LASTIGE VRAGEN (Theun de Vries)

Zou u positief staan tegenover het absolute geheugen? LE:

Dat zou een ondragelijke last zijn. Het is een genadige gave van de natuur dat we niet alles kunnen onthouden. We zouden onder de last van de herinneringen bezwijken.

Overtuigt uw zelfkritiek u?

Hoe ouder ik word, hoe kritischer ik word jegens mezelf. Ik ervaar mezelf als volstrekt onvolmaakt, niet toekomend aan het ideaal dat ik mezelf gesteld heb. Ik zou een intelligent mens willen zijn, rechtvaardig, een goede kameraad op wie je onder alle omstandigheden kunt rekenen en een bedreven kunstenaar met een groot scheppend vermogen. Allemaal zaken die eigenlijk niet in één persoon zijn te verenigen. Maar toch. Toch.

Houdt u van iemand?

Ja, ik houd van allerlei mensen.

En waar leidt u dat uit af?

Daaruit dat ik mijzelf moeilijk kan voorstellen zonder de verbintenis met die personen. Als kunstenaar ben ik een eenling, maar in mijn sociale leven kan ik mij niet anders voorstellen dan met de mensen van wie ik houd.

Wat staat uw geluk in de weg?

Niets: geen medeminnaars, geen schuldeisers, geen recensenten. Behalve ikzelf staat niets mij in de weg. Ik geloof niet zo erg in geluk. Er zijn wel gelukkige momenten in het leven: in de natuur, in muziek, in menselijke verbondenheid en gezelligheid. Het realiseren van je mogelijkheden is de eigenlijke inhoud van het menselijk geluk.

Leert u van de ene liefdesbetrekking iets voor de volgende?

Op het gebied van liefdesbetrekkingen ben ik geen slimme leerling geweest. Daar krijg ik een onvoldoende voor. Ik heb in mijn leven de genegenheid gehad van veel vrouwen, maar ik heb dat nooit zo voorbeeldig aangepakt. Ik denk omdat ik teveel bezig ben geweest met andere dingen. Liefde is een van de meest ingewikkelde en zorgwekkende verschijnselen in het leven.

Wat bewondert u aan vrouwen?

Hun fysieke verschijning. Het is een verheugende ervaring een vrouw die een sterke vrouwelijkheid uitstraalt te ontmoeten of er zelfs maar naar te kijken. Ik bewonder ook hun intuitie. En hun vasthoudendheid.

Hebt u gevoel voor humor als u alleen bent?

Ik lach wel regelmatig als ik alleen ben. Als ik terugdenk aan iets leuks of als me een anecdote te binnen schiet. Ik ben geboren op het Friese platteland en ik ben erg gevoelig voor dat soort boerse humor. Ik zou zelf wel humoristischer willen zijn. Ik heb de laatste tijd geprobeerd om in die richting iets te schrijven.

Beschouwt u zichzelf als een goede vriend?

Ik had voor mijn vrienden meer kunnen doen, maar ik beschouw mezelf wel als een goede vriend. Ik heb geloof ik nog nooit iemand in de steek gelaten.

Hoeveel vrienden hebt u op het ogenblik?

Ik denk een kleine twintig. Daar onderhoud ik levendige banden mee. Als je negentig bent, zijn er al veel oude vrienden weggevallen. De mensen tussen wie ik opgegroeid ben en die mijn vrienden waren - als Marsman, Bloem, Van Duinkerken, Jani Roland Holst, Nijhoff, Aart van der Leeuw, Hoornik, Den Brabander - zijn allemaal gegaan. Maar ik heb een aantal nieuwe, jonge vrienden gekregen. Dat is heel plezierig.

Waar bent u banger voor: voor de mening van een vriend of voor de mening van een vijand?

Voor de mening van vijanden: ik ben gevoelig voor aanvallen. Vanwege mijn politieke leven heb ik veel te maken gehad met vijanden. Gemene vijanden. Een aardige vijand is nog wel leuk. Goede vrienden daarentegen mogen mij alles zeggen wat ze willen.

Kunt u zich zonder kinderen voorstellen?

Ja. Maar ik ben wel blij dat ik kinderen heb. Vooral kleine kinderen vind ik ontzettend leuk. Maar in het schrijven zit al soort ouderlijke voldoening. En je hoeft van het leven niet alles te ontvangen.

Hoe oud zou u willen worden?

Ik laat het aan moeder natuur over wat ze met me voorheeft. Tot nog toe heeft ze me zeer genadig behandeld. In mijn jonge jaren dacht ik altijd dat ik niet oud zou worden. Maar ik word almaar ouder en ouder. Af en toe krijg ik een flinke afstraffing, maar dan mag ik toch weer een eindje verder. Ik heb er nog lang niet genoeg van. Maar ik besef wel, dat mijn menselijke klok aan het aflopen is.

Zou u onsterfelijk willen zijn?

Het is heel moeilijk je te onderwerpen aan de wet van opgang, bloei en ondergang en je eigen dood onder ogen te zien. Toch weet je dat dat onvermijdelijk is en dat dat moet. Maar onsterfelijk zou ik niet willen zijn. Dat zou ongehoorde problemen met zich meebrengen.

Hebt u al eens gedacht dat u ging sterven en wat ging er toen door u heen?

Ik heb vaak gedacht dat ik zou sterven. Ik vond dat uitermate naar. De gedachte aan het einde van mijn individuele bestaan bracht me totaal uit mijn evenwicht. Ik vond iedere gedachte aan de dood zo erg dat ik rechtsomkeert maakte als ik op straat een begrafenisstoet zag aankomen.

De gedachte aan de dood heeft in de loop der jaren een andere waarde gekregen. Ik zie de dood als een natuurlijk verschijnsel. Ik moet me erbij neerleggen.

Waar bent u banger voor: dat u op uw sterfbed iemand zou kunnen beledigen die het niet verdient, of dat u allen vergeeft die het niet verdienen?

Als ik dat nog kon, zou ik op mijn sterfbed iedereen vergeven die mij iets heeft aangedaan en iedereen om vergeving vragen die ik iets heb aangedaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden