschap? Mensen hunkeren naar hoop, samenhang en vastigheid. Laat zien dat dit bij uitstek de boodschap van het CDA is. Dat deze hervormingen juist zijn bedoeld voor een betere toekomst, waarin je goed kunt werken, leven en wonen.“

Het slechtste wat Balkenende en Verhagen nu kunnen doen, is de luiken dichtgooien. Het is ook niet nodig, vinden de CDA'ers.

Lodders: ,,We hebben toen door schade en schande geleerd. De huidige top was daar intensief bij betrokken. Die les moeten ze niet veronachtzamen. Ze hebben een jaar om te herstellen, destijds in 1994 hadden we maar twee maanden. Doe er je voordeel mee. Luister naar de mensen, ook in het nieuwe verkiezingsprogramma en de nieuwe kandidatenlijst.“

Volgens Aarts moeten de Haagse collega's komend jaar elke dag de temperatuur in de samenleving meten. ,,Ze hebben dus alle oren en ogen in het land hard nodig.“ Visser verwacht dat ook van haar leiders: ,,Verhagen en Balkenende zijn authentieke CDA-mensen, die ons heel goed begrijpen. Ik ga ervan uit dat ze er wat mee doen.“ Bruls is er ook van overtuigd dat ze voldoende flexibel en veerkrachtig zijn. ,,Het moeilijkste deel heeft Balkenende al gehad. Hij was hier tijdens carnaval op bezoek. Als je zo carnaval kunt vieren, moet je ook het positieve en vrolijke gezicht van het CDA kunnen laten zien.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden