Langs de vijvers van Bergeijk

Wie even niet oplet, loopt zo bij de Belgen binnen. Maar we komen juist voor de ruime en rustieke achtertuin van de gemeente Bergeijk waar je kunt wandelen tot je een ons weegt.

Soms denken mensen dat Bergeijk een grap is, een fictief dorp, verzonnen voor een maf (maar inmiddels verdwenen) radioprogramma van de VPRO. Maar het is een uiterst serieus en aangenaam oord aan het eind van Brabant. Zeker voor wandelaars. Het heeft het deze zomer in de strijd om de titel 'Wandelgemeente van Nederland' net niet gered tegen het Overijsselse Tubbergen.

Het is een 'gemoedelijke' plattelandsgemeente, zeggen ze zelf. Met wat dorpen en kleine kernen en een hoop natuur, boerenland en gezelligheid. Misschien hebben ze niet zo'n verleidelijk marktplein als in het naburige Eersel, waar Bergeijk altijd met een beetje ontzag tegenop kijkt. Maar nu de herinrichting van het Hofplein naast de duizend jaar oude katholieke St. Petrusbandenkerk eindelijk klaar is, durven ze ook in Bergeijk met de borst vooruit te lopen. En hopen ze dat hun dorp ook wat meer vreemd volk zal trekken.

Voor wandelaars (en fietsers) is Bergeijk een ideale verblijfsplek. Je hoeft hier in de Kempen na een dag recreëren echt niet meteen terug naar huis. Hotels, B&B's, bungalowparken, campings: ze hebben het in veelvoud. En aan fiets- en wandelpaden is evenmin gebrek. Als een van de eerste gemeenten in Nederland heeft Bergeijk een wandelroutenetwerk met knooppunten, net als voor fietsers. Een van die routes voert langs de nattigheid van Bergeijk: de visvijvers en natuurgebieden de Maaij en de Liskes in het buitengebied.

Die (kweek)vijvers zijn een verhaal apart. Het zijn er liefst dertien, zoals de Beeken, de Pastoorsweijer en de Liskes, met elkaar verbonden door de Beekloop. Dwars door de vijvers lopen dammetjes waar je overheen mag lopen. Hier werden vroeger karpers en waterlelies gekweekt. De voormalige vijvers zijn omringd door moeras, broekbos en wuivende rietpluimen. Vers water wordt aangevoerd via de Belgische vloeiweiden van Lommel en de Beekloop. Hoog uitlopende bomen zorgen voor beschutting, waar eindeloos veel vogels minstens zo genieten als de eenzame wandelaar. Het gebied, in 1992 aangekocht door Natuurmonumenten, is superstil en adembenemend. Je hoort alleen ruisend struweel en vogelgeluiden. Een nietsvermoedende bezoeker, die roerloos met zijn vogelkijker de waterplassen aftuurt, schrikt zich dan ook bijna een ongeluk, als we hem over een tapijt van gras van achter naderen en groeten.

In de Liskes is enkele jaren geleden een kijkhut gebouwd waar iedereen hoopt een glimp van de ijsvogel, het woudaapje of de roerdomp op te vangen. Of van een van de andere vijftig soorten die zijn gespot. Geen wonder dat het gebied voor watervogels een paradijselijke broedplaats is; de vijvers barsten van het voedsel. Toch wordt er over het algemeen niet meer gevist, laat staan dat er nog vis wordt gekweekt. De natuur heeft een nieuwe kans gekregen. Alleen bij de wat jongere visvijvers aan het begin van de tocht mogen hengelaars van Ons Vermaak proberen een grote jongen te verschalken.

Volgens de verhalen zijn de vijvers gegraven tijdens de oorlog in het kader van de Arbeitseinsatz. Twee vijvers, vertelt de vogelaar die er al zijn hele leven komt, zijn ooit gebruikt om kikkers te kweken - "voor de vruchtbaarheid, hè".

De tocht langs de visvijvers is inderdaad een wandeltopper in Bergeijk. Jammer dat we moeten gissen naar de herkomst van veel namen. Een natuurgids heeft wel eens het verhaal verteld dat de Pastoorsweijer zijn naam dankt aan de vijver die de toenmalige pastoor dagelijks van een maaltje vis voorzag.

Na de Liskes gaan we het bos in, waar ook voor fiets en scootmobiel een toegankelijke route is aangelegd. Ook het Airbornepad loopt er doorheen, een lange afstandswandeling die vertrekt in het Belgische Lommel en afkoerst op Arnhem. De route volgt de opmars van de militairen in de Tweede Wereldoorlog en is 220 kilometer lang.

Na het bos trekt het boerenland open, lopen we een poosje over het Tabakspad en passeren we in the middle of nowhere een vijver die in echte winters dienst kan doen als een nostalgische ijsbaan. De Borkelse Dijk is een gerieflijk pad voor wie wil teruglopen naar Bergeijk. Halfverscholen in het bos is een monument te zien dat aandacht vraagt voor de plaats waar in 1944 een Wellington H 520 crashte: twee bemanningsleden verloren het leven, drie anderen overleefden de ramp.

www.trouw.nl/natuurtochten

De grootste verzameling wandel- en fietstochten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden