Laten omkopen? Dat moet kunnen

Somaliland ontstond 13 jaar geleden na een burgeroorlog in Somalië. Het land draait en er is zelfs een vrije pers. Zij het een slechte pers.

Stijn Jaspers

HARGEISA - In Somaliland verschijnen sinds tien jaar vijf onafhankelijke kranten en drie regeringskranten. Er zijn dagelijkse edities in het Somalisch en elke zaterdag verschijnen er kranten in het Arabisch en Engels.

Vóór de burgeroorlog, die in mei 1988 begon, behoorde Somaliland nog tot Somalië, net als het oostelijke Puntland. Somalië werd langdurig met harde hand geregeerd door Siad Barré, een communistische dictator die elke vorm van oppositie de mond snoerde. Van onafhankelijke media was geen sprake.

Nu is Somaliland het enige gebied van voormalig Somalië waar het rustig is en waar dagelijks de persen draaien. In Puntland en Somalië, zoals het zuidelijke deel genoemd wordt, bestaan de kranten uit kopietjes op A4-formaat, bijeengehouden door nietjes.

Na 13 jaar persvrijheid hebben de media nog steeds kinderziekten. ,,Het enthousiasme van de journalisten gaat vaak ten koste van de waarheid”, vindt minister van informatie Abdillahi Duale.

,,Van mij mogen ze alles schrijven, maar de feiten moeten wel kloppen. Het gebeurt vaak dat geruchten de aanleiding zijn voor een verhaal. Zo zou ik overheidsgeld gebruikt hebben om de pers te saboteren. Geen enkele journalist heeft mij hierover ooit geïnterviewd. Vier maanden later kwam de hoofdredacteur van de krant zijn excuses maken - het verhaal klopte niet.”

De Somalilandse journalisten ontbreekt het nog aan journalistieke basiskennis, zoals het toepassen van hoor en wederhoor en het gebruiken van betrouwbare bronnen. Veel artikelen ontberen ook de nodige objectiviteit. ,,Journalisten gebruiken de krant als platform voor hun eigen mening”, vertelt Naomi Goldsmith van de BBC. De Engelse journaliste werkt voor de BBC World Service Trust, die journalisten in derdewereldlanden de grondbeginselen van onafhankelijke journalistiek probeert bij te brengen. In tweeënhalve week komen onderwerpen als objectiviteit, plagiaat en corruptie aan de orde.

Tijdens de cursus is de neutraliteit van journalisten een terugkerend thema. ,,Toen ik vroeg wie zich ooit heeft laten omkopen door een positief artikel in ruil voor geld te schrijven, staken er drie of vier hun vinger op”, vertelt Goldsmith. ,,Ik snap wel dat ze het geld nodig hebben, maar er zal in dit land nooit goede en onafhankelijke journalistiek ontstaan als zij zich laten omkopen.”

Ondanks alle groeipijnen van de pers in Somaliland denkt Hussein Ali Noor, hoofdredacteur van de onafhankelijke krant Jamhuriya, dat de journalistiek een goeSoedan de toekomst heeft, vooral als de economie aantrekt en de advertentieinkomsten gaan groeien.

,,Ik verwacht dat er binnen een paar jaar meer radio-en televisiezenders bij zullen komen. Dankzij deze concurrentie zal de journalistiek in Somaliland beter worden”, legt Noor uit.

Op straat in Hargeisa lijken de lezers zich niet bewust van de problemen bij de media. De krant vindt gretig aftrek. In de hutten langs de weg, gemaakt van plastic en hout, liggen de mannen rond het middaguur rustig te bladeren in de krant, terwijl zij hun qat kauwen. De krant is vooral een middel om te ontsnappen aan de dagelijkse realiteit. Begrippen als objectiviteit en corruptie doen er dan niet toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden