Lasers leggen historisch Cambodjaans imperium bloot

De legendarische ruïne Angkor Wat blijkt omringd door soortgelijke steden. Archeologen spreken van de grootste beschaving van de Middeleeuwen.

Zonder zijn airconditioned kamer uit te komen, wist de Australische archeoloog Damian Evans een van de grootste beschavingen uit de menselijke geschiedenis bloot te leggen. Met laserstralen, afgevuurd door helikopters, ontdekte hij een reeks aan grote tempelsteden die deel uitmaakten van het laat-middeleeuwse Khmerrijk.

Evons' onderzoek wordt vandaag gepresenteerd in het tijdschrift Journal of Archeological Science, maar de inhoud kwam al naar buiten via de krant The Guardian.

De steden liggen in het noordwesten van Cambodja rond Angkor Wat, de legendarische hoofdstad van de Khmerbeschaving. Dat rijk bestond tussen de negende en vijftiende eeuw en besloeg op zijn hoogtepunt het huidige Cambodja, Laos en Thailand. Angkor gold al als de grootste stad uit de pre-industriële tijd, maar in een straal van honderd kilometer eromheen blijken zelfstandige wereldsteden te hebben gelegen. Van sommige van deze steden was het tempelcomplex al bekend, maar naar de bewoners was het gissen.

"Dit toont voor het eerst de dichte bevolking rond alle Khmer-tempels", reageert Evans' collega Peter Sharrock van de University of London in The Guardian. "Dit landschap van steden en platteland, met wegen en kanalen, lijkt samen het grootste rijk op aarde in de twaalfde eeuw te vormen."

Behalve de omvang van de steden valt ook het uitgebreide irrigatienetwerk op, eeuwen ouder dan historici voor mogelijk hielden. De geschiedenis van het waterbeheer zal flink moeten worden herzien.

De methode van Evans' onderzoek staat bekend als 'lidar'. Vanuit een helikopter wordt de grond onderworpen aan een fijnmazig bombardement van laserstralen, zestien schoten per vierkante meter. Door de tijd te meten tot de straal terugkaatst wordt een 3-D model van het terrein verkregen. Drastische veranderingen worden niet meegeteld, om de keren uit te filteren dat de laserstraal in dit tegenwoordig dichtbeboste gebied een boom raakt.

De techniek is voor het eerst op Khmerruïnes gebruikt in 2012. Toen vond Evans al bewijzen van het bestaan van Mahendraparvata, een stad in de omgeving van Angkor. Na dit succes kreeg hij een donatie van 1,5 miljoen euro van de Europese Onderzoeksraad om de methode op een veel groter terrein toe te passen, met verbluffend resultaat.

"We hebben in het woud steden ontdekt waarvan niemand wist dat ze er waren", zegt Evans. "Ook blijkt dat we maar een deel van Mahendraparvata hadden ontdekt. Nu hebben we alles, en het is groot, zo groot als de huidige Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh."

Evans stelt dat de meeste huidige aannames over het Khmerrijk en zijn ondergang in de vijftiende eeuw op de schop zullen moeten. Ook hoopt hij dat door de ontdekking van deze megasteden naast tempelcomplexen de archeologische studie in het gebied weer meer op de mensen achter deze heiligdommen zal worden gericht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden