Lastige kerken samen op weg

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - De 'werkgroep public relations van de Samen op Weg-kerken in Amsterdam' verbreidt het nieuws met trots: “Op 3 januari a.s. zal er geschiedenis geschreven worden”, op de nieuwjaarsreceptie van de Samen op Weg-kerken in Amsterdam.

Vandaag tekenen vijftien hervormde wijkgemeenten, dertien gereformeerde wijken en drie of vier evangelisch-lutherse 'brandpunten' in Amsterdam een samenwerkingsovereenkomst. Er komt een Verenigde algemene kerkenraad, met één voorzitter (de lutherse predikant Donga) en een eigen statuut. Die Verenigde kerkenraad zal eens in de twee maanden vergaderen. Het is de bedoeling dat aan het eind van het jaar de afzonderlijke kerkenraden uit Amsterdam zoveel mogelijk zijn verdwenen, uit de wijken en uit de stad als geheel.

Het is een in de eerste plaats bestuurlijke samenwerking die de 'eigenheid' en eigenwijzigheid van de Amsterdamse kerken en gemeentes ontziet. “Gezamenlijk zullen de drie kerken het evangelie herontdekken,” juicht het persbericht van genoemde werkgroep desalniettemin. “Om inhoud te geven aan de vraag 'wat kerk-zijn in Amsterdam in deze tijd betekent' denken de drie kerken na over nieuwe, andere vormen van samen kerk-zijn.”

“Het is natuurlijk ook een kwestie van overleven,” noteert voorlichtster Grandia er in de kantlijn bij.

Er zijn in het land wel meer regio's waar de kerkenraden van de drie Samen op Weg-kerken een federatie zijn begonnen. Het valt niet uit te sluiten dat reeds bestaande regionale federaties in 'de provincie' méér actieve kerkgangers bestrijken dan de Samen op Weg-kerken in on-kerkelijk Amsterdam. Maar het gebaar krijgt in de hoofdstad een bijzondere symbolische en historische lading.

“Van de drie Amsterdamse kerken die Samen op Weg gaan, heeft de Hervormde gemeente de oudste papieren. Zij is het verlengstuk van de in 1578 gevormde Gereformeerde kerk. De eerste Lutherse kerk in Amsterdam kwam in 1588; dit was nog een zogenaamde huiskerk. In de vorige eeuw is er twee keer een uittocht van orthodoxen uit de hervormde kerk geweest en die leverde in 1892 de Gereformeerde kerken op. Nu, ruim een eeuw na de Afscheiding en de Doleantie zullen hervormd en gereformeerd Amsterdam zich verenigen. En na ruim vier eeuwen gescheiden te hebben opgetrokken, zullen de beide calvinistische partners en de lutheranen zich aaneensluiten”, aldus het bericht.

Dat 'aaneensluiten' geldt alleen voor degene die zich toch al aaneen wilden sluiten. De 'nogal algemene raamovereenkomst' (mevrouw Grandia) van vandaag laat kerken met een eigen gezicht veel ruimte om hun eigen weg te blijven gaan. In de 'lastige' wijk Oud-West bijvoorbeeld wil het theologisch niet boteren tussen de gereformeerde voorganger Kranenborg van de Poort-kerk en de 'ketterse', sterk op het jodendom georiënteerde hervormde dominee Süss van de kleine Gasthuis-gemeente. Waar het op prediking en 'het opnieuw ontdekken van het evangelie' aankomt, kunnen die twee elkaar maar beter met rust laten, geeft dominee Kranenborg toe. 'Samen op Weg' in Oud-West is en blijft dan ook een organisatorische kwestie. De meeste verworvenheden op dat vlak zijn al jaren oud (een gezamenlijk inloophuis voor daklozen, een kerkelijke maatschappelijk werkster voor buurtwerk, één gemeenschappelijke dienst in de maand, wat leerhuizen). De meeste van deze activiteiten in Oud West wordt door protestanten en katholieken samen gedragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden