Langs bijbelse bomen

Hortus Haren (Gr), Kerklaan 34; van 10u tot 16.45u.

In december staan het geloof en de bijbel volop in de belangstelling. Hortus Haren doet daar met deze wandeling aan mee. De route is opgezet in samenwerking met de plaatselijke raad van kerken. De raad zorgde voor passende bijbelteksten over de planten, de Hortus leverde de botanische informatie.

De planten en bomen staan verspreid over de hele tropische kas. Om enigszins orde aan te brengen heeft elke plant een nummer gekregen. De wandeling begon bij een kaneelboom. Kaneel is de geschilde binnenbast van deze boom en werd gebruikt als parfum. De kaneelboom vinden we terug in Spreuken 7: 17: 'Ik heb mijn bed besprenkeld met mirre, aloe en kaneel'; het Hooglied bezingt de bruid als een lusthof vol nardus, saffraan, kalmoes en kaneel (4: 14). Ook is er een verhaal over keizer Nero, die de hele voorraad kaneel in de stad stad Rome liet verbranden na de dood van zijn vrouw als teken van rouw.

In Esther wordt de katoenplant beschreven: bij de inrichting van het koninklijk paleis werden 'damasten gordijnen, wit en blauw' gebruikt (Esther 1:6). Het woord dat met damast wordt vertaald, betekent letterlijk een fijn weefsel van katoen of linnen.

De christusdoorn wordt zo genoemd naar Johannes 19: 2, waar de soldaten een krans van doornige takken vlochten en die op zijn hoofd zetten. De christusdoorn is een bekende kamerplant, die met zijn vuurrode bloemen en vele stekels doet denken aan het lijden van Christus en aan de doornenkroon. Deze plant komt echter uit Madagascar en was in de tijd toen Jezus op aarde was, nog niet in Palestina bekend. In de bijbeltekst gaat het om de takken van de echte christusdoorn, de paliurus spina-christi.

Nikodemus

Ook de uit de grote leliefamilie afkomstige aloe is aanwezig in Hortus Haren. Het is een vetplant met vlezige bladeren die in een rozet staan. Midden uit die rozet schiet jaarlijks een dikke stengel op met veel roodachtige en witte bloempjes. In Egypte werd deze plant gebruikt bij het balsemen van de doden. Ook in de bijbel wordt de plant in dit verband genoemd en wel in Johannes 19:39. Daar wordt beschreven dat Nikodemus een mengsel bij zich had van mirre en aloe om Jezus te balsemen. In het Oude Testament wordt aloe als geurstof genoemd, zie de bovengeciteerde tekst uit Spreuken.

In het park is ook de mirt te zien, een groenblijvende struik die twee meter hoog kan worden. In de zomer zit hij vol witte bloemen, waarvan de vele ragfijne meeldraden opvallen. De bladeren van deze boom gebruikten de wijnboeren bij het maken van een loofhut. De mirt is in de bijbel het symbool van vrede en vreugde. Volgens een legende nam Adam als herinnering een takje mirt mee uit het paradijs.

De boom die het meest tot de verbeelding spreekt is de johannesbroodboom. Van deze boom lijkt in de bijbel twee keer sprake. Het eerste verhaal vertelt de gelijkenis van de verloren zoon (Lucas 15) 'En hij begeerde zijn buik te vullen met de schillen die de varkens aten, doch niemand gaf ze hem'. Sinds mensenheugenis wordt de boom geteeld om de peulen, die dienen als veevoer. Daarom zijn de schillen, genoemd in dit verhaal, volgens enkele wetenschappers de peulen van de johannesbroodboom. Ook bij Mattheus komt de boom voor, althans als de geleerden gelijk hebben die menen dat de sprinkhanen die Johannes de Doper at (3:4) eigenlijk ook weer de peulen van de johannesbroodboom zijn.

In het Nederlands lijkt dat wat vergezocht, maar de Hortus Haren legt uit dat in het Aramees de uitspraak van sprinkhanen (hagavim) en haroevim (johannesbroodboom) veel op elkaar lijken.

Behalve deze expositie van bijbelse planten zijn in de Hortus ook traditioneel versierde kerstbomen uit verschillende landen te zien en een oud Noordnederlands winterlandschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden