Column

Laten we onszelf niet meer op de borst slaan over Europese waarden

Rob de Wijk Beeld Jorgen Caris
Rob de WijkBeeld Jorgen Caris

De vluchtelingencrisis lijkt even te zijn gaan liggen. Althans, zo lijkt het. Mogelijk werkt het akkoord met Turkije, want de beelden van heftige inspraakavonden over asielzoekerscentra zijn even naar de achtergrond verdrongen. Gelukkig.

De crisis beperkt zich nu vooral tot Griekenland en Turkije, maar dat ligt zo ver weg dat we ons er hier niet echt druk over hoeven te maken.

Natuurlijk luiden organisaties als Amnesty International de noodklok omdat Turkije illegaal vluchtelingen terug het Syrische oorlogsgebied in zou sturen en omdat Turkije geen veilig land zou zijn. Maar ook hier geldt dat het voor velen een ver-van-mijn-bed-show is.

Europese waarden
Ik bedoel hier maar mee te zeggen dat de zo geroemde Europese waarden van compassie, openheid en tolerantie in de verdrukking zijn gekomen. De laatste editie van 'Burgerperspectieven' van het Sociaal en Cultureel Planbureau is wat dat betreft veelzeggend. 63 procent van de burgers vindt dat het met ons land de verkeerde kant op gaat. Voor 65 procent is immigratie en integratie het belangrijkste probleem van dit moment. Een veel gehoorde klacht is dat er veel voorzieningen voor vluchtelingen zijn, terwijl er op heel veel zaken de afgelopen jaren is bezuinigd. Bovendien zijn velen bezorgd over de negatieve impact van asielzoekerscentra. Aanhangers van de extreem-rechtse Nederlandse Volksunie zetten die zorg om in geweld.

Het is logisch dat als dit de situatie binnen een maatschappij is, er draconische maatregelen moeten worden genomen, zoals de Turkije-deal. De keus is dan tussen de eigen stabiliteit en de veiligheid van vluchtelingen. Het alternatief is immers dat de acties van de Nederlandse Volksunie een voorbode van echte ontwrichting zijn. De keerzijde is dat er met vluchtelingen nu dingen gebeuren die in het beschaafde Europa voor onmogelijk werden gehouden. De International New York Times schreef al dat de manier waarop Europese landen met de vluchtelingen omgaan doet denken aan de zwartste bladzijden van de geschiedenis. In Hongarije zouden honderden migranten door gewapende politieagenten treinen zijn ingeloodst met de belofte op een enkele reis vrijheid, om vervolgens naar een 'ontvangstkamp' te worden vervoerd. Dit land was aanvankelijk ook kampioen hekkenmaker. Maar inmiddels verrijzen overal hekken.

Inhalige overheid
Als vluchtelingen toch het beloofde land bereiken, worden ze geconfronteerd met een inhalige overheid. In Denemarken en Duitsland moeten vluchtelingen geld en sieraden afstaan. Opvallend genoeg gebeurt iets dergelijks ook in Nederland. Ook hier vraagt het Coa over hoeveel geld vluchtelingen beschikken. Inmiddels hebben steeds meer vluchtelingen hun buik vol van Europa en willen terug naar huis, al woedt daar een oorlog.

Human Rights Watch constateerde dat de 'politics of fear' een bedreiging voor de mensenrechten gaan vormen. Europese regeringen blijken niet meer bereid om de mensenrechten van vluchtelingen te eerbiedigen. Daarnaast zou de angst en islamofobie bewust worden aangewakkerd en worden landen die daarvoor het minst zijn ingericht als eerste gedwongen het vluchtelingenvraagstuk op te lossen. Ik denk dat Human Rights Watch gelijk heeft. Laten we om te beginnen stoppen onszelf op de borst te slaan over die prachtige Europese waarden. Ze zijn vaak niet meer dan een vernislaag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden