Lastigste klus ooit voor een omroepbaas

Voorzitter van de raad van bestuur van de NPO Henk Hagoort.Beeld ANP

De baas van de publieke omroep, Henk Hagoort, staat voor de grootste bezuinigingen ooit op het publieke bestel. Hij krijgt veel kritiek omdat hij te weinig zijn tanden zou laten zien. Portret van een bestuurder die niet gewend is met tegenslagen om te gaan.

Henk Hagoort heeft een groot gevoel voor humor, zegt zijn ex-collega Andries Knevel. Een vergadering met Hagoort begint gegarandeerd met een half uurtje lachen. "Tenminste, dat was zo in de tijd dat hij bij de EO werkte. Ik ben benieuwd of hij dat in zijn huidige functie nog steeds doet."

Hagoort (48) staat bekend als een integere en sympathieke bestuurder, met een groot hart voor het publieke bestel. Toen hij vijf jaar geleden benoemd werd tot voorzitter van koepelorganisatie Nederlandse Publieke Omroep (NPO), klonk gejuich van alle kanten. Het was even wennen dat hij van de Evangelische Omroep kwam, maar hij had er een goede reputatie opgebouwd. "Ik zat toen vaak naast hem bij vergaderingen", zegt omroep MAX-directeur Jan Slagter. "Als hij aan het woord was, ging ik rechtop zitten zodat ik goed kon opletten. Wat hij zegt, is zinnig, dacht ik altijd."

Toch kreeg Hagoort de afgelopen weken veel kritiek. Tros-directeur Peter Kuipers noemde hem de 'lakei van Den Haag'. Jan de Jong, directeur van de NOS, vindt hem te gezagsgetrouw. En Slagter mist in hem een voorzitter die 'voor ons door het vuur gaat'.

Eigenlijk staat Hagoort voor een onmogelijke opdracht. De komende jaren raakt de publieke omroep een derde van zijn budget kwijt, de grootste bezuiniging ooit op het bestel. En dat zal, daar is iedereen het over eens in Hilversum, ten koste gaan van de programmering. Aan Hagoort de taak om de schade zoveel mogelijk te beperken.

De Jong vergelijkt Hagoorts positie met die van de bondscoach van het Engelse voetbalelftal: the impossible job. Niemand kan het goed doen, want kampioen word je op dit moment met de publieke omroep niet makkelijk. Daar komt bij dat Hagoort in het Hilversumse systeem officieel niet de baas is. Hij is een coach die de verschillende omroepbazen, met allen hun eigen, tegengestelde belangen, op één lijn moet krijgen. Of zoals Cees Vis, die tot 2011 naast Hagoort in de raad van bestuur van de NPO zat, het beschrijft: hij moet de kikkers in de kruiwagen houden. "En hij zal niet kunnen voorkomen dat er af en toe eentje uit springt."

Verbindende persoonlijkheid
Dat Hagoort in staat is te verbinden, bewees hij met het zogenoemde 3-3-2-model. Hagoort kwam, opgelegd door de bezuinigingen van 200 miljoen euro van het kabinet-Rutte I, met een voorstel het aantal omroepen te fuseren van 21 naar 8 én kreeg alle omroepdirecteuren zover hun handtekening daaronder te zetten. Een hele prestatie, vindt Marja van Bijsterveldt, in die tijd als CDA-minister verantwoordelijk voor de mediaportefeuille. "Hij is in staat om met zijn verbindende persoonlijkheid mensen met tegengestelde belangen op één lijn te krijgen. Henk zal altijd op zoek gaan naar een oplossing, dat maakt hem een prettig mens om mee samen te werken."

Die gave tot polderen dreigt nu door de extra bezuiniging van 100 miljoen euro van het huidige kabinet in het niets te verdwijnen. Hagoort kan er niet aan ontkomen impopulaire maatregelen te nemen. Rob Bruins Slot, voorzitter van de Centrale Ondernemingsraad van de publieke omroep: "Zijn stelling is: we ruziën wel in de kleedkamer, maar niet op het veld. Dat zie je langzaam afbrokkelen."

De vraag is of Hagoort daarmee kan omgaan. In zijn voorspoedige carrière stond hij nooit eerder in zo'n moeilijke positie. Hij wordt omschreven als een zondagskind, die in 1992 als twintiger werd aangenomen bij de EO en het binnen een jaar naar een leidinggevende functie schopte. Ook de stap naar hoogste functie binnen de NPO maakte hij al op zijn 43ste. "Henk heeft minder tegenslagen in zijn leven gehad dan de gemiddelde mens", zegt Eddy Bilder, burgemeester van Zwartewaterland in Overijssel en jeugdvriend van Hagoort. "Ook persoonlijk kent hij vooral voorspoed. Zo werd hij pas na zijn dertigste met het eerste sterfgeval in de familie geconfronteerd."

Altijd op zoek naar diepgang
Hagoort, in 1965 geboren in het Zuid-Hollandse Rhoon, groeide op in een conservatief hervormd milieu. Hij houdt er tegenwoordig een wat liberalere visie op na dan vroeger, maar geloof is altijd een belangrijk onderdeel van zijn leven gebleven. Sinds twee jaar studeert hij in de avonduren theologie, een studie waar hij al eens aan begon. "Henk is altijd op zoek naar diepgang. Vroeger al was hij bezig met vragen over de kerk, het geloof en de politiek", zegt Bilder. "We waren serieuze jongens, geen feestnummers, nee."

En dat is Hagoort nog steeds niet. Sinds hij in zijn studententijd trouwde met Karin Bloemendal is hij een echte familieman geworden. Zijn vrije tijd brengt hij het liefst met zijn vrouw en vier kinderen door. Thuis, bij een uitgebreide maaltijd, hij kookt graag, of tijdens lange familievakanties. Zijn carrière staat zijn gezinsleven niet in de weg, daar heeft hij altijd voor in gestaan.

Dat Hagoort bij de media terechtkwam, is meer toeval dan ambitie. Eigenlijk wilde hij een carrière in de wetenschap. Maar aan de Universiteit Utrecht, waar hij in de jaren tachtig zijn studie geschiedenis afrondde, was geen functie beschikbaar. Dus solliciteerde hij bij de EO. "Hij had geen journalistieke ervaring, maar ik had het gevoel dat hij het zou waarmaken", zegt Andries Knevel, die Hagoort toentertijd aannam. "Dat hij daarna snel hoofd van een afdeling werd, kwam doordat de dagelijkse journalistiek eigenlijk niet bij hem past. Hij is iemand met visie en leidinggevende capaciteiten. Hij denkt altijd twee stappen vooruit. Ik zou niet tegen hem schaken als ik jou was."

Die zakelijkheid heeft Hagoort zichzelf in zijn Hilversumse bestuursfuncties aangemeten, zegt Bilder. "Wat vroeger aan hem opviel was zijn zachtaardigheid. Hij was heel begaan met mensen met wie het misliep, verslaafden bijvoorbeeld. Niet dat hij ze persoonlijk ging helpen, Henk is meer een denker dan een doener, maar hij was bezig met oplossingen zoeken en kon goed betogen dat daar een belangrijke taak voor de kerk lag."

Tegenwoordig is Hagoort in staat ogenschijnlijk zonder veel moeite harde maatregelen te nemen. Hij is een man die zich aan zijn woord houdt, hij trekt zijn plan en voert dat uit. Volgens Van Bijsterveldt maakt dat hem een constructieve onderhandelingspartner die respect afdwingt. "Hij heeft een ondergrens, hij zegt: tot hier en niet verder. Ik heb altijd willen voorkomen bij hem die ondergrens te bereiken."

Vlaggen van de VPRO, VARA en nps in het media park.Beeld ANP

Meer compromissen dan confrontaties
Daarbij laat Hagoort zich liever niet meeslepen door allerlei emoties. Jan Slagter: "Als de emoties tijdens een vergadering hoog oplopen, zie je hem ongemakkelijk worden. In alle jaren dat ik nu met hem samenwerk, heb ik hem maar één keer écht boos gezien. Hij schoot uit zijn slof omdat hij onterecht keer op keer hetzelfde verwijt kreeg. Henk is meer een man van compromissen dan van confrontaties."

Dat maakt het volgens Jan de Jong soms moeilijk. Afgezien van een interview in NRC Handelsblad onlangs, waar Hagoort opeens hard uithaalde naar de politiek, heeft hij tot nu toe weinig zijn tanden laten zien. De Jong: "Henk is van nature geen straatvechter. Op zich is dat een pre. Maar hij zal qua karakter en achtergrond altijd binnen de spelregels willen blijven. Dat spel, in de vorm van een onmogelijke, incomplete puzzel, wordt nu vanuit Den Haag gedefinieerd. Henk wil direct die puzzel oplossen. Terwijl de vraag zou moeten zijn: is dit wel de juiste puzzel? Jammer, want ik acht hem met zijn intelligentie tot zeer veel in staat."

Bruins Slot vindt die kritiek niet terecht. Hagoort, al jaren lid van het CDA, heeft volgens hem een goed politiek gevoel. "Hij realiseert zich dat dit kabinet niet onderhandelt over de hoogte van bezuinigingen. En dat Hilversum een visie moet hebben op waar we met de publieke omroep moeten staan over vijf of tien jaar. Zo'n langetermijnvisie is een schaars goed in Hilversum."

Als het aan het kabinet ligt, krijgt Hagoort in de toekomst meer macht. Zo zal de NPO verantwoordelijk worden voor de verdeling van de helft van het totale budget onder de omroepen, nu is dat nog 30 procent. Maar om die macht staat Hagoort niet te springen. Knevel: "Hij denkt niet vanuit macht, maar vanuit overtuigen. Macht is een oud woord, tegenwoordig gaat het om invloed hebben. Henk is een moderne bestuurder." Bovendien is hij volgens Cees Vis groot voorstander van het huidige omroepbestel met ledenomroepen en ziet hij niets in het idee dat één centrale organisatie de touwtjes in handen krijgt.

Liever in de boeken
Blij of niet, Hagoort zal de komende tijd leiding moeten geven aan alle veranderingen in Hilversum. Eind vorig jaar werd bekend dat hij voor een tweede termijn als voorzitter is aangesteld. En daarna? Na afronding van zijn studie theologie een carrière als predikant? Bilder: "Vroeger zei hij al: wij zouden samen een gemeente moeten doen. Dat hij preekt en ik het pastoraat doe. Het is niets voor hem om met problemen achter andermans voordeur bezig te zijn. Hij zit liever in de boeken om een preek te maken."

De belangrijkste punten uit de nieuwe Mediawet
De Mediawet die VVD-staatssecretaris Sander Dekker onlangs naar de Tweede Kamer stuurde:

In totaal wordt 300 miljoen euro bezuinigd.

Ledenaantallen worden niet langer doorslaggevend bij de verdeling van het geld en de zendtijd, voortaan gaat het om de mate waarin een omroep bijdraagt aan een kwalitatief en origineel programma-aanbod. De NPO gaat daarover oordelen.

Van de 21 omroepen blijven er 8 over. NOS, NTR, Omroep MAX, VPRO, EO blijven zelfstandig. KRO/NCRV, Tros/Avro en BNN/Vara fuseren. De aspirant-omroepen WNL en Powned moeten zich, mits zij in 2014 voldoende leden hebben, aansluiten bij een van de organisaties.

De kleine levensbeschouwelijke omroepen, zoals Human, RKK, Ikon en Joodse Omroep, verliezen hun budget en hun uitzendlicentie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden