Le Pen verslikt zich in razzia’s

Was het een welbewuste strategie of een uitglijder? Feit is dat Marine Le Pen, op minder dan twee weken voor de Franse presidentsverkiezingen, een storm van verontwaardiging heeft ontketend met haar opmerking dat Frankrijk niet verantwoordelijk was voor een grote razzia in het Parijs van juli 1942.

De leidster van het rechts-populistische Front National sprak zondag over de zogeheten ‘rafle du Vélodrome d’Hiver’, een begrip in Frankrijk. Tijdens deze razzia, kortweg Vél d’Hiv, zette de Franse politie 13.000 Joden vast in het Winterfietsstadion, een inmiddels gesloopte overdekte wielerbaan bij de Eiffeltoren. De meesten werden daarna gedeporteerd naar vernietigingskampen en zouden nooit terugkeren.

“Frankrijk is niet verantwoordelijk voor de Vél d’Hiv”, zei Le Pen. “Als er verantwoordelijken zijn, dan zijn het de machthebbers van destijds, niet Frankrijk.” Het noorden van Frankrijk, inclusief Parijs, was in 1942 bezet door de Duitsers. In het zuiden heerste het collaborerende Vichy-regime. Maar het ware Frankrijk, dat van de republiek, verbleef volgens Le Pen in Londen. Daar zetelde de regering in ballingschap. Ergo, Frankrijk kan zijn handen in onschuld wassen.

De dochter van

Israël heeft ontdaan op de uitspraak gereageerd. Het ministerie van buitenlandse zaken laat weten dat Le Pen de ‘historische werkelijkheid’ geweld aandoet. En volgens diverse Joodse organisaties schurkt de politica gevaarlijk dicht aan tegen haar vader Jean-Marie, die de Holocaust geregeld bagatelliseert en de gaskamers heeft afgedaan als ‘een detail uit de geschiedenis’.

Ook vanuit de Franse politiek krijgt Le Pen veel kritiek. De sociaal-liberale presidentskandidaat Emmanuel Macron verwijt haar een ‘ernstige fout’ die aantoont dat ze nog altijd ‘de dochter van’ is, ondanks haar poging het antisemitische imago van het Front National af te schudden. Christian Estrosi, een prominent uit de conservatieve partij Les Républicains, constateert dat Marine Le Pen definitief naast papa is aangeschoven ‘op de bank van de onwaardigheid en het negationisme’.

De zeer ervaren Marine Le Pen dacht waarschijnlijk met haar uitspraak te kunnen wegkomen omdat deze Franse verkiezingscampagne sterk wordt gekleurd door nationalisme. Vooral de roep om historische ‘herwaardering’ − lees: geschiedverfraaiing − klinkt luid.

Vaderlandsliefde 

Het begon met de Republikein Nicolas Sarkozy, inmiddels uitgespeeld maar in 2016 nog volop in de race. Hij wilde dat lesboeken meer vaderlandsliefde gingen uitdragen en minder schuldgevoel zouden creëren over het koloniale verleden.

De huidige Republikeinse kandidaat François Fillon heeft diezelfde ambitie. In een rede, afgelopen zomer, sprak hij nog vergoelijkend over de Franse rol in het kolonialisme en de slavenhandel: “Nee, Frankrijk is niet schuldig omdat het zijn cultuur heeft willen delen met de volkeren in Afrika, Azië en Noord-Amerika. Nee, Frankrijk heeft de slavernij niet uitgevonden.”

Kortom, weg met de ideologie van de boetedoening. Ruim baan voor hernieuwde trots. En wee de presidentskandidaat die tegen deze stroom durft in te roeien. Toen Emmanuel Macron het Franse optreden tegen de voormalige kolonie Algerije twee maanden geleden kwalificeerde als een ‘misdaad tegen de menselijkheid’, kreeg hij de wind van voren. Hij had het Franse blazoen bezoedeld en moest uitvoerig zijn excuses aanbieden aan oud-strijders.

Imagoschade

In dit klimaat zag Le Pen haar kans schoon. Ze overgoot haar Vél d’Hiv-opmerking met hetzelfde educatieve sausje als Sarkozy en Fillon. Zo zei ze dat Frankrijk in de collectieve herinnering ‘toegetakeld’ was. Dat kinderen alleen nog maar leren om hun land te bekritiseren en om de ‘zwartste historische kanten’ ervan te zien. In plaats daarvan, aldus Le Pen, moeten kinderen er weer ‘trots op worden dat ze Frans zijn’.

Maar het antisemitisme van haar vader kleeft ook zozeer aan haar dat de opmerking als een boemerang terugkwam. Zondagavond en vandaag moest Le Pen daarom vol aan de bak om de schade aan haar imago te herstellen. Natuurlijk hadden er in de oorlog Fransen meegewerkt aan de deportaties, erkende ze nu. Die mensen waren zonder meer persoonlijk verantwoordelijk. Maar de Franse staat? Nee, die echt niet. En zo extreem was ze niet met die opvatting, relativeerde Le Pen, want ze trad ermee in de voetsporen van vroegere presidenten als De Gaulle en Mitterrand, die ook nooit nationale schuld hebben bekend.

Of ze de kiezer overtuigd heeft, zal op 23 april blijken. Voorlopig gaat Le Pen in de peilingen nog altijd aan kop. Dat wil zeggen: in de eerste ronde wisselt ze voortdurend stuivertje met Macron. Maar deze ideologische tegenpool lijkt haar in de tweede ronde op 7 mei te gaan wegvagen.

Chirac erkende Franse rol in razzia het eerst

Frankrijk heeft zijn rol in de deportatie van de Joden pas laat erkend: in 1995. Jacques Chirac gaf toen als eerste Franse president toe dat de ‘criminele waanzin van de bezetter’ actief was gesteund door ‘Fransen en de Franse staat’. Met deze bekentenis oogstte hij veel lof, onder meer van historici. Zijn opvolgers Nicolas Sarkozy en François Hollande hielden de nieuwe lijn vast. Zo leek het debat over de verantwoordelijkheid voor de razzia’s voorgoed gesloten. Totdat Marine Le Pen dit weekend de oude wond weer openreet en de Franse staat volledig vrijpleitte.

Lees ook: 'Israel: uitspraken Le Pen over jodenvervolging in strijd met geschiedenis'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden