Laveren tussen Koran en Nederlandse samenleving

Oprichter van de Islamitische Universiteit Rotterdam (IUR) S.Damra trekt zich na twee jaar terug als rector van de opleiding die onder andere Nederlandse imams schoolt. Damra blijft nauw betrokken bij de universiteit, maar zegt plaats te willen maken voor nieuw bloed. Twee jaar na de eerste colleges blikt Damra terug, maar kijkt vooral naar de toekomst. ,,De eerste Nederlandse imams zullen met open armen worden ontvangen.''

De werkkamer van Süleyman Damra ligt op de bovenste verdieping van het gebouw waar de universiteit haar intrek heeft genomen. Het oude kantoor is stil. In vakantietijd is een universiteit een verlaten oord. Vier september zullen tweehonderd studenten hier in Rotterdam hun studie volgen.

Na een moeizame start waarbij geldgebrek en gebrekkige samenwerking tussen de verschillende moslimorganisaties een rol speelden, wrijft Damra nu in zijn handen. ,,Het lijkt goed te gaan. We hebben zojuist een donatie van 26000 gulden ontvangen, professor Akgündüz is als rector aangetrokken en de samenwerking met de verschillende moskeeën en islamitische organisaties verloopt steeds beter.''

Een belangrijke verandering, want het ontbreken van een overkoepelende organisatie was vaak een reden de moslims niet als één groep, maar als losse stromingen te beschouwen. ,,De islam is niet meer te negeren in Nederland. Ik weet dat, de Nederlanders weten dat, maar nu lijken ook de islamitische organisaties het belang van hun geloof in te zien. Dachten ze tot voor kort nog dat samenwerking onnodig was en dat het hele leven zich binnen de muren van de moskee afspeelde, nu zien zij het belang van samenwerking in, want integratie is ook voor hen onontkoombaar.''

Integratie en aanpassing: het zijn woorden die vaak te horen zijn uit de mond van Damra. ,,Ik woon nu tweeentwintig jaar in Nederland en ik leef volgens de Koran, maar doe dit wel met Nederlandse gewoonten. Die instelling vind je ook terug op de opleiding. De Koran is de leidraad, maar de Nederlandse samenleving de omgeving waarin wij leven. Wij leiden imams, geestelijk verzorgers en islamdeskundigen op die hun wortels hebben in Nederland. Niet in de Turkije of Marokko, maar hier. Een imam moet weten met welke problemen zijn gelovigen te maken hebben.''

Over twee jaar zullen de eerste in Nederland opgeleide imams afstuderen, zegt Damra. ,,Ik verwacht dat het er twaalf zijn. Het staat nog niet vast, omdat het vierde jaar het specialisatiejaar is. Men kan nog afhaken.'' De verwachtingen van de 'Nederlandse imams' zijn hooggespannen. De kritiek van jonge moslims op de moskee luidt vaak dat de imam te autoritair is, en dat de preken niet zijn te verstaan. Damra: ,,Het is niet zo dat voor de studenten de Koran ter discussie staat, maar er is ruimte voor interpretatie. Het zoeken naar een tussenweg tussen de Koran en de complexe Nederlandse samenleving met al zijn verlokkingen is weggelegd voor de nieuwe imams.''

De nieuwe imams worden volgens Damra opgeleid met de Nederlandse traditie van het onderhandelen. ,,In de toekomst zullen toespraken in de moskeeën in het Nederlands worden gegeven en misschien moet er bijvoorbeeld ook worden gedacht aan het toestaan van een korte broek in de moskee, of komen de hoofddoeken voor vrouwen weer eens ter discussie. Maar zo'n discussie moet dan wel zijn opgezet door de moslims'', benadrukt de oud-rector. ,,Kunstmatig opgewekte discussies door buitenstaanders hebben we inmiddels genoeg gehad.''

Damra benadrukt dat hij niet twijfelt aan de kwaliteit van de overgevlogen imams, maar stelt wel dat hun houding tegenover de moslims verschilt van die van de nieuwe lichting. ,,De Nederlandse imams spreken niet uit autoriteit, terwijl de huidige imams dat wel gewend zijn. Het consensusdenken is hen vreemd. Als een jonge moslim advies aan de imam vraagt over uitgaan en alcohol, dan zal de imam het gebruik van alcohol niet goedkeuren, maar hij zal wel zoeken naar de ruimte die de Koran biedt. Flexibel zijn, net als de jeugd zelf.''

De kennis die de islamitische studenten van de Nederlandse samenleving hebben, moet ervoor zorgen dat zij een schakel zijn tussen de Koran en de alledaagse werkelijkheid. Hoe zullen de oudere moslims tegenover de nieuwe ideeën van de in Nederland opgeleide imams staan? Damra: ,,De ouderen hebben nu al moeite met de jonge generatie moslims. Het gebrek aan respect is in hun ogen groot. En misschien is dat vaak ook zo. Het is doorgeschoten van absolute gehoorzaamheid, naar een onverschillige houding van de jongeren. De nadruk werd door de ouders misschien te veel gelegd op traditie en religie, zonder rekening te houden met de Nederlandse cultuur. Wij zien in dat die Nederlandse cultuur mogelijkheden biedt. De Koran accepteert de verschillen tussen religie en cultuur zelfs en Allah heeft toegestaan dat die verschillen ook blijven.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden