Langer werken in ruil voor geld en vrije tijd

Loonmatiging, de basis van het sociaal akkoord, is slecht voor de economie, want het remt consumptieve bestedingen en innovaties. Langer werken daarentegen heeft voordelen voor bedrijven, werknemers en de overheid.

Ben H. de Boer en Chris van Gent

Kabinet, werkgevers en werknemers staan voor de uiterst moeilijke klus om het eens te worden over de uitwerking van het sociaal akkoord van vorige maand dat immers 'slechts' een zeer moeizaam totstandgekomen overeenkomst op hoofdlijnen is.

Het akkoord zal weinig effect hebben. Loonmatiging alleen -de basis van dit akkoord- is een te voor de hand liggend, weinig creatief, concept. Het remt de consumptieve bestedingen en daardoor de groei van de economie, verhindert het doen van andere zeer noodzakelijke dingen zoals het innoveren van werkprocessen, producten en diensten, en daagt niet uit tot het verbeteren van de kwaliteit van het werk en het vergroten van de arbeidsproductiviteit. Deze vorm van loonmatiging maakt lui en onverschillig.

Het is veel beter om langer te gaan werken, want veel ondernemingen en instellingen komen, ondanks een toegenomen werkloosheid, nog steeds vele handen te kort. En dit probleem wordt de komende jaren snel groter doordat de mensen, die vlak na 1945 zijn geboren stoppen met werken. Dit structurele tekort aan arbeidskrachten zal, tenzij wij besluiten zelf langer te gaan werken, worden bestreden met het aantrekken van buitenlanders. Op sommige plaatsen gebeurt dat reeds.

Langer werken geeft ook ruimte om de stijging van de loonkosten op een creatieve manier te behandelen. Het verlengen van de arbeidsduur moet voor iedereen die dat wil, in ondernemingen waar dat nodig is, worden ingevoerd. En dan niet zonder deze extra werkuren te belonen zoals sommige werkgevers zeggen te willen.

Het is beter om de meer te werken uren gedeeltelijk te belonen in geld en gedeeltelijk in vrije tijd die pas over enkele jaren kan worden opgenomen. De overheid kan dit laatste faciliteren door een fiscaal-vriendelijke behandeling. Indien dat op een slimme manier gebeurt is toch sprake van enige loonmatiging op de korte en middellange termijn, terwijl de koopkracht van de werknemers op peil kan blijven door de extra inkomsten als gevolg van het langer werken. Als de arbeidsduur bijvoorbeeld met vijf procent toeneemt kan het loon met 2,5 procent stijgen en de andere 2,5 procent in vrije tijd worden verstrekt.

Het tegoed aan vrije tijd dat op deze manier wordt opgebouwd kan door de werknemer worden gebruikt gedurende zijn gehele toekomstige loopbaan. Het moet kunnen worden meegenomen naar een nieuwe werkgever in het geval van verandering van werkkring. Het kan worden gebruikt voor allerlei doeleinden: denk aan vroegpensioen, langdurende vakanties, studieverlof, parttime werken gedurende een bepaalde tijd, ouderschapsverlof, verlengd zwangerschaps- en/of bevallingsverlof, maar ook om vrij te kunnen nemen om naar de dokter te gaan, voor een zieke te zorgen of een andere persoonlijke wens te realiseren waarvoor van het werk verzuimd moet worden. Een bijdrage aan een levensloopregeling waar men wat aan heeft.

Naast loonmatiging gedurende een aantal jaren zullen op deze wijze meerdere voordelen worden behaald: er zal een effectieve vergroting van het arbeidsvolume optreden (een voordeel voor de bedrijven), het arbeidsinkomen zal toenemen (een voordeel voor de werknemers) en de belastingopbrengsten worden vergroot (een voordeel voor de overheid).

En -misschien wel het allerbelangrijkste- we houden onze eigen broek op.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden