Opinie

Langer leven doen we al, nu nog beter

Het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch. Beeld anp

MARCEL LEVI   De vorderingen van de geneeskunde zijn indrukwekkend, betoogt Marcel Levi, topman van het AMC. Maar nieuwe uitdagingen dienen zich aan.

Voor het eerst in de geschiedenis van de mens lijkt de gemiddelde levensverwachting toe te nemen door een betere gezondheidszorg. Natuurlijk worden we al eeuwen telkens iets ouder, maar dat kwam dan vooral door minder oorlog, een veiliger leefomgeving of betere sociale omstandigheden, zoals aanleg van drinkwaterleidingen en riolen.

Maar vooral de laatste jaren neemt onze levensverwachting heel snel toe en is dat succes direct en geheel te danken aan een betere bestrijding van ziekte. Zo is in de afgelopen dertig jaar de sterfte aan hart- en vaatziekten, de afgelopen eeuw toch doodsoorzaak nummer één, gehalveerd. Had je in de jaren tachtig nog een kans van zo'n 20 procent om te overlijden als je met een hartaanval werd opgenomen in het ziekenhuis, tegenwoordig is die gedaald tot onder de 5 procent. En bij een beroerte kunnen razendsnel medicijnen worden gegeven die de verstopte hersenvaten openen en verlammingsverschijnselen voorkomen. Op dit moment wordt in enkele Nederlandse centra al gewerkt aan het weghalen van verstoppingen in de hersenen met kleine buisjes en slangetjes ingebracht via de bloedvaten.

Impulsen uit moleculaire genetica
Daarmee zijn hart- en vaatziekten in Nederland dan ook niet meer de belangrijkste doodoorzaak. Nu is dat kanker geworden. Maar ook op dat gebied is er steeds meer succes. Optimisten extrapoleren de onstuimige groei van de levensduur en voorspellen dat de helft van de baby's die in 2014 zullen worden geboren een leeftijd van 100 jaar zullen bereiken.

Hoe komt het dat we zoveel beter lijken te zijn geworden in het bestrijden van ziekte de afgelopen jaren? Door enorme impulsen uit onder andere de moleculaire genetica, de biotechnologie, de fysica en de celbiologie worden ziekten niet alleen steeds beter begrijpbaar, maar worden ook nieuwe methoden ontwikkeld om sneller en beter een diagnose te kunnen stellen en om ziekte met een groot aantal nieuwe behandelingsmogelijkheden te bestrijden. Fundamentele kennis over afwijkingen in het DNA die leiden tot de vorming van kanker resulteert in de ontwikkeling van eenvoudige medicijnen die correcties kunnen aanbrengen in de gevolgen van de DNA-foutjes en die zo de kanker kunnen genezen. Zo zijn veel voorkomende vormen van leukemie, die nog geen vijftien jaar geleden snel tot de dood leidden, tegenwoordig goed te behandelen. En reuma, een veel voorkomende chronische ontstekingsziekte, leidend tot misvormde gewrichten, veel pijn en invaliditeit, is nu in vrijwel alle gevallen geheel te bestrijden. In een paar jaar zijn rolstoelen voor reumapatiënten totaal verdwenen uit onze gezondheidszorg.

Gezonde levensjaren
Nederland wordt vaak gezien als een van de wereldwijd meest succesvolle plaatsen om de fundamentele kennis over ziekte en gezondheid snel en efficiënt te vertalen naar een betere behandeling van de patiënt. Door het zo'n twintig jaar geleden samenvoegen van medische faculteiten met academische ziekenhuizen tot onze huidige universitaire medische centra, zijn instituten ontstaan waar basale en toegepaste wetenschappen elkaar razendsnel vinden en verstaan. Op deze manier kan de hele keten van fundamentele waarneming naar een nieuwe therapie of - andersom - van een waarneming aan een patiënt naar nieuwe basale inzichten in rap tempo plaatsvinden.

Het succes lijkt niet te stoppen en de lijst levenbedreigende ziekten waar een oplossing voor wordt gevonden groeit. Al betekent dat helaas nog niet altijd dat alle gewonnen levensjaren automatisch gezonde jaren zijn.

De nieuwe uitdaging van de moderne geneeskunde is de patiënt die veel chronisch geworden ziekten tegelijk heeft. Allemaal op zichzelf te overzien en te behandelen, maar alles bij elkaar dikwijls een flinke aanslag op de kwaliteit van leven. Dus de volgende stap in de zoektocht naar een betere geneeskunde is niet alleen om het leven te verlengen, maar vooral ook meer kwalitatief goede levensjaren tot stand te brengen. Zodat we lang en gelukkig leven.

Marcel Levi: internist, voorzitter raad van bestuur Academisch Medisch Centrum Amsterdam en decaan van de faculteit geneeskunde UvA

 
Nederland wordt vaak gezien als een van de meest succesvolle plaatsen om de kennis over ziekte en gezondheid te vertalen naar een betere behandeling van de patiënt
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden