'Laten we hopen dat het bij ophokken blijft'

Bij een eendenbedrijf in Biddinghuizen worden vleeseenden geruimd. Op het bedrijf is vermoedelijk de extreem besmettelijke (hoogpathogene) variant van vogelgriep is vastgesteld. Beeld ANP

In heel Nederland geldt sinds vrijdag een ophokplicht voor pluimvee. De geplaagde pluimveehouders zetten zich schrap voor een zeer besmettelijke variant.

Nog geen acht maanden nadat de ophokplicht voor pluimvee werd opgeheven, moeten pluimveehouders in heel Nederland hun kippen, eenden en kalkoenen alweer binnenhouden. Houders van hobbykippen en kinderboerderijen met pluimvee en watervogels moeten hun dieren afschermen, zodat ze niet in contact komen met wilde watervogels. Het ministerie van landbouw heeft dat besloten nadat bij een bedrijf met 16.000 eenden in Biddinghuizen (Flevoland) vogelgriep is vastgesteld. Het gaat waarschijnlijk om een zeer besmettelijke vorm van de ziekte.

Na de ontdekking besloot het ministerie de eenden van het betrokken bedrijf te ruimen. Vier pluimveebedrijven in de buurt worden onderzocht op de aanwezigheid van vogelgriep. In een straal van tien kilometer rond het getroffen bedrijf geldt een vervoersverbod voor onder meer pluimvee, eieren, pluimveemest en gebruikt strooisel. Mensen mogen alleen bij pluimveebedrijven op bezoek als ze strenge hygiënemaatregelen hebben ondergaan. Voor eenden- en kalkoenenbedrijven gelden nog extra eisen.

Met de maatregelen hoopt het ministerie verspreiding van de vogelgriep te voorkomen. Om welke variant van de ziekte het gaat, is nog niet bekend. Dat wordt onderzocht door Wageningen Veterinary Research dat volgens het ministerie ‘de komende dagen’ met zijn conclusies komt. Waarschijnlijk gaat het om een zeer besmettelijke vorm die voor vogels bijna altijd dodelijk is. Mensen die (veel) in direct contact met besmet pluimvee zijn geweest, lopen een risico. Voor zover bekend is er in Nederland alleen in 2003 iemand aan vogelgriep overleden: een dierenarts. In theorie is er een mogelijkheid dat het vogelgriepvirus ‘mengt’ met een menselijk griepvirus.

Maatregelen

Vorige winter was er ook een landelijke ophokplicht wegens vogelgriep, die tot eind april 2017 duurde. In die periode werden 15 bedrijven geruimd, waarbij 727.000 stuks pluimvee het leven lieten. Het ging toen een besmettelijke griepvariant – in vaktaal: N5H8.

De maatregelen die vrijdag ingingen zijn dezelfde als vorige winter. De ophokplicht leidde er toen toe dat vrije-uitloopeieren niet meer onder die naam mochten worden verkocht. Als vrije-uitloopkippen langer dan twaalf weken binnen zitten, mogen hun eieren geen vrije-uitloopeieren meer heten en worden het scharreleieren. Daar krijgt de pluimveehouder dan minder geld voor.

Uit onderzoek van Sovon Vogelonderzoek Nederland bleek dat er rond de bedrijven waar in 2016 besmetting plaatsvond veel meer smienten en andere wilde watervogels aanwezig waren dan bij vergelijkbare pluimveebedrijven elders in het land. Daarmee is niet gezegd dat die vogels voor de besmetting hebben gezorgd. Rondom bedrijven in waterrijke gebieden komen ‘veel risicovogels’ voor, zeggen deskundigen die het ministerie van landbouw aanhaalt in een brief aan de Tweede Kamer. “Een hoog risico op infectie is daar aannemelijk’, stelt het ministerie.

Nepluvi, de branchevereniging van de pluimveeverwerkende industrie, pleitte vrijdag voor de invoering van een ophokplicht in bepaalde periodes, zonder dat bedrijven daarbij hun status verliezen. “In bepaalde regio’s is er meer kans op besmetting. Daar kun je dit soort maatregelen nemen.”

In de winter weet je dat de kans toeneemt, maar het blijft schrikken

Kippenhouder Evert-Jan Versteeg is tevreden over de ophokplicht. 'Het is een goede eerste stap.'

Toch is een uitbraak van vogelgriep altijd weer schrikken zegt de pluimveehouder. Zijn bedrijf met 70.000 kippen, gelegen in de buurt van pluimveebolwerk Barneveld, werd tijdens de massale uitbraak van vogelgriep in 2003 ook getroffen door het virus. Versteeg moest toen al zijn kippen laten ruimen. En dus sijpelden vrijdagmorgen al snel de eerste berichten over de uitbraak van vogelgriep bij een eendenbedrijf in Biddinghuizen op de telefoon van Versteeg binnen.

“De wereld is klein geworden met de sociale media, zo’n bericht gaat hier als een lopend vuurtje rond. ’s Morgens wisten we nog niet exact wat er aan de hand was maar al snel hoorden we van de landelijke ophokplicht.”

Tekst loopt door onder de afbeelding

Kippenboer Evert-Jan Versteeg: “Doordat er zo acuut gereageerd wordt, heb ik de voorzichtige hoop dat het bij deze besmetting blijft.”Beeld Bram Petraeus

Uitbraak

Versteeg hoefde vrijdag niet direct in actie te komen. Normaal gesproken heeft de pluimveehouder ook vrije-uitloopkippen buiten lopen maar vanwege de fipronil-kwestie stonden alle dieren binnen. “Je checkt wel een keer extra of je alle hygiënemaatregelen op orde hebt, daar zitten pluimveehouders tegenwoordig bovenop.” Volgens Versteeg is de ophokplicht een goede eerste stap om besmetting buiten de deur te houden. “Doordat er zo acuut gereageerd wordt, heb ik de voorzichtige hoop dat het bij deze besmetting blijft.”

Of dat ijdele hoop is, kan nog niet gezegd worden. “Deze kwestie lijkt een kopie van de vorige keer met een uitbraak in een waterrijk gebied. Voor ons is het afwachten wat het vervolgonderzoek oplevert. De uitbraak lijkt voor ons misschien ver weg maar aan de andere kant stelt de afstand voor gevogelte niet veel voor. Laten we hopen dat het hierbij blijft."

Lees ook: 

Waar blijft de griepprik voor de kip?

Reportage: Over de portofoon klinkt: 'De gassing is gestart'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden