Latijns-Amerika vormt blokken

CARTAGENA - Zuid-Amerika loopt zich warm voor blokvorming. Twintig Latijns-Amerikaanse presidenten die vandaag en morgen in Colombia bijeen zijn, willen straks vanuit een sterke positie kunnen aanhaken bij de Nafta, het machtige handelsblok dat de Verenigde Staten, Canada en Mexico begin dit jaar oprichtten.

PAUL HAZEBROEK

De rest van Latijns-Amerika loopt zich intussen warm in regionale vrijhandelszones. Aan de vooravond van de vierde Ibero-Amerikaanse top in de Colombiaanse kustplaats Cartagena, waaraan ook Spanje en Portugal deelnemen, heeft ZuidAmerika er een nieuw handelsblok bij gekregen, de G3, bestaande uit Colombia, Venezuela en Mexico.

De presidenten van de drie landen zetten maandag in Cartagena na vijf maanden vertraging hun handtekening onder het akkoord over de afbraak van de onderliggende tolbarrières gespreid over 10 jaar. De G3 is dus niet meer dan een toezegging van drie landen om wederzijds hun invoerheffingen te verlagen.

Ook de presidenten van de vijf lidstaten van het Andes-pact (Peru, Bolivia, Ecuador, en ook Colombia en Venezuela) kunnen in Cartagena bekendmaken dat ze het eindelijk eens zijn geworden over een gemeenschappelijk buitentarief, een essentieel kenmerk van de interne markt die de vijf zo graag willen zijn.

Het Andes-pact verandert nu vanaf volgend jaar in de eerste douaneunie in de regio. Daarmee zou het pact uitgroeien tot een echte interne markt, die net als de Europese Unie è> eén gemeenschappelijk buitentarief kent voor produkten van buiten, terwijl er voor handel tussen de landen onderling geen invoerheffingen bestaan. In de praktijk zijn er overigens nu al vele uitzonderingen op deze vrijhandel in de Andes.

Eigenlijk had het Andes-pact al in 1992 een douane-unie moeten worden, maar interne verdeeldheid belette dat toen. En in dat jaar trok Peru zich grotendeels terug uit de organisatie als protest tegen Colombia en Venezuela, die volgens dit land oneerlijke concurrentie bedreven via export- en energiesubsidies aan hun industrie. Maar in april maakte Fujimori bekend dat Peru eind dit jaar als volwaardig lid zal terugkeren.

Dezelfde status van douane-unie hoopten volgend jaar ook Argentinië, Brazilië, Uruguay en Paraguay te bereiken met hun in 1991 gelanceerde vrijhandelszone Mercosur (Mercado Comun del Sur). Maar die uiterste datum is te hoog gegrepen, zo blijkt uit recente uitlatingen van onder meer de Argentijnse minister van economische zaken, Domingo Cavallo. Brazilië, binnen Mercosur verreweg het grootste land met ook de grootste industrie, wil ter bescherming van de eigen bedrijven met name voor kapitaalgoederen een hoger buitentarief dan de andere drie lidstaten.

Eén grote vrijhandelszone

Ook in Midden-Amerika en de Cariben zijn er diverse regionale gemeenschappelijke markten. Al deze blokken worden door de desbetreffende landen beschouwd als een tussenfase op weg naar één grote vrijhandelszone voor de hele regio. Nu al zijn er voorstellen om het Andes-pact, Mercosur en de G3 aan elkaar te koppelen.

Colombia en Venezuela, die deel uitmaken van zowel het Andes-pact als de G3, vervullen een brugfunctie tussen Noord- en Zuid-Amerika. Aan de andere kant van die brug is de Nafta, de North American free trade agreement tussen Mexico, de VS en Canada.

Chili, dat er tot voor kort naar streefde direct lid te worden van de Nafta, gooit het nu over een andere boeg. Op 8 juni meldde het zich bij Mercosur aan, als lid met een onafhankelijke status. Chileense ondernemers vrezen dat, als hun land in zijn eentje met de Nafta aan tafel gaat, het te strenge arbeids- en milieubepalingen zal moeten slikken.

Vooral Brazilië, dat zich als tiende economie van de wereld beschouwt als een grootmacht in opkomst, zou graag eerst een Zuidamerikaans handelsblok zien ontstaan, en vanuit die sterkere positie onderhandelingen beginnen met de Nafta.

De Braziliaanse president, Itamar Franco, lanceerde dit idee van een Zuidamerikaanse Gemeenschap op 6 juni bij de opening van de 24e zitting van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) in de Amazone-stad Belem.

Uiteindelijk zal er wel een vrijhandelszone ontstaan van Alaska tot Vuurland, het door Bush in 1990 voorgestelde Initiative of the Americas, maar wanneer en hoe is nog onduidelijk. Op de bijeenkomst van alle Amerikaanse staatshoofden inclusief Clinton, in december in Miami, staat dit thema weer centraal.

De handel tussen Zuidamerikaanse landen onderling groeit ondertussen snel. Vorig jaar hadden de handelsstromen er een waarde van 24 miljard dollar, twintig procent meer dan in 1992. Binnen Mercosur is er sprake van een verdrievoudiging sinds 1991. Daar werd vorig jaar voor 8 miljard dollar verhandeld. En binnen het Andes-pact nam de handel in 1993 met 30 procent toe tot 3 miljard dollar (inclusief olie), na een stijging van 20 procent in 1992.

Cuba vormt op de bijeenkomst in Cartagena ook een belangrijk agendapunt. De verwachting is dat de staatshoofden die aan de top deelnemen, met een veroordeling zullen komen van het 32 jaar oude Amerikaanse handelsembargo tegen het eiland.

De Mexicaanse president, Carlos Salinas, bracht op weg naar Colombia maandag een (eerste) bliksembezoek van zes uur aan Cuba. De Braziliaanse voorzitter van de OAS, Joëo Baena Soares, pleitte er begin juni in Belem voor dat Cuba weer als lid van deze organisatie wordt toegelaten. Braziliës president, Franco, was het daarmee eens.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden