Laten we ons nu op rampen voorbereiden!

Schandalig lang duurde het voor de hulpverlening in de door de vloedgolf getroffen gebieden echt op gang kwam. Wanneer wordt nu eindelijk die internationale reddingsmacht opgericht, die meteen in actie kan komen bij catastrofes?

Laten we ons eens even voorstellen dat de grote vloedgolven op de westelijke kusten van Europa waren geslagen, dat meer dan 100000 Britten, Ieren, Nederlanders, Belgen, Fransen, Spanjaarden en Portugezen slachtoffer van de tsunami waren geworden, en dat de oostkust van de Verenigde Staten er ook onder had geleden.

De wereld zou onmiddellijk in actie zijn gekomen, regeringen zouden tot handelen zijn aangespoord. Enorme hoeveelheden geld zouden binnen enkele uren zijn vrijgemaakt om te redden wat er te redden viel, en om epidemieën te voorkomen die miljoenen bedreigden.

Maar het gebeurde niet in Europa. Het gebeurde in verafgelegen, arme Aziatische landen. En dat maakt het verschil.

Waar waren de experts die voor gevaar moeten waarschuwen? De media stonden bol van de verhalen van experts die op hun horloge sliepen, van controle-centra die op tijd een waarschuwing ontvingen maar geen boodschap doorgaven, van wetenschappelijk instituten die dicht waren vanwege het weekeinde, over het gebrek aan waarschuwingssystemen voor zulke onverwachte gebeurtenissen.

De situatie aan de kusten rond de Stille Oceaan schijnt beter te zijn, niet voor niets is 'tsunami' een Japans woord. Zijn de kustbewoners rond andere zeeën minder bevoorrecht?

De reactie van de westerse wereld was schandalig. Tony Blair ging gewoon door met vakantie vieren in Egypte. Kofi Annan brak zijn vakantie pas op de vierde dag af om een van zijn gladde speeches te houden. De president van de Verenigde Staten bleef op zijn ranch in Texas en stak een routineuze verklaring af.

Binnen enkele uren was duidelijk dat er vele miljarden nodig zouden zijn om te redden, om ziekten te voorkomen en voor wederopbouw. Washington gaf eerst één miljoen, toen 15, toen 35 - nog steeds minder dan de rekening voor het inauguratiefeestje van Bush. Onder druk werd dit bedrag later vertienvoudigd. Het Verenigd Koninkrijk gaf eenzelfde bedrag, andere landen kwamen met diverse bedragen over de brug. Zelfs de Israëlische regering gaf een beetje geld, met zoveel tamtam dat het leek of het de wereld aan het redden was.

Het excuus zou kunnen zijn dat de wereld de eerste dagen in shock was. Het duurde even voordat de omvang van de ramp overal doordrong. Televisie, een medium dat zeer geschikt is in dit soort situaties, bracht beelden in elke huiskamer, mobiliseerde de publieke opinie en oefende druk uit op politici. Maar zelfs dat was niet genoeg voor een passende reactie.

Je kunt stellen dat een catastrofe van een dergelijke omvang niet valt te voorzien, laat staan dat je je erop kunt voorbereiden. Dat mag zo zijn. Maar de wereld was zelfs niet voorbereid op een ramp op veel kleinere schaal.

Een paar jaar geleden, na de aardbeving bij Istanbul, schreef ik in de International Herald Tribune een pleidooi voor het oprichten van een internationale reddingsmacht. Het zou een permanent actieve organisatie moeten zijn, die binnen enkele uren kan reageren op een grote ramp. De leiding moet 24 uur per dag klaarstaan, elke dag van het jaar. Reddingstroepen in vele landen moeten op zeer korte termijn in actie kunnen komen. De reddingsmacht moet in staat zijn de logistieke infrastructuur te leveren om door de lucht, over land en via zee hulp binnen te brengen, ook als vliegvelden, wegen en havens verwoest zijn. Reddingswerkers en artsen moeten op afroep beschikbaar zijn, hulpbronnen op korte termijn aan te boren. Een dergelijke organisatie zou ook een wereldwijd waarschuwingssysteem voor verschillende soorten natuurrampen kunnen coördineren.

Zo'n macht zou kunnen bijdragen aan de eenheid van de mensheid. Een ramp op grote schaal smeedt naties aaneen en maakt conflicten minder scherp, zoals we deze week zagen.

Mijn voorstel stuitte op weerstand bij de internationale bureaucratie. Bij de Verenigde Naties reageerde men enigszins beledigd dat men allang bezig was met een dergelijk plan. Er gebeurde natuurlijk niets.

Het is de internationale wil die ontbreekt om dit wel te doen. Zoals we al vaak zagen, kan de mensheid zich opnieuw tevreden stellen door even meelevend het hoofd te schudden en door acties te ondersteunen die alleen minimale hulp bieden -en om de hele zaak binnen een paar dagen weer te vergeten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden