Leden CDA willen kiezen wie hun politiek leider is

De rust in het CDA is nog niet weergekeerd. Eerst de storm over de samenwerking met de PVV, nu de stevige bries over het leiderschap van de partij. Aangewakkerd door opmerkingen van bewindspersonen Bleker en Hillen, is er in de partij rumoer over de vraag of Maxime Verhagen de nieuwe politiek leider is. En wie daarover beslist. Maken enkele prominenten via de media de dienst uit, of is voor die beslissing een cruciale rol voor de leden weggelegd?

Dat leden een stem willen hebben bij de selectie van het partijvoorzitterschap ligt nog enigszins voor de hand. Een partij als het CDA is een traditionele vereniging. De leden kunnen momenteel uit zes kandidaten voor het voorzitterschap van hun partij een selectie maken. Begin april bepaalt het congres wie van deze twee de gelukkige wordt. Al is de term 'gelukkige' misschien wat veel van het goede voor de man of vrouw die de voorzittershamer krijgt van de partij, die immers zit in de hoek waar de klappen vallen.

Dat leden evenveel gewicht in de schaal leggen bij de keuze van een nieuwe politiek leider is minder vanzelfsprekend. Al was het maar omdat het daarbij niet gaat om een formele functie, maar om een bepaalde rol of taak. Dat is een wezenlijk verschil tussen een voorzitter en een politiek leider. Tegelijkertijd is het echter zo, dat leden voor zichzelf een voorname rol zien als het gaat om belangrijke beslissingen van en voor hun partij. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het Partijledenonderzoek 2008, waaraan een steekproef van leden van zeven partijen (CDA, CU, D66, GroenLinks, PvdA, SGP en VVD) meedeed. Met de voorgelegde stelling 'Vaak hebben gewone partijleden goede ideeën over wat de partij moet doen' was driekwart van de leden van het CDA het eens. Wie weet hebben zij ook wel goede ideeën over het nieuwe leiderschap.

Onder CDA-leden vond toen een grote meerderheid van ruim 80 procent het een goed idee als alle leden konden stemmen over de voorzitter. Die hebben hun zin. Maar Nederland is geen België, waar de voorzitter misschien wel de belangrijkste politicus van een partij is. In Nederland is het veeleer de lijsttrekker bij Tweede Kamerverkiezingen die gezien wordt als de leider.

Hier zien we iets meer terughoudendheid onder CDA-leden. De stelling dat bij Kamerverkiezingen de lijsttrekker direct door de leden zou moeten worden gekozen, kon niet op meerderheidssteun rekenen. Het is dus onder leden geen uitgemaakte zaak dat zij het laatste woord dienen te hebben als het gaat om de keuze van de nieuwe kopman van de christen-democratische ploeg.

Toch kunnen de prominenten van het CDA nog wel eens botsen met de leden als deze laatste groep al te zeer buiten de keuze van de nieuwe leider wordt gehouden. Een dolende partij is voor kiezers noch voor coalitiegenoten een aantrekkelijke optie. Dat maakt de keuze van een krachtige, duidelijke leider er des te belangrijker op. En als puntje bij paaltje komt, neigen de CDA-leden toch naar zeggenschap. Met de stelling dat in een democratische partij de belangrijkste beslissingen direct door de partijleden moeten worden genomen, stemde een grote minderheid van 44 procent in. Slechts 20 procent sprak zich ertegen uit.

Tenzij Bleker en Hillen plots gaan beweren dat de keuze van een politiek leider van ondergeschikt belang is, lijkt dit erop te wijzen dat leden effectief hun zegje willen doen. En natuurlijk mogen Bleker en Hillen dan zelf ook meedoen, als twee van de ruim 65.000 leden van het CDA.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden