Laserstralen leggen tempelsteden in Cambodja bloot

Angkor Wat in Cambodja.Beeld epa

Zonder zijn airconditioned kamer uit te komen wist de Australische archeoloog Damian Evans één van de grootste beschavingen uit de menselijke geschiedenis bloot te leggen. Met laserstralen, afgevuurd door helikopters, ontdekte hij een reeks aan grote tempelsteden die deel uitmaakten van het laat-middeleeuwse Khmer-rijk.

Het onderzoek wordt maandag gepresenteerd in het tijdschrift Journal of Archaeological Science, maar de inhoud is al naar buiten gekomen via de krant The Guardian.

De steden liggen in het noordwesten van Cambodja rond Angkor Wat, de legendarische hoofdstad van de Khmerbeschaving. Dat rijk bestond tussen de negende en vijftiende eeuw en besloeg op zijn hoogtepunt het huidige Cambodja, Laos en Thailand. Angkor gold al als de grootste stad uit de pre-industriële tijd, maar in een straal van honderd kilometer eromheen blijken zelfstandige wereldsteden te hebben gelegen. Van sommige van deze steden was het tempelcomplex al bekend, maar naar de bewoners was het gissen.

"Dit toont voor het eerst de dichte bevolking rond alle Khmer-tempels", reageert Evans' collega Peter Sharrock van de University of London in de Guardian. "Dit landschap van steden en platteland, met wegen en kanalen, lijkt samen het grootste rijk op aarde in de twaalfde eeuw te vormen."

Irrigatienetwerk
Behalve de omvang van de steden valt ook het uitgebreide irrigatienetwerk op, eeuwen ouder dan historici voor mogelijk hielden. De geschiedenis van waterbeheer zal flink moeten worden herzien. De methode van Evans' onderzoek staat bekend als 'lidar'. Vanuit een helikopter wordt de grond onderworpen aan een fijnmazig bombardement van laserstralen, 16 schoten per vierkante meter. Door de tijd te meten tot de straal terugkaatst wordt een 3-D model van het terrein verkregen. Drastische veranderingen worden niet meegeteld, om de keren uit te filteren dat de laserstraal in dit tegenwoordig dicht beboste gebied een boom raakt.

De techniek is voor het eerst op Khmerruïnes gebruikt in 2012. Toen vond Evans al bewijzen van het bestaan van Mahendraparvata, een stad in de omgeving van Angkor. Na dit succes kreeg hij een donatie van 1,5 miljoen euro van de Europese Onderzoeksraad om de methode op een veel groter terrein toe te passen, met verbluffend resultaat.

Aannames de schop
"We hebben in het woud steden ontdekt waarvan niemand wist dat ze er waren", zegt Evans. "Ook blijkt dat we maar een deel van Mahendraparvata hadden ontdekt. Nu hebben we alles en het is groot, zo groot als de huidige Cambodjaanse hoofdstad Pnom Penh."

Evans stelt dat de meeste huidige aannames over het Khmerrijk en zijn ondergang in de vijftiende eeuw op de schop zullen moeten. Ook hoopt hij dat door de ontdekking van deze megasteden naast tempelcomplexen de archeologische studie in het gebied weer meer op de mensen achter deze heiligdommen zal worden gericht.

Nieuwe technieken
Technisch speelgoed van archeologen legt vaker bijzondere ontdekkingen bloot. Zo werd eerder deze week een groot heiligdom in de historische stad Petra in Jordanië ontdekt door drones.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden