Le Pen gaat, ’La’ Pen komt

Jean-Marie Le Pen leidde zijn partij bijna veertig jaar. (FOTO REUTERS )Beeld Reuters

Het moet zwaar zijn geweest, al die haat, de minachting. Maar Jean-Marie Le Pen (82) hield het vol. Pas morgen, na bijna veertig jaar, neemt hij afscheid als leider van het Front National op een congres in Tours.

Le Pen zal de geschiedenis in gaan als de man die van een extreem-rechtse splinter een grote volkspartij wist te maken. En als de man die – tot twee, drie keer toe – de shoah relativeerde. De vraag of de gaskamers bestonden, in de kringen van oud-collaborateurs waarin Le Pen verkeerde een vraag, noemde hij ’een detail in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog’.

Volgens zijn vele vijanden was Le Pen op school in het Bretonse La Trinité-sur-Mer al een lastige jongen, gewelddadig bovendien. Makkelijk had hij het zeker niet. Zijn moeder Marie stond er alleen voor nadat de vissersboot van zijn vader in 1943 op een Duitse mijn voer. Le Pen was dertien en pakte twee jaar later naar eigen zeggen zijn vaders revolver om zich bij het verzet aan te sluiten.

Bravoure en een hang naar avontuur bleven het kenmerk van de jonge Le Pen. Als beursstudent in Parijs werd hij voorzitter van de vereniging van rechtenstudenten Corpo Droit. Hij onderscheidde zich als redenaar en vechtersbaas. Geknokt werd er vooral tegen communisten. Die haatte hij, legde hij later uit, vanwege de wreedheid waarmee ze zich na de oorlog op echte en vermeende collaborateurs hadden gestort.

Na het Corpo sloot Le Pen zich in 1953 aan bij het Vreemdelingenlegioen, nadat hij een konvooi (zijn initiatief) leidde om slachtoffers van de watersnoodramp in Zeeland te helpen. In Indochina was hij getuige van het begin van het einde van Frankrijk als koloniale mogendheid. Ook in Algerije, waar in 1954 een opstand was uitgebroken, was hij van de partij. Hier zou hij ook opstandelingen hebben gemarteld. Zelf heeft hij alleen toegegeven dat hij ’stevige verhoormethoden’ toepaste.

De ene polemiek volgde op de andere. Le Pen werd 25 keer veroordeeld, onder meer om een plaat met naziliederen die hij had uitgegeven, zijn gaskameruitspraken en de opmerking dat de Duitse bezetting in Frankrijk ’niet bijzonder onmenselijk’ was geweest.

Le Pen, die in 1972 het Front National oprichtte, had een kromme stok waarmee hij rechte klappen kon uitdelen. Jaar in jaar uit zette hij uiteen dat Frankrijk ’de massale komst van arme immigranten die er een afwijkende levensstijl op na houden’ niet aankan. Hij voorspelde spanningen en een toename van de criminaliteit.

Het kwam allemaal uit. Maar waarschijnlijk komt het ook door Le Pen dat de gevestigde politiek de problematische kanten van immigratie zo laat onderkende. Angst bij de gevestigde politiek om de volkstribuun in de kaart te spelen hield het deksel op de pan. Die strategie hielp hem aan zijn grootste succes: in 2002 bereikte hij de tweede ronde van de presidentsverkiezingen ten koste van de socialist Lionel Jospin.

De laatste jaren heeft Le Pen de weg vrijgemaakt voor zijn dochter Marine, die de leden van het FN vandaag hoogstwaarschijnlijk kiezen als zijn opvolger. Zij belooft de partij te ’ont-demoniseren’ zonder haar vader om wat dan ook te veroordelen. Twintig procent van de kiezers zou overwegen in 2012 bij de presidentsverkiezingen op haar te stemmen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden