Laten we er eerst voor zorgen dat de feiten kloppen

Went het al een beetje? Trump is geïnaugureerd. Zijn speech was loud and clear: America first. De schrik van de Tweede Wereldoorlog is uitgewerkt. Bondgenootschappen, in het leven geroepen vanwege het 'nie wieder', kraken en piepen. Een Verenigd Europa was een mooi idee, maar regionale sentimenten en nationalistisch tromgeroffel verstikken de boodschap van solidariteit en samenwerking. Misschien was het - gezien de geschiedenis - ook wel een beetje te hoog gegrepen om de Balkan, Scandinavië, het Iberisch Schiereiland, de kern van het oude Romeinse Rijk, en het 'perfide Albion' samen te brengen rond de as Berlijn-Parijs met de Benelux als oliemannetje.

De VS zijn een immigratieland, een smeltkroes; ze ontlenen hun identiteit aan de grondwet en de onafhankelijkheidsverklaring. De grondwet is een abstractie, een ideaal, beleden met de hand op het hart. De Europese landen ontlenen hun identiteit eerder aan verschillen met de buren en de oorlogen die onderling zijn gevoerd, dan aan de verworvenheden van de democratie. Wij hebben nooit de hand op het hart bij het zingen van het volkslied, laat staan dat wij de Acte van Verlatinghe uit ons hoofd kennen. Heeft Amerika de grondwet, aan de andere kant van Europa bevindt zich het immense Rusland, dat door de geschiedenis en het bloedvergieten heen de Russische Ziel heeft behouden, ook zo'n abstractie, die klinkt als een sonoor, melancholiek, eeuwig zingend lied.

En wat bakken wij in de Oude Wereld van onze verworvenheden, onze littekens en onze triomfen? Hoe beleven wij met elkaar de waarden van de Verlichting, de Renaissance, de diepe wortels van onze cultuur? Wij benoemen als baas van de Europese Commissie een achterkamertjesonderhandelaar. Wij kiezen de voormalige woordvoerder van Berlusconi als voorzitter van het Europees Parlement, een politicus die niemand eigenlijk wil. Wij laten toe dat nationalistische en soms half-fascistische partijen een ongekende aanhang krijgen, zodat de leiders ervan, in Koblenz bijeen, alvast de aanstaande omwenteling vieren, die dan niemand heeft zien aankomen.

In Amerika is 'links' wakker geworden, hoor ik. Maar wat is 'links'? Het ouderwetse onderscheid tussen rechts en links is allang niet meer geldig. Wel het onderscheid tussen gesloten en open, tussen egocentrisch en solidair, tussen negatief en positief, tussen leugen en waarheid.

Waarheid spreken is heel moeilijk voor politici. De 'bonnetjesaffaire' is een treurig voorbeeld. Bas Haan, journalist, deed wat de Tweede Kamer en de commissie-Oosting hadden moeten doen. Hoera voor Haan! De tendentieuze advertentie waarin Mark Rutte het over normaal doen heeft scheert ook langs de grenzen van onwaarheid door de valse suggestie die wordt gewekt dat Nederlanders normaal doen, maar buitenlanders niet. Kranten kunnen de advertentie wel plaatsen, maar de redacties dienen commentaar te geven.

Natuurlijk schrijven we allemaal vanuit een idee over de samenleving en sluipen er in de weergave van feiten meningen binnen. Maar laten we er voor zorgen dat de feiten kloppen. Als over de AfD'er Höcke wordt geschreven dat hij zijn weerzinwekkende speech over het Holocaust-monument in een bierhal hield, een extra associatie met de nazi's suggererend, check dan die 'bierhal' voordat je het uit The New York Times overschrijft. Höcke hield zijn speech in een balzaal. Tikje anders. Wil je de man bestrijden, dan heb je suggestie niet nodig. Ook in Trouw kom ik halve waarheden tegen. De grens tussen de VS en Mexico zou 5000 kilometer zijn, de muur van Trump zou tientallen miljarden kosten. De grens is 3326 km; er staat al een muur/hek van 1200 km; de kosten zijn volgens Trump 8 miljard dollar en volgens critici 25 miljard, onderhoud 700 miljoen per jaar.

Het debat is de basis van onze democratie. Zonder respect voor de waarheid is geen debat te voeren. De interpretatie van feiten kan een verschil van mening veroorzaken. We hebben een onafhankelijk instituut dat geschillen beslecht: de rechterlijke macht. Maar eerst: kloppen de feiten?

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden