Lassus' zwanezang klinkt wonderschoon muziek

AMSTERDAM - Een paar overrazende jumbo's en de prachtig dissonerende half-tien-melding van de klok konden de verstilde sfeer zaterdagavond in de Oude Kerk nauwelijks verstoren. Het Nederlands Kamerkoor en het Huelgas Ensemble gaven daar onder leiding van Paul van Nevel een puik voorproefje van het Festival Oude Muziek met de uitvoering van Lassus' zwanezang: Lagrime di San Pietro (Tranen van Sint Petrus).

PETER VAN DER LINT

Orlando di Lasso (ook bekend onder de namen Roland de Lassus, Orlandus Lassus of kortweg Lassus) componeerde zijn laatste compositie vierhonderd jaar geleden. Op 24 mei 1594 droeg hij het werk op aan paus Clemens VIII; drie weken later was hij dood. Dit jaar staat dus muzikaal in het teken van Lassus' vierhonderdste sterfdag. Wat was er mooier dan met Lassus' muzikale afscheid van de wereld te beginnen. Een minder toepasselijk requiem voor een componist is nauwelijks denkbaar.

Het eenmalige concert vond plaats in het kader van het Holland Festival en was uitverkocht. Zeer geconcentreerd luisterde het publiek naar de twintig Italiaanse verzen en het ene in Latijn. Samen eenentwintig, drie maal zeven; een symbolische betekenis. De getallen drie en zeven keren in deze zevenstemmige compositie in allerlei gedaanten terug.

De tekstdichter Luigi Tansillo beschrijft in zijn uitvoerige gedicht de smart die Sint Petrus doormaakt na zijn verloochening van Christus. In prachtige metaforen worden alle aspecten van zijn verdriet belicht.

Lassus liet zich in zijn laatste levensjaar (waarin hij leed aan hevige depressies) inspireren door de schitterende tekst van Tansillo en componeerde een van zijn fraaiste werken, dat mede de brug van Renaissance naar Barok hielp bouwen. Tekstuitbeelding is geniaal met prachtige dissonanten en tempoverbreding op het woord 'wroeging', of een subtiele pauze na 'stom'. Van Nevel buitte ze met meesterhand uit.

Hij had gekozen voor een zeer gevarieerde weergave van de partituur, die alleen maar de zeven stemmen laat zien. Lassus werkte aan het hof van München, waar een hofkapel tot zijn beschikking stond en dus liet Van Nevel zijn Huelgas Ensemble (bestaande uit blokfluiten, trombones, dulciaan, cornetto en virginaal) in allerlei variaties meespelen en voegde drie voorspelen in. Het gehele kamerkoor (circa twintig zangers) werd slechts in enkele verzen compleet benut; soms zong men met vijf, zes, acht of veertien zangers aangevuld met verschillende combinaties van instrumenten.

Zo ontstond een gevarieerde uitvoering waarin steeds andere kleuren naar voren kwamen. Het Nederlands Kamerkoor zong op het bekende niveau; zeer zuiver, prachtig van dictie en met moeiteloos gerealiseerde dynamische verschillen. De sopranen hadden misschien iets scherper kunnen klinken, waardoor sommige dissonanten nog iets beter tot hun recht waren gekomen. Met een autoriteit op dit gebied als Paul van Nevel was dit echter een uitvoering op zeer hoog niveau; een Lassus-herdenking waardig.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden