LASTIGE VRAGEN (Herman Franke)

Weet u in de regel waar u op hoopt? Nee, en toch hoop ik veel. Hoop is een gemoedstoestand die het heel goed zonder een vastomlijnde, onveranderlijke invulling kan stellen. Hoop is een kameleon, in de hoop verraadt zich een cultuur. Ikzelf hoop maar wat aan van dag tot dag, afhankelijk van humeur, bezigheden of de krant die ik lees. Dat komt omdat ik in een buitengewoon welvarend, vrij en vreedzaam land woon. In Bosnie-Hercegowina zou ik elke dag precies hetzelfde hopen.

Welke hoop hebt u opgegeven?

Dat ik een goed gitarist kan worden. Jaren en jaren lang heb ik mijn gebrek aan muzikaal talent niet aanvaard. Altijd hield ik de moed erin. Alle genres heb ik geprobeerd. Voor klassieke muziek liet ik, hartstochtelijk nagelbijter, zelfs mijn nagels groeien. Steeds weer zag ik in kleine, zwaarbevochten vorderingen het bewijs dat alles, zelfs muzikaliteit, uit de donkerste krochten van de geest weggehaald kan worden met wilskracht en doorzettingsvermogen. Dat is niet zo. Wel durf ik te zeggen dat ik beter speel dan ieder ander met hetzelfde matige talent. Dat is een schrale troost. Er is toen toch iets in me geknakt.

Kan haat hoop voortbrengen?

Haat is hoop.

Kunt u denken zonder hoop?

Nee. Gelukkig leidt elke vervulling tot nieuwe hoop. Ik weet ook niet of ik zou willen kunnen denken zonder hoop want ik weet niet of dat op geestelijke rijpheid en gemoedsrust wijst of juist op verbittering en afgeknaptheid. Nu, met hoop, denk ik dat leven zonder hoop gelijk staat met het einde van een film. Misschien is denken zonder hoop wel het denken van de doden.

Als u aan een dodenrijk gelooft (de Hades), stelt de gedachte dat wij elkaar allen in de eeuwigheid weerzien u gerust, of bent u om die reden bang voor de dood?

Aan een dodenrijk geloof ik meestal niet, maar wat mij vaak verbaast, is het gemak waarmee aangenomen wordt dat wij elkaar in die eeuwigheid zullen weerzien en dat het daar aangenaam zal zijn.

Toen ik zelf een overleden geliefde in de eeuwigheid voelde wegvliegen (ik voelde ook dat, als ik haar nog wilde inhalen, mijn eigen dood spoedig zou moeten volgen), was ik er even van overtuigd dat het hiernamaals bestaat uit dolenden die wanhopig op zoek zijn naar hun onbereikbare dierbaren. Dat maakte mij zeer bang. Gelet op de ellende die het leven met zich meebrengt, is er geen enkele reden om aan te nemen dat het na de dood opeens allemaal pais en vree met zang en dans zal zijn. Om die reden ben ik inderdaad wel eens bang voor de dood.

Waarom huilen stervenden nooit?

Is dat zo? En lachen ze dan ook nooit? Ik geloof er niets van. Bovendien kan niemand dit zeker weten want heel veel mensen sterven eenzaam (bijvoorbeeld diep in de nacht in een geslipte auto of in de modder aan het front) en dat lijkt mij bij uitstek een reden om te huilen. Er zijn ook mensen die huilen zonder tranen.

Bent u voor uzelf een vriend?

Wat is een vriend? Als een vriend iemand is die er is als je hem echt nodig hebt, dan ben ik een vriend voor mezelf. Maar daar staat tegenover dat ik strenger en harder voor mezelf ben dan vrienden voor mij zijn. Er zijn ogenblikken waarop ik mijzelf mijn grootste vijand vind. Bijvoorbeeld als ik iets doe wat ik niet wil of iets stuitends heel graag wil of iets niet kan wat ik wel kan. Razend kan ik daar van worden.

Waar bent u banger voor: voor de mening van een vriend of voor de mening van vijanden?

Voor de mening van vijanden.

Waarom?

Omdat die mening, vrees ik, op geen enkele wijze rekening houdt met mijn mening. Een van mijn grote angsten bestaat uit het gedwongen worden iets aan te nemen dat naar mijn diepste overtuiging niet waar is. Tot zoiets is volgens mij alleen een vijand in staat. Het ergste is als die dwang tot twijfel aan jezelf je gaat leiden. Je zou kunnen zeggen dat het werk van Kafka zo beklemmend is omdat daarin alle medemensen vijanden zijn. Dan kun je schuldig zijn, ook als je onschuldig bent. Heel eng allemaal.

Van wie is naar uw mening de lucht?

De lucht is van degene die haar inademt.

Zou u een rijke vrouw willen hebben?

Jawel, maar ik hou ook erg van arme vrouwen. Houden van een arme vrouw die plotseling ook nog rijk wordt, dat is natuurlijk het mooist.

Stel dat u aan een God gelooft: bestaat er naar u weet enige aanwijzing voor dat hij gevoel voor humor heeft?

Nee, daar bestaat niet de geringste aanwijzing voor. Toch is mij in bioscopen vaak opgevallen dat sommige mensen alles humoristisch vinden, zelfs het diepste lijden, dus je weet het maar nooit.

Wat bewondert u aan vrouwen?

Dat ze het leven de moeite waard maken.

Overtuigt uw zelfkritiek u?

Ja, en dat is wel eens een probleem. Ik vergeet de schouderklopjes.

Wat staat uw geluk in de weg?

Vaak voel ik me gelukkig, maar even vaak staan de gegevenheden van het bestaan en ikzelf me in de weg. Gelukkig voel ik me het gelukkigst als ik de zwaarmoedigheid nog heel intens voel terwijl de zon van het geluk al op doorbreken staat. Geluk dat niet in de weg wordt gestaan, is geen echt geluk.

Houdt u van iemand?

Ja.

En waar leidt u dat uit af?

Dat leid ik gelukkig nergens uit af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden