Latijns-Amerikaanse filosofie over goed leven

Beeld *

Buen Vivir
Alberto Acosta (vertaling Mette Bouman)
Ten Have, 239 blz. € 19,99
★★★

De auteur

De Ecuadoriaanse econoom Alberto Acosta heeft een politieke loopbaan achter de rug. Hij is minister van energie en mijnbouw geweest en voorzitter van de grondwetgevende vergadering. In 2013 heeft hij vergeefs meegedongen naar het presidentschap. Tegenwoordig doceert hij aan de universiteit van de hoofdstad Quito, waar hij in 1948 werd geboren.

De thematiek

Als minister bedacht Acosta een plan dat hem internationale bekendheid heeft bezorgd. Olieboringen hadden uitgewezen dat er in de oostelijke grensstreek Yasuní een flinke voorraad aanwezig was, met een geschatte waarde van zevenenhalf miljard dollar. Maar Yasuní was ook een nationaal natuurpark met de grootste biodiversiteit ter wereld en een afgelegen oerwoudgebied waar indianenvolken niets liever wilden dan eindelijk met rust te worden gelaten, want ze hadden al veel te lijden gehad van eerdere oliewinning. Acosta stelde voor om de olie onder de grond te laten, op voorwaarde dat rijke landen de helft van de geschatte opbrengst zouden vergoeden. Het zou de atmosfeer van de aarde ook nog eens 400 miljoen ton kooldioxide besparen.

Het plan kwam wereldwijd in het nieuws en er was serieuze belangstelling om bij te dragen, met name van Duitsland. Uiteindelijk is het om politieke redenen mislukt, maar het werd wel een voorbeeld voor soortgelijke initiatieven, van de Lofoten tot Lanzarote (we zouden daar de stopzetting van de gaswinning in Groningen aan toe kunnen voegen). Voor Acosta, die aftrad als minister, was deze ervaring aanleiding om zich in te zetten voor een door de leefwijze van indianen geïnspireerde beweging die streeft naar radicale verandering van de economie, de politiek en de westerse visie op de natuur.

Het boek

Acosta's boek gaat over deze beweging, Buen Vivir, 'goed leven' - en volgens hem vooral 'goed samenleven'. "De mensheid moet zijn koers verleggen", vat hij samen. "We moeten dringend innovatieve en radicale oplossingen vinden voor de grote problemen die de wereld teisteren, een coherente strategie om een rechtvaardige en duurzame samenleving op te bouwen; een samenleving die begrijpt dat mensen deel uitmaken van de natuur en dat ze in harmonie met en in haar moeten leven."

Er wordt heel wat gemoeten in dit boek, maar daardoor moet de lezer zich niet laten weerhouden. Acosta heeft gewoon gelijk. Het kapitalistische Westen, bevangen door het dogma van de economische groei, draalt al een halve eeuw met het nemen van drastische maatregelen. Oliemaatschappijen zoeken nog steeds naarstig naar nieuwe olie- en aardgasvoorraden en ook wat betreft de andere minerale bronnen is de extractivismo, de plundering van de aarde door mijnbouw, massaler dan ooit. Daarom is het goed dat nu de rest van de wereld probeert het voortouw te nemen bij de redding van Pacha Mama (Moeder Aarde).

Ecuador is tot nu toe het enige land waar de rechten van de natuur zijn opgenomen in de grondwet. Een land dat nota bene door het Westen als een 'ontwikkelingsland' werd beschouwd!

Acosta wijdt een heel hoofdstuk aan de onttakeling van de na de Tweede Wereldoorlog door president Truman verkondigde doctrine van de 'ontwikkeling' van de voormalige kolonies, een ontwikkeling die ondanks de schijn van goede bedoelingen eigenlijk neerkwam op de verbreiding van het kapitalistische groei-dogma over het zuidelijk halfrond.

Reden om dit boek niet te lezen

De indianen komen in het boek zelf nauwelijks aan het woord en over hun specifieke vorm van sumak kawsay, goed leven, wordt helaas weinig gezegd.

Reden om dit boek wel te lezen

'Buen Vivir' staat vol verfrissende analyses van de huidige crisissituatie en draagt ideeën aan over een nieuwe koers. Gelukkig heeft het boek niet de pretentie een kant-en-klaarrecept te kunnen leveren. Acosta wijst zelf herhaaldelijk op het utopische karakter van sommige ideeën.

Lees meer boekrecensies op trouw.nl/boekrecensies

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden